Bo‘yingiz va vazningizni kiriting — kalkulyator tana vazni indeksini (TVI), JSST bo‘yicha bahoni va bo‘yingiz uchun normal (ideal) vazn oralig‘ini hisoblab beradi.
Tana vazni indeksi (TVI, inglizcha BMI) — vaznning bo‘yga mosligini baholovchi oddiy ko‘rsatkich. U quyidagi formula bilan hisoblanadi:
Masalan, bo‘yi 165 sm va vazni 68 kg bo‘lgan odamda: 68 ÷ (1,65 × 1,65) = 68 ÷ 2,72 ≈ 25,0. Bu ortiqcha vazn chegarasi.
Jadval ayollar va erkaklar uchun bir xil. Osiyo aholisida qandli diabet va yurak kasalliklari xavfi pastroq TVIda ham oshishi mumkin, shuning uchun JSST ekspertlari bu guruhda 23 va 27,5 qiymatlarini ham qo‘shimcha ogohlantiruvchi chegara sifatida ko‘rsatgan.
«Ideal vazn» deb odatda TVI 18,5–24,9 oralig‘iga to‘g‘ri keladigan vaznga aytiladi. Masalan, 160 sm bo‘yli ayol uchun bu taxminan 47–64 kg, 175 sm bo‘yli erkak uchun 57–76 kg. Bitta «to‘g‘ri» raqam yo‘q: oraliqning qaysi qismida bo‘lish suyak tuzilishi, mushak massasi va yoshga bog‘liq.
«Bo‘y minus 100» kabi eski formulalar bo‘yi baland yoki past odamlarda katta xato beradi, shuning uchun hozir TVI oralig‘idan foydalaniladi.
Ortiqcha vaznda tana vaznining hatto 5–10% ga kamayishi qon bosimi, qand va jigar holatini sezilarli yaxshilaydi. Asosiysi — muntazam ovqatlanish, shirin ichimliklar va yog‘li taomlarni kamaytirish, haftasiga kamida 150 daqiqa harakat. Semizlikda shifokor qo‘shimcha tekshiruv va davolash usullarini tavsiya qiladi.
Vazn yetishmovchiligida sababini aniqlash muhim: ovqatlanish, qalqonsimon bez kasalliklari, ichak kasalliklari yoki stress bo‘lishi mumkin. Sababsiz ozib ketish shifokor ko‘rigini talab qiladi.
Vaznni (kg) bo‘yning (metrda) kvadratiga bo‘lish kerak: TVI = kg ÷ m². Masalan, 70 kg va 1,70 m: 70 ÷ 2,89 ≈ 24,2.
Ayollar va erkaklar uchun TVI me’yori bir xil — 18,5–24,9. Masalan, 160 sm bo‘yli ayol uchun bu taxminan 47–64 kg, 170 sm uchun 53–72 kg.
Yo‘q. TVI 25–29,9 ortiqcha vazn, 30 va undan yuqori semizlik hisoblanadi. Ammo bel aylanasi katta bo‘lsa, ortiqcha vazn ham salomatlik uchun xavfli.
Yo‘q. Bolalar va o‘smirlarda TVI yoshi va jinsiga mos persentil jadvallari bilan baholanadi. Kattalar jadvali ularga to‘g‘ri kelmaydi.
Har doim emas. Mushak massasi ko‘p odamlarda TVI ortiqcha vaznni ko‘rsatishi mumkin, lekin yog‘ miqdori normal bo‘ladi. Bunday hollarda bel aylanasi va tana tarkibini o‘lchash aniqroq.
Kalkulyator ma’lumot uchun mo‘ljallangan va shifokor ko‘rigining o‘rnini bosmaydi.