Ikkinchi trimestr
5-oy
Yirik sabzi kattaligida
Homila o‘lchami: ~27 sm, ~360 g
O‘rtacha qiymatlar. Sog‘lom homilaning vazni bundan 10–15 % farq qilishi mumkin.
21-haftada chaqaloq
Chaqaloqning bo‘yi boshidan tovonigacha taxminan 27 sm, vazni ~360 g. U muntazam ravishda homila suvini yutadi: suv oshqozon va ichaklardan o‘tib, hazm tizimi kelajakdagi ovqatlanishga tayyorlanadi.
- Til ustidagi ta’m bilish so‘rg‘ichlari ishlaydi. Onaning ovqatidagi ta’mlar qisman homila suviga o‘tadi, shuning uchun xilma-xil ovqatlanish chaqaloqni turli ta’mlar bilan «tanishtiradi».
- Suyak iligi qon hujayralarini ishlab chiqara boshlaydi; shu paytgacha bu vazifani asosan jigar va taloq bajargan.
- Qo‘l-oyoqlar mutanosib bo‘lib, harakatlar aniqroq va kuchliroq seziladi.
- Qovoqlar hali yopiq, lekin ko‘z olmasi ostida harakatlana boshlaydi.
Chaqaloq endi uyqu va faollik davrlarini almashtirib turadi: ba’zan u uzoq uxlaydi va bir necha soat harakat sezilmasligi mumkin — bu muddatda bu odatiy hol. O‘sish sur’ati ham tezlashadi: keyingi bir oyda uning vazni deyarli ikki barobarga yaqin ortadi.
Onaning tanasi va his-tuyg‘ulari
Ko‘pchilik ayollar endi harakatlarni aniq sezadi: ba’zan turtki, ba’zan yumshoq ag‘darilish. Ular odatda dam olayotganda yoki ovqatdan keyin yaxshiroq seziladi.
- Oyoqlarda tomir to‘rlari va kechki shish — qon hajmi ortadi, bachadon esa venalarga bosadi.
- Qin ajralmalarining ko‘payishi: oq yoki tiniq, kuchsiz hidli ajralma normal hisoblanadi.
- Teri yog‘liroq bo‘lishi, ba’zan husnbuzar.
- Tez charchash — bu kamqonlik belgisi ham bo‘lishi mumkin.
Vazn bu davrda bir tekis ortishi kerak. Qancha qo‘shish me’yorligi homiladorlikdan oldingi vazningizga bog‘liq, shuning uchun aniq chegarani shifokoringiz bilan aniqlang. Bir haftada bir necha kilogramm keskin ortish esa yashirin shish belgisi bo‘lishi mumkin va tekshiruv talab qiladi.
Tekshiruvlar va kamqonlik
Homiladorlik paytida qon hajmi ortadi, chaqaloq va yo‘ldosh uchun temirga ehtiyoj ko‘payadi. Shuning uchun temir tanqisligi kamqonligi (anemiya) homilador ayollarda ko‘p uchraydi. Odatda umumiy qon tahlili (gemoglobin) birinchi tashrifda olinadi va ikkinchi trimestrda — ko‘pincha 24–28 haftalar atrofida yoki shifokor belgilagan vaqtda — takrorlanadi.
Kamqonlikka shubha uyg‘otuvchi belgilar:
- doimiy holsizlik va tez charchash;
- teri va lablar rangparligi;
- kichik yuklamada hansirash, yurak tez urishi;
- bosh aylanishi, sochlarning to‘kilishi, tirnoqlarning mo‘rtlashishi.
Temir preparatlarini faqat shifokor tahlil natijasiga qarab buyuradi — o‘zboshimchalik bilan ichmang, chunki ortiqcha temir ham zararli bo‘lishi mumkin.
Maslahatlar
- Temirga boy ovqatlar: mol va qo‘y go‘shti, tovuq, baliq, tuxum, dukkaklilar (mosh, no‘xat, loviya), ko‘k bargli sabzavotlar, quritilgan o‘rik.
- Temir yaxshi so‘rilishi uchun bunday ovqatlarni C vitaminiga boy mahsulotlar — pomidor, bulg‘or qalampiri, sitrus mevalar bilan birga yeng.
- Choy va qahvani ovqat bilan birga emas, undan taxminan bir soat keyin iching — ular temir so‘rilishini kamaytiradi.
- Jigarni ko‘p iste’mol qilmang: unda A vitamini juda ko‘p, bu homiladorlikda tavsiya etilmaydi.
- Shishni kamaytirish uchun kun davomida oyoqlarni ko‘tarib dam oling, ko‘proq yuring, oyoqlarni chalishtirib o‘tirmang.
- Shifokor tavsiya qilsa, kompression paypoq kiying.
Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
Quyidagi belgilar shifokor ko‘rigini talab qiladi, og‘ir holatda 103 ga qo‘ng‘iroq qiling:
- bir oyoqning shishishi, og‘rishi va qizarishi — tomirda qon quyqasi belgisi bo‘lishi mumkin;
- yuz va qo‘llarning to‘satdan shishishi, kuchli bosh og‘rig‘i, ko‘rish buzilishi;
- qichishuvchi, ivitqisimon, yashil yoki yoqimsiz hidli ajralma;
- qindan qon yoki suvsimon suyuqlik kelishi;
- hansirash tinch holatda ham bo‘lsa, ko‘krakda og‘riq.
Ko'p beriladigan savollar
21 hafta necha oy?
21-hafta homiladorlikning 5-oyiga to‘g‘ri keladi. Ikkinchi trimestr davom etmoqda.
21-haftada chaqaloq harakatlari qanday seziladi?
Ko‘pchilik ayollar harakatlarni yengil turtki yoki ag‘darilish sifatida aniq sezadi. Ular hali tartibsiz bo‘ladi, harakatlarni sanash odatda 28-haftadan keyin tavsiya etiladi.
Homiladorlikda kamqonlik qanday aniqlanadi?
Umumiy qon tahlilida gemoglobin darajasi tekshiriladi. Holsizlik, rangparlik, hansirash bo‘lsa, shifokorga ayting. Davolashni, jumladan temir preparatlarini faqat shifokor belgilaydi.
Kalkulyator va kalendar faqat ma'lumot uchun mo'ljallangan va shifokor ko'rigining o'rnini bosmaydi. Tibbiy ogohlantirish