Birinchi trimestr
1-oy
Homiladorlik muddati qanday hisoblanadi
Shifokorlar homiladorlik muddatini oxirgi hayzning birinchi kunidan boshlab hisoblaydi. Bu obstetrik (akusherlik) muddat deyiladi. Urug‘lanish qaysi kuni bo‘lganini aniq bilish qiyin, oxirgi hayz sanasini esa ko‘pchilik ayollar eslab qoladi — shuning uchun butun dunyoda shu usul qabul qilingan.
Natijada obstetrik muddat urug‘lanishdan boshlab hisoblangan muddatdan taxminan 2 hafta ko‘p bo‘ladi. Ya’ni 1- va 2-haftalarda siz texnik jihatdan hali homilador emassiz, lekin bu haftalar 40 haftalik kalendarga kiradi. Tug‘ruqning taxminiy kuni ham shu sanadan hisoblanadi: oxirgi hayzning birinchi kuniga 280 kun qo‘shiladi.
Hayz sikli 28 kundan uzun yoki qisqa bo‘lsa, ovulyatsiya kechroq yoki ertaroq bo‘ladi. Bunday hollarda shifokor muddatni birinchi trimestrdagi UTT natijasiga qarab aniqlashtiradi.
1-haftada organizmda nima bo‘ladi
Hayz davom etadi: bachadonning ichki qavati (endometriy) ko‘chib tushadi. Shu bilan bir vaqtda gipofiz bezi follikulni stimullovchi gormon ishlab chiqaradi va tuxumdonlarda bir nechta follikul o‘sa boshlaydi. Ulardan bittasi keyingi kunlarda yetakchi bo‘lib, ovulyatsiyaga tayyorlanadi.
Hayz tugagach, estrogen ta’sirida endometriy qaytadan qalinlashadi — bu kelajakda urug‘langan tuxum hujayra yopishishi uchun “to‘shak” tayyorlanishidir.
Foliy kislotasi
Foliy kislotasi homilaning asab nayi (kelajakdagi bosh va orqa miya) to‘g‘ri yopilishi uchun zarur. Asab nayi homiladorlikning 5–6-haftalarida shakllanadi — ko‘pincha ayol homiladorligini endi bilib qolgan paytda. Shuning uchun Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti kuniga 400 mkg foliy kislotasini homiladorlikni rejalashtirish bosqichidan, iloji bo‘lsa homiladorlikdan kamida 1 oy oldin boshlashni va 12-haftagacha davom ettirishni tavsiya qiladi.
Ayrim hollarda (oilada asab nayi nuqsonlari bo‘lgan, qandli diabet, epilepsiyaga qarshi dorilar qabul qilish) shifokor boshqa dozani tayinlashi mumkin — buni o‘zingiz hal qilmang, maslahatlashing.
Homiladorlikka tayyorgarlik
Rejalashtirish davrida ginekolog yoki oilaviy shifokor bilan uchrashish foydali. Odatda quyidagilarga e’tibor beriladi:
- surunkali kasalliklar (qalqonsimon bez, qandli diabet, arterial gipertenziya) nazoratda ekanligi;
- doimiy qabul qilinadigan dorilar homiladorlikda xavfsizligi — ularni o‘zboshimchalik bilan to‘xtatmang, shifokor bilan ko‘rib chiqing;
- qizilchaga qarshi emlash yoki immunitet holati (emlashdan keyin odatda 1 oy homiladorlikdan saqlanish tavsiya etiladi);
- qonda gemoglobin darajasi, qon guruhi va rezus omil;
- tish shifokori ko‘rigi — tishlarni homiladorlikdan oldin davolatgan qulay.
Chekish, spirtli ichimliklar va nos ham homila rivojlanishiga zarar yetkazadi, ularni rejalashtirish bosqichidayoq tashlash eng to‘g‘ri yo‘l. Bu bo‘lajak ota uchun ham taalluqli.
Maslahatlar
- Oxirgi hayzning birinchi kunini yozib qo‘ying — u keyinchalik muddat va tug‘ruq kunini hisoblash uchun kerak bo‘ladi.
- Ovqatlanishda ko‘katlar, dukkaklilar, sabzavot va mevalar, go‘sht, tuxum va sut mahsulotlari bo‘lishiga harakat qiling.
- Vazn me’yorda bo‘lishi homilador bo‘lish va homiladorlikni oson o‘tkazish imkoniyatini oshiradi.
- Muntazam jismoniy faollik (piyoda yurish, suzish) va yetarli uyqu foydali.
Ko'p beriladigan savollar
1 hafta necha oy?
Homiladorlikning 1-haftasi 1-oyga to‘g‘ri keladi (1–4-haftalar — 1-oy). Bu birinchi trimestrning boshlanishi.
1-haftada homilador bo‘lish mumkinmi?
Obstetrik hisob bo‘yicha 1-hafta — bu oxirgi hayz haftasi, urug‘lanish hali bo‘lmagan. Homiladorlik ovulyatsiyadan keyin, odatda 2-hafta oxirida boshlanadi, lekin muddat hayzning birinchi kunidan sanaladi.
Foliy kislotasini qachon ichishni boshlash kerak?
Homiladorlikni rejalashtirayotganda, ideal holda homiladorlikdan kamida 1 oy oldin kuniga 400 mkg dan boshlab, 12-haftagacha ichish tavsiya etiladi. Homiladorlikni kech bilgan bo‘lsangiz, bilgan zahotingiz boshlang.
Kalkulyator va kalendar faqat ma'lumot uchun mo'ljallangan va shifokor ko'rigining o'rnini bosmaydi. Tibbiy ogohlantirish