Birinchi trimestr
3-oy
Olxo‘ri kattaligida
Homila o‘lchami: ~5–6 sm · Vazni: ~14 g
O‘rtacha qiymatlar. Sog‘lom homilaning vazni bundan 10–15 % farq qilishi mumkin.
12-haftada chaqaloq
Homilaning boshdan dumg‘azagacha uzunligi ~5–6 sm, bu taxminan olxo‘ri kattaligi. Yuz qiyofasi odamga xos bo‘lib boradi: ko‘zlar yuzning old tomoniga yaqinlashadi, quloqlar o‘z joyiga tushadi.
Skrining UTT sida homila o‘lchami, yoqa sohasi qalinligi (TVP) va burun suyagi baholanadi — bu xromosoma kasalliklari xavfini hisoblash uchun kerak. Shuningdek, shifokor yurak urishi, miya, qorin devori va qo‘l-oyoqlarni ko‘zdan kechiradi.
Bu muddatda homila yuragi daqiqasiga taxminan 150–160 marta uradi. Yo‘ldosh joylashuvi ham qayd etiladi; agar u pastda bo‘lsa, ko‘pincha bachadon o‘sishi bilan yuqoriga ko‘tariladi va keyingi UTT da qayta baholanadi.
- barmoqlar mushtga tugiladi, homila tez-tez qimirlaydi;
- ichaklar kindik ichidan qorin bo‘shlig‘iga to‘liq o‘tadi;
- buyraklar siydik ishlab chiqarib, uni amniotik suyuqlikka chiqaradi;
- gipofiz gormon ishlab chiqara boshlaydi.
Onaning tanasi va his-tuyg‘ulari
Ko‘pchilikda toksikoz kamaya boshlaydi, ishtaha qaytadi va kuch-quvvat asta-sekin tiklanadi. Bachadon kichik tos chegarasidan chiqa boshlaydi, shuning uchun qovuqqa bosim biroz kamayib, siyishga kamroq qatnaysiz.
Ba’zi ayollarda bosh og‘rig‘i va burun bitishi paydo bo‘ladi. Yengil bosh og‘rig‘ida dam olish, suv ichish va toza havo yordam beradi; og‘riq qoldiruvchi dorini faqat shifokor bilan kelishib iching.
Bu hafta bachadon tubini qov suyagi ustida qo‘l bilan seza boshlash mumkin. Ba’zi ayollarda kayfiyat yaxshilanib, hayotiy rejalarga qiziqish qaytadi — homiladorlikning keyingi bosqichiga tayyorgarlik ko‘rish uchun qulay vaqt.
Skrining natijasi nimani anglatadi
Natijada har bir sindrom uchun xavf ko‘rsatiladi, masalan 1:2500 yoki 1:80. Bu — tashxis emas, balki ehtimollik: 1:2500 degani shunday natijali 2500 ayoldan faqat bittasida homilada shu holat bo‘lishi mumkin.
- Past xavf: odatda qo‘shimcha tekshiruv kerak emas, kuzatuv davom etadi.
- Yuqori xavf (ko‘p joyda chegara 1:100–1:150 atrofida): bu bolada kasallik bor degani emas. Shifokor genetik maslahat, NIPT yoki aniq tashxis beruvchi tekshiruv — xorion biopsiyasi (11–14-hafta) yoki amniotsentez (15-haftadan) — taklif qiladi.
- Oraliq xavf: ayrim markazlarda NIPT bilan aniqlashtirish tavsiya qilinadi.
Ba’zi markazlarda shu tekshiruvda qon bosimi, bachadon arteriyalari dopplerografiyasi va PlGF bo‘yicha preeklampsiya xavfi ham hisoblanadi. Xavf yuqori bo‘lsa, shifokor oldini olish choralarini o‘zi belgilaydi.
Maslahatlar
- Natijani internet forumlar bo‘yicha emas, shifokor bilan birga talqin qiling.
- Foliy kislotasini 12-haftagacha ichish tavsiya etiladi; keyin davom ettirish yoki boshqa vitamin kerakligini shifokor aytadi.
- Ishtaha qaytganda ovqatni ko‘paytirib yubormang: hozircha qo‘shimcha kaloriyaga ehtiyoj deyarli yo‘q.
- Yuzni har kuni quyoshdan himoyalang — pigment dog‘lari kamroq bo‘ladi.
- Agar homiladorlikni yaqinlaringizga hali aytmagan bo‘lsangiz, skrining natijasidan keyin ko‘pchilik shunday qiladi.
Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
Quyidagi belgilar bilan darhol shifokorga boring yoki 103 ga qo‘ng‘iroq qiling:
- qon ketishi, hatto og‘riqsiz bo‘lsa ham;
- qorin pastida kuchli yoki tortuvchi og‘riq;
- qindan suv kabi suyuqlik oqishi;
- 38 °C dan yuqori harorat;
- kuchli, o‘tmaydigan bosh og‘rig‘i.
Ko'p beriladigan savollar
12 hafta necha oy?
Homiladorlikning 12-haftasi — 3-oy, birinchi trimestr. Urug‘lanishdan beri taxminan 10 hafta o‘tgan. Birinchi trimestr 13-hafta bilan tugaydi.
Skriningda yuqori xavf chiqsa nima qilish kerak?
Vahima qilmang: yuqori xavf — tashxis emas. Shifokor yoki genetik bilan uchrashib, NIPT yoki xorion biopsiyasi, amniotsentez kabi aniqlovchi tekshiruvlarni muhokama qiling. Yuqori xavfli ayollarning ko‘pchiligida bola sog‘lom tug‘iladi.
12-haftada qorin bilinadimi?
Odatda yo‘q: bachadon endigina kichik tosdan chiqmoqda. Ozg‘in ayollarda yoki qayta homiladorlikda qorin biroz bilinishi mumkin, ko‘pchilikda u 16–20-haftalarda ko‘zga tashlanadi.
Kalkulyator va kalendar faqat ma'lumot uchun mo'ljallangan va shifokor ko'rigining o'rnini bosmaydi. Tibbiy ogohlantirish