Birinchi trimestr
3-oy
Yirik gilos kattaligida
Homila o‘lchami: ~2,3 sm · Vazni: ~2 g
O‘rtacha qiymatlar. Sog‘lom homilaning vazni bundan 10–15 % farq qilishi mumkin.
9-haftada chaqaloq
Bu haftada embrionning boshdan dumg‘azagacha uzunligi o‘rtacha ~2,3 sm ni tashkil qiladi — bu taxminan yirik gilos kattaligi. Yurak to‘rt kamerali bo‘ladi va daqiqasiga 150–170 marta atrofida uradi, buni UTT da aniq ko‘rish mumkin.
Mushaklar rivojlanayotgani sababli embrion mayda harakatlar qila boshlaydi, ammo ona ularni hali sezmaydi. Bosh tanaga nisbatan ancha katta ko‘rinadi: miya tez o‘sib bormoqda. Shu haftadagi asosiy o‘zgarishlar:
- qo‘l va oyoq barmoqlari ajrala boshlaydi, tirsak va tizzalar bukiladi;
- ko‘z qovoqlari shakllanib, ko‘zlarni yopadi;
- quloq suprasi va burun uchi aniqroq ko‘rinadi;
- tashqi jinsiy a’zolar endi shakllana boshlaydi, lekin UTT da ularni farqlab bo‘lmaydi;
- yo‘ldosh (platsenta) rivojlanib, asta-sekin gormon ishlab chiqarishni o‘z zimmasiga oladi.
Onaning tanasi va his-tuyg‘ulari
Tashqaridan qorin hali sezilmaydi, lekin bachadon ancha kattalashgan — taxminan katta olma hajmida. Ko‘pchilikda 8–10-haftalarda ko‘ngil aynishi eng kuchli bo‘ladi, so‘ngra asta-sekin kamaya boshlaydi.
Progesteron gormoni ichak va qizilo‘ngachning silliq mushaklarini bo‘shashtiradi. Shuning uchun ich qotishi, qorin dam bo‘lishi va jig‘ildon qaynashi paydo bo‘lishi mumkin. Kayfiyatning tez o‘zgarishi, yig‘loqilik yoki xavotir ham gormonlar va charchoq bilan bog‘liq bo‘lib, odatiy holat hisoblanadi.
- tez-tez siyishga borish;
- ko‘krak bezlarining og‘rishi va kattalashishi;
- kunduzi kuchli uyquchanlik va holsizlik;
- ba’zi hid va taomlarga nisbatan jirkanish.
Ko‘ngil aynishi har bir ayolda turlicha kechadi: kimdadir faqat ertalab, kimdadir kun bo‘yi. Uning bo‘lmasligi ham, kuchli bo‘lishi ham o‘z-o‘zidan homiladorlik yomon kechayotganini bildirmaydi. Charchoq kuchli bo‘lsa, kunduzi qisqa uxlab olish, kechqurun ertaroq yotish va uy ishlarini yaqinlaringiz bilan bo‘lishish yordam beradi.
Tekshiruvlar
Agar hali ayollar konsultatsiyasi yoki oilaviy poliklinikada ro‘yxatga turmagan bo‘lsangiz, buni 10-haftagacha qilish tavsiya etiladi. Birinchi tashrifda shifokor odatda bosim, vazn va bo‘yni o‘lchaydi, umumiy qon va siydik tahlili, qon guruhi va rezus omil, infeksiyalarga tahlillarni belgilaydi.
Surunkali kasalliklaringiz (qalqonsimon bez, qandli diabet, gipertoniya, epilepsiya) bo‘lsa yoki doimiy dori ichsangiz, shifokorga albatta ayting: ayrim dorilarni homiladorlikka mosiga almashtirish kerak bo‘ladi. Dorini o‘zingiz to‘xtatmang.
Birinchi UTT ko‘pincha shu davrda o‘tkaziladi: u homiladorlik bachadonda ekanini, yurak urishini, homila sonini va aniq muddatni tasdiqlaydi. Muddat hayz sanasidan farq qilsa, keyingi tekshiruvlar UTT bo‘yicha hisoblangan muddatga tayanadi.
Maslahatlar
- Kam-kamdan, kuniga 5–6 marta ovqatlaning; ertalab o‘rningizdan turmasdan oldin quruq non yoki pechenye yeyish ko‘ngil aynishini yengillatadi.
- Ich qotishida ko‘proq suv iching, sabzavot, meva, quruq o‘rik, jo‘xori va grechka bo‘tqasini ratsionga qo‘shing, har kuni piyoda yuring.
- Jig‘ildon qaynashida yog‘li, achchiq va qovurilgan taomlarni kamaytiring, ovqatdan keyin darhol yotmang.
- Foliy kislotasini (kuniga 400 mkg) kamida 12-haftagacha ichishni davom ettiring.
- Qovurilmagan go‘sht, xom tuxum va pasterizatsiya qilinmagan sutdan saqlaning; spirtli ichimlik va chekish mumkin emas.
- Hissiy holatingiz haqida yaqinlaringiz bilan gaplashing — dam olish va yordam so‘rash normal.
Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
Quyidagi holatlarda kechiktirmasdan shifokorga boring yoki 103 ga qo‘ng‘iroq qiling:
- qindan qon ketishi, ayniqsa qorin pastidagi og‘riq bilan birga;
- qorinning bir tomonida kuchli, kuchayib boruvchi og‘riq;
- qayt qilish shunchalik kuchliki, bir kun davomida suyuqlik ham ichib bo‘lmaydi, siydik kamayadi;
- 38 °C dan yuqori harorat;
- siyishda achishish va og‘riq, siydikda qon.
Ko'p beriladigan savollar
9 hafta necha oy?
Homiladorlikning 9-haftasi — 3-oyning boshlanishi, birinchi trimestr. Muddat oxirgi hayzning birinchi kunidan hisoblanadi, ya’ni urug‘lanishdan beri taxminan 7 hafta o‘tgan.
9-haftada nima bo‘ladi?
Embrion ~2,3 sm ga yetadi, yuragi to‘rt kamerali bo‘ladi, mushaklar rivojlanib, birinchi harakatlar paydo bo‘ladi. Ona ko‘pincha ko‘ngil aynishi, charchoq, ich qotishi va jig‘ildon qaynashini sezadi.
9-haftada ko‘ngil aynishi qachon o‘tadi?
Ko‘pchilikda ko‘ngil aynishi 12–14-haftalar atrofida sezilarli kamayadi. Agar umuman suyuqlik ichib bo‘lmasa yoki vazn tez kamaysa, bu kuchli toksikoz bo‘lishi mumkin — shifokorga murojaat qiling.
Kalkulyator va kalendar faqat ma'lumot uchun mo'ljallangan va shifokor ko'rigining o'rnini bosmaydi. Tibbiy ogohlantirish