Birinchi trimestr
3-oy
O‘rik kattaligida
Homila o‘lchami: ~4 sm · Vazni: ~7 g
O‘rtacha qiymatlar. Sog‘lom homilaning vazni bundan 10–15 % farq qilishi mumkin.
11-haftada chaqaloq
Homilaning boshdan dumg‘azagacha uzunligi o‘rtacha ~4 sm — taxminan o‘rik kattaligida. U juda faol: yutinadi, qo‘l va oyoqlarini bukib-yozadi, hatto ag‘darilib turadi. Ona bu harakatlarni hali sezmaydi, chunki homila juda kichik va amniotik suyuqlikda erkin suzadi.
Homila harakatlari uning nerv tizimi va mushaklari to‘g‘ri rivojlanayotganini ko‘rsatadi. UTT vaqtida u tez-tez joyini o‘zgartiradi, shuning uchun mutaxassis to‘g‘ri o‘lchash uchun biroz kutishi yoki yurishni so‘rashi mumkin.
- tirnoqlar o‘rni (tirnoq to‘shagi) shakllanadi;
- soch follikullari paydo bo‘ladi;
- diafragma shakllanib, homila hiqichoqqa o‘xshash harakatlar qilishi mumkin;
- suyaklar asta-sekin qattiqlasha boshlaydi;
- yo‘ldosh deyarli to‘liq ishlay boshlaydi va homilani oziqlantiradi.
Onaning tanasi va his-tuyg‘ulari
Ko‘pchilikda ko‘ngil aynishi hali bor, lekin ba’zilarda u yengillasha boshlaydi. Qon hajmi oshgani sababli qo‘l-oyoq iliqroq bo‘lishi, yuz qizarishi, ozgina bosh aylanishi kuzatilishi mumkin — keskin o‘rnidan turmang.
Gormonlar ta’sirida soch va tirnoqlar tezroq o‘sadi, teri yog‘liroq yoki aksincha quruqroq bo‘lishi mumkin. Ba’zi ayollarda yuzda, qorinning o‘rta chizig‘ida pigmentatsiya keyinroq paydo bo‘ladi — u tug‘ruqdan keyin odatda kamayadi.
Ba’zi ayollarda shu haftalarda vazn hali deyarli ortmaydi yoki toksikoz tufayli biroz kamayadi — bu odatda xavfli emas, homila kerakli moddalarni oladi. Ikkinchi trimestrdan boshlab vazn asta-sekin qo‘shila boshlaydi.
Birinchi skrining
Birinchi trimestr skriningi homilada Daun sindromi (21-trisomiya), Edvards (18-trisomiya) va Patau (13-trisomiya) sindromlari xavfini baholaydi. U ikki qismdan iborat va odatda bir kunda yoki bir necha kun farq bilan o‘tkaziladi:
- UTT: homila o‘lchami (KTR 45–84 mm bo‘lishi kerak), yoqa sohasi qalinligi (TVP), burun suyagi, yurak urishi va ayrim yirik nuqsonlar;
- qon tahlili: PAPP-A oqsili va xorionik gonadotropinning erkin beta-subbirligi (beta-hXG).
Natijalar onaning yoshi va homila muddati bilan birga maxsus dasturda hisoblanadi. Skriningdan bir necha kun oldin shifokordan yo‘llanma oling va tahlil qanday topshirilishini (och qoringa yoki yo‘q) aniqlab oling.
Skrining natijasi har doim xavf ko‘rinishida beriladi — bu tashxis emas. Past xavf kasallik umuman bo‘lmaydi degani emas, yuqori xavf esa kasallik bor degani emas: u faqat qo‘shimcha, aniqroq tekshiruv kim uchun foydali ekanini ko‘rsatadi. Natijani shifokor bilan birga muhokama qiling.
Maslahatlar
- Skriningga xotirjam boring: bu bolani tekshirishdan ko‘ra, qo‘shimcha tekshiruv kim uchun kerakligini aniqlash usuli.
- Har kuni yetarli suv iching — qon hajmi oshgani uchun suyuqlikka ehtiyoj ortadi.
- Bosh aylanmasligi uchun ovqatni o‘tkazib yubormang, sumkada yengil gazak olib yuring.
- Tish va milklarni yumshoq cho‘tka bilan parvarish qiling.
- Qulay, ko‘krakni siqmaydigan sutyen tanlang — ko‘krak o‘sishda davom etadi.
Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
Quyidagi holatlarda tezda shifokorga boring yoki 103 ga qo‘ng‘iroq qiling:
- qindan qizil qon ketishi yoki laxta tushishi;
- qorin pastida kuchli, ritmik og‘riq;
- kuchli bosh aylanishi, hushdan ketish;
- yuqori harorat yoki siyishda og‘riq;
- bir kun davomida suyuqlik ichib bo‘lmaydigan qayt qilish.
Ko'p beriladigan savollar
11 hafta necha oy?
Homiladorlikning 11-haftasi — 3-oy, birinchi trimestr. Urug‘lanishdan beri taxminan 9 hafta o‘tgan, chunki muddat oxirgi hayzning birinchi kunidan hisoblanadi.
Birinchi skrining qachon qilinadi?
11 hafta 0 kundan 13 hafta 6 kungacha. Eng qulay vaqt ko‘pincha 12-hafta atrofi, ammo aniq kunni shifokor belgilaydi. Muddat o‘tib ketsa, UTT dagi yoqa sohasini baholab bo‘lmaydi.
11-haftada nima bo‘ladi?
Homila ~4 sm ga yetadi, faol harakat qiladi, yutinadi, tirnoq o‘rinlari shakllanadi. Ona uchun bu birinchi skrining va ko‘ngil aynishi asta-sekin kamaya boshlaydigan davr.
Kalkulyator va kalendar faqat ma'lumot uchun mo'ljallangan va shifokor ko'rigining o'rnini bosmaydi. Tibbiy ogohlantirish