Birinchi trimestr
3-oy
Po‘chog‘i bilan yong‘oq kattaligida
Homila o‘lchami: ~3 sm · Vazni: ~4 g
O‘rtacha qiymatlar. Sog‘lom homilaning vazni bundan 10–15 % farq qilishi mumkin.
10-haftada chaqaloq
Homilaning boshdan dumg‘azagacha uzunligi o‘rtacha ~3 sm, bu po‘chog‘i bilan yong‘oq kattaligiga teng. 10 akusherlik haftasi urug‘lanishdan beri taxminan 8 hafta degani: aynan shu vaqtda embrional davr tugaydi.
Endi a’zolar yangidan paydo bo‘lmaydi — ular shakllangan va keyingi oylarda o‘sib, yetilib boradi. Shuning uchun dorilar, spirtli ichimlik va infeksiyalarning tug‘ma nuqsonlarga olib kelish xavfi kamayadi, ammo ehtiyotkorlik butun homiladorlik davomida kerak.
Shu davrda homila yuragi to‘liq shakllangan, miya esa har daqiqada minglab yangi nerv hujayralarini hosil qiladi. Yo‘ldosh va kindik tizimchasi orqali homila kislorod va oziq moddalarni oladi.
- dumcha butunlay yo‘qoladi, tana odamga xos shaklga kiradi;
- barmoqlar orasidagi parda yo‘qolib, ular to‘liq ajraladi;
- buyraklar ishlay boshlaydi, oshqozon ovqat hazm qilish shirasini ajratadi;
- sut tishlarining kurtaklari paydo bo‘ladi;
- homila boshini burib, qo‘l-oyoqlarini qimirlatadi.
Onaning tanasi va his-tuyg‘ulari
Bachadon apelsin hajmiga yetadi, ayrim ayollar kiyim belda tor bo‘la boshlaganini sezadi. Qon hajmi oshib boradi, shuning uchun teri ostidagi tomirlar, ayniqsa ko‘krakda, aniqroq ko‘rinishi mumkin.
Ko‘ngil aynishi va charchoq hali davom etishi mumkin. Qorinning pastida yengil tortishish sezilishi bachadon o‘sishi bilan bog‘liq bo‘ladi. Qindan oq, hidsiz ajralma ko‘payishi normal; qichishish, yoqimsiz hid yoki pishloqsimon ajralma esa shifokorga ko‘rinish sababi.
Bu davrda ko‘pchilik ayollar xavotir va quvonchni bir vaqtda his qiladi. Savollaringizni yozib boring va shifokor qabulida so‘rang: qaysi dori mumkin, qanday mashg‘ulot xavfsiz, qachon keyingi UTT. Ishonchli ma’lumot xavotirni kamaytiradi.
Tekshiruvlar
10-hafta — ro‘yxatga turish va birinchi tahlillarni topshirish uchun qulay muddat. Odatda shifokor quyidagilarni belgilaydi:
- umumiy qon tahlili (kamqonlikni aniqlash uchun);
- qon guruhi va rezus omil;
- qondagi qand miqdori;
- OIV, sifilis, gepatit B va C ga tahlil;
- umumiy siydik tahlili va kerak bo‘lsa siydik ekmasi;
- ko‘rsatma bo‘yicha qalqonsimon bez gormonlari va boshqa tahlillar.
Ba’zi klinikalarda 10-haftadan boshlab onaning qonidagi homila DNKsi bo‘yicha neinvaziv prenatal test (NIPT) qilinadi. U pullik va majburiy emas; uni o‘tkazish kerakligini shifokor bilan muhokama qiling.
Maslahatlar
- Ratsionda oqsil (go‘sht, baliq, tuxum, dukkaklilar), sut mahsulotlari va yashil sabzavotlar bo‘lsin; yod va temirni shifokor ko‘rsatmasi bilan qabul qiling.
- Kuniga 30 daqiqagacha mo‘tadil jismoniy faollik — piyoda yurish, suzish — foydali, agar shifokor cheklamagan bo‘lsa.
- Mushuk tuvagini tozalashni boshqa birovga topshiring yoki qo‘lqopda qiling — toksoplazmozdan himoya.
- Saunada uzoq o‘tirish va juda issiq vannadan saqlaning.
- Homiladorlik haqida ish beruvchingizga qachon aytishni rejalashtiring: og‘ir va zararli ishdan ozod qilish huquqingiz bor.
Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
Quyidagi belgilar paydo bo‘lsa, darhol shifokorga boring yoki 103 ga qo‘ng‘iroq qiling:
- qon ketishi yoki jigarrang ajralma bilan birga hayzdagidek tortuvchi og‘riq;
- qorinda kuchli yoki bir tomonlama og‘riq, yelkaga uzatiladigan og‘riq, hushdan ketish;
- tinimsiz qayt qilish va suvsizlanish (og‘iz qurishi, siydik juda kam);
- yuqori harorat, ayniqsa toshma bilan.
Ko'p beriladigan savollar
10 hafta necha oy?
Homiladorlikning 10-haftasi — 3-oy, birinchi trimestr. Bu akusherlik muddati: oxirgi hayzning birinchi kunidan hisoblanadi va urug‘lanishdan hisoblangan muddatdan taxminan 2 hafta ko‘p.
10-haftada nima bo‘ladi?
Embrional davr tugaydi va bola homila deb ataladi. U ~3 sm ga yetadi, barcha asosiy a’zolari shakllangan, buyraklari ishlay boshlaydi. Bu ro‘yxatga turish va birinchi tahlillar uchun qulay vaqt.
10-haftada homila yuragi eshitiladimi?
UTT da yurak urishi aniq ko‘rinadi. Qo‘l doppleri bilan quloqqa eshittirish ko‘pincha 10–12-haftalardan mumkin bo‘ladi, lekin bu muddatda eshitilmasa ham xavotirga sabab emas.
Kalkulyator va kalendar faqat ma'lumot uchun mo'ljallangan va shifokor ko'rigining o'rnini bosmaydi. Tibbiy ogohlantirish