Birinchi trimestr
2-oy
Kunjut urug‘i kattaligida
Homila o‘lchami: 1–2 mm
5-haftada chaqaloq
Embrion uzunligi 1–2 mm — kunjut urug‘idek. Bu hafta eng muhim jarayonlardan biri boradi: embrion orqa tomonida asab nayi shakllanadi va yopila boshlaydi. Undan bosh va orqa miya rivojlanadi — foliy kislotasi aynan shu jarayon uchun kerak.
Ko‘krak qismida naysimon yurak kurtagi va birinchi qon tomirlari paydo bo‘ladi. Hafta oxiriga kelib yurak kurtagi ritmik qisqara boshlaydi, ammo UTT da uni ko‘rish uchun odatda yana bir necha kun kerak. Embrion hali sariqlik xaltachasidan oziqlanadi, yo‘ldosh esa shakllanishda davom etadi.
Onaning tanasi va his-tuyg‘ulari
XGCh va progesteron ko‘payishi bilan homiladorlik belgilari kuchayadi:
- ko‘krak bezlari taranglashadi va og‘riqli bo‘lishi mumkin;
- kuchli charchoq va kunduzi uyquchanlik;
- tez-tez siyish — bachadonga qon oqimi ko‘payadi va buyraklar faolroq ishlaydi;
- ko‘ngil aynishi, ayniqsa ertalab, hidlarga sezgirlik, ta’m o‘zgarishi;
- kayfiyatning tez o‘zgarishi, yig‘loqilik.
Belgilar bo‘lmasa ham xavotirlanmang: ayrim ayollarda ular kechroq paydo bo‘ladi yoki deyarli sezilmaydi.
Qorinning pastida hayz oldidagiga o‘xshash yengil tortishish ham bo‘lishi mumkin — bachadon kattalasha boshlaydi. Og‘riq kuchli bo‘lmasa, bir tomonga tarqalmasa va qon ketishi bilan kechmasa, bu odatda xavfli emas. Hozirdan homiladorlik kundaligini yuritish — vazn, belgilar va savollaringizni yozib borish — shifokor bilan suhbatni osonlashtiradi.
Ayollar maslahatxonasi va tekshiruvlar
Hozir ayollar maslahatxonasi (yashash joyingiz bo‘yicha oilaviy poliklinika) yoki ginekologga yozilish vaqti. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti homiladorlik bo‘yicha birinchi tashrifni 12-haftagacha o‘tkazishni tavsiya qiladi; O‘zbekistonda ham erta hisobga turish rag‘batlantiriladi. Erta ro‘yxatga olinish xavf omillarini o‘z vaqtida aniqlash va 11–14-haftalardagi skriningni o‘tkazib yubormaslik imkonini beradi.
Birinchi UTT odatda 6–8-haftalarda o‘tkaziladi. Bu muddatgacha, agar og‘riq yoki qon ketishi bo‘lmasa, shoshilish shart emas — 5-haftada ko‘pincha faqat homila pufagi va sariqlik xaltachasi ko‘rinadi, embrion esa juda kichik bo‘ladi.
Maslahatlar
- Ko‘ngil aynishida oz-ozdan, har 2–3 soatda ovqatlaning; uyg‘ongach, o‘rindan turmasdan quruq non yoki pechene yeyish yordam beradi.
- Suvni kun davomida kichik ho‘plab iching.
- Kunduzi charchasangiz, qisqa dam oling — bu homiladorlikning odatiy holati.
- Xom yoki chala pishgan go‘sht va tuxum, pasterizatsiya qilinmagan sut va undan tayyorlangan pishloqlardan saqlaning.
- Mushuk axlatini tozalashni boshqalarga topshiring yoki qo‘lqopda bajaring (toksoplazmoz xavfi).
Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
5–6-haftalar bachadondan tashqari homiladorlik ko‘pincha o‘zini namoyon qiladigan davr. Quyidagilar bo‘lsa, darhol shifokorga yoki 103 ga qo‘ng‘iroq qiling:
- qorinning bir tomonida kuchli, sanchiqli yoki kuchayib boruvchi og‘riq;
- qindan qon ketishi (surtmadan ko‘p) yoki qon laxtalari;
- bosh aylanishi, hushdan ketish, yelka uchida og‘riq;
- 38 °C dan yuqori harorat;
- kun bo‘yi to‘xtamaydigan qusish, suyuqlik ichib bo‘lmaslik.
Ko'p beriladigan savollar
5 hafta necha oy?
Homiladorlikning 5-haftasi 2-oyga to‘g‘ri keladi (5–8-haftalar — 2-oy), birinchi trimestr. Urug‘lanishdan hisoblaganda embrionga taxminan 3 hafta.
5-haftada nima bo‘ladi?
Embrion 1–2 mm ga yetadi, asab nayi va yurak kurtagi shakllanadi. Onada ko‘krak taranglashishi, charchoq, tez-tez siyish va ko‘ngil aynishi boshlanishi mumkin.
5-haftada UTT qilish kerakmi?
Shikoyat bo‘lmasa, odatda shart emas: bu muddatda faqat homila pufagi ko‘rinishi mumkin. Rejali birinchi UTT ko‘pincha 6–8-haftalarda o‘tkaziladi. Og‘riq yoki qon ketishi bo‘lsa, UTT darhol kerak.
Kalkulyator va kalendar faqat ma'lumot uchun mo'ljallangan va shifokor ko'rigining o'rnini bosmaydi. Tibbiy ogohlantirish