Birinchi trimestr
3-oy
Limon kattaligida
Homila o‘lchami: ~7 sm · Vazni: ~23 g
O‘rtacha qiymatlar. Sog‘lom homilaning vazni bundan 10–15 % farq qilishi mumkin.
13-haftada chaqaloq
Homilaning boshdan dumg‘azagacha uzunligi o‘rtacha ~7 sm — o‘rtacha limon kattaligida. Boshi hali katta, ammo tana tezroq o‘sa boshlaydi va proporsiyalar to‘g‘rilanadi.
Ovoz paychalari shakllanadi, ichaklar qorin bo‘shlig‘ida o‘z joyini egallaydi. Homila barmog‘ini og‘ziga olib so‘rishi mumkin — bu kelajakda emish refleksi uchun mashq. Boshqa o‘zgarishlar:
Homila tobora ko‘proq «mashq» qiladi: yutinadi, nafas olishga o‘xshash harakatlar qiladi, qo‘llarini yuziga olib boradi. Bu harakatlar o‘pka, ichak va nerv tizimining yetilishiga yordam beradi.
- barmoqlarda o‘ziga xos naqsh — barmoq izlari paydo bo‘ladi;
- suyak to‘qimasi qo‘l-oyoq va bosh suyagida faol hosil bo‘ladi;
- qizlarda tuxumdonlarda millionlab tuxum hujayralar mavjud;
- jinsiy a’zolar shakllanmoqda, ammo UTT da jinsni ishonchli aniqlash uchun hali erta.
Onaning tanasi va his-tuyg‘ulari
Ko‘pchilik ayollar uchun eng qiyin haftalar ortda qoladi: ko‘ngil aynishi kamayadi, uyquchanlik o‘tib, kuch qaytadi. Yo‘ldosh gormonlar ishlab chiqarishni to‘liq o‘z zimmasiga olgani bunda katta rol o‘ynaydi.
Qindan oq, suyuq, hidsiz ajralma ko‘payishi — qon aylanishi va estrogen ortishining normal natijasi. Ko‘krak bezlari kattalashishda davom etadi, ko‘krak uchi atrofi to‘qroq rangga kiradi. Ich qotishi va jig‘ildon qaynashi hali bezovta qilishi mumkin.
Homila tushishi xavfi birinchi trimestrdan keyin ancha kamayadi. Bu ko‘plab ayollarga xotirjamlik beradi, ammo ehtiyot choralarini unutmaslik kerak.
Tishlarni tekshirtirish, kerak bo‘lsa davolash uchun ikkinchi trimestr qulay vaqt hisoblanadi — tish shifokoriga homiladorligingizni aytishni unutmang.
Tekshiruvlar
Birinchi skrining muddati 13 hafta 6 kunda tugaydi. Agar hali o‘tmagan bo‘lsangiz, shifokoringizga tezda murojaat qiling: keyinroq yoqa sohasi qalinligini (TVP) baholab bo‘lmaydi.
Agar muddat o‘tib ketgan bo‘lsa, xavotir olmang: shifokor odatda 15–20-haftalarda (MDH mamlakatlarida ko‘pincha 16–18-haftalarda) ikkinchi trimestr biokimyoviy skriningini yoki NIPT ni taklif qiladi. Batafsil anatomik UTT esa 18–22-haftalarda o‘tkaziladi.
Birinchi skrining natijasi qo‘lingizda bo‘lsa, uni homiladorlik kartangizga kiritilganini tekshiring va keyingi tashrifga olib boring. Yuqori xavf chiqqan bo‘lsa, aniqlovchi tekshiruvlar muddatlari cheklangan, shuning uchun qarorni kechiktirmang.
Maslahatlar
- Ishtaha qaytayotganda turli xil ovqatlaning: sabzavot, meva, yorma, oqsil va sut mahsulotlari; shirinlik va un mahsulotlarini cheklang.
- Jismoniy faollikni asta-sekin oshiring: homilador ayollar uchun gimnastika, suzish, piyoda yurish.
- Qorin, son va ko‘krak terisini namlang — cho‘zilish izlariga moyillik ko‘p jihatdan irsiyatga bog‘liq, lekin teri parvarishi qulaylik beradi.
- Sayohat rejalashtirayotgan bo‘lsangiz, ikkinchi trimestr eng qulay vaqt; avval shifokor bilan maslahatlashing.
- Ajralma ko‘payganda paxtali ichki kiyim kiying, xushbo‘y gigiyena vositalari va qinni yuvishdan (spritsovka) saqlaning.
Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
Quyidagi belgilar paydo bo‘lsa, kechiktirmasdan shifokorga boring yoki 103 ga qo‘ng‘iroq qiling:
- qon ketishi yoki qon aralash ajralma;
- qorin yoki belda kuchli, to‘lg‘oqsimon og‘riq;
- ajralma yashil, sariq bo‘lsa, qichishish yoki yoqimsiz hid bo‘lsa (bu shoshilinch emas, ammo ko‘rikka boring);
- 38 °C dan yuqori harorat, titroq;
- siyishda achishish, beldagi og‘riq — siydik yo‘llari infeksiyasi belgisi bo‘lishi mumkin.
Ko'p beriladigan savollar
13 hafta necha oy?
Homiladorlikning 13-haftasi — 3-oy, birinchi trimestrning oxirgi haftasi. 14-haftadan ikkinchi trimestr boshlanadi.
13-haftada nima bo‘ladi?
Homila ~7 sm ga yetadi, ovoz paychalari va barmoq izlari shakllanadi, barmog‘ini so‘rishi mumkin. Ona ko‘pincha o‘zini yaxshiroq his qiladi, homila tushishi xavfi esa kamayadi.
13 haftada skrining qilsa bo‘ladimi?
Ha, birinchi skrining 13 hafta 6 kungacha o‘tkaziladi. Muddat tugashiga yaqin bo‘lsa, kechiktirmang: keyinroq shifokor ikkinchi trimestr skriningini taklif qiladi.
Kalkulyator va kalendar faqat ma'lumot uchun mo'ljallangan va shifokor ko'rigining o'rnini bosmaydi. Tibbiy ogohlantirish