Kasallik.uz
  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Biz haqimizda
Ру
  1. Bosh sahifa
  2. Kasalliklar

Psoriaz: belgilari, sabablari va davolash usullari

Psoriaz nima, qanday belgilari va turlari bor, nimalar xurujni qo‘zg‘atadi. Psoriaz qanday davolanadi, uy sharoitida nima qilish mumkin, bolalarda psoriaz va «100 foiz davolash» va’dalaridan ehtiyot bo‘lish.

Xasan BoliyevX
Xasan BoliyevYangilangan: 16-noyabr, 2026
Tahririyat tekshirgan8 daqiqada o'qiladi
4
Bilagiga namlantiruvchi krem surtayotgan qo‘llar — psoriazda teri parvarishi

Davomini o'qing

Grippga chalingan ayol yotoqda iliq choy ichib dam olmoqda
Kasalliklar

Grippni davolash: uyda tezroq tuzalish uchun 10 ta usul

31-dekabr, 2022·7 daq
Yosh ayol stress holatida qo‘lini ko‘kragiga qo‘yib o‘tiribdi
Kasalliklar

Ruhiy salomatlik va yurak: yoshlarda infarkt va insult xavfi

11-may, 2023·7 daq
Qo‘rquvga tushgan yosh yigit og‘zini qo‘li bilan yopib, ko‘zlarini katta ochib turibdi
Kasalliklar

Vahima xuruji (panik ataka): belgilari, sabablari va nima qilish kerak

5-noyabr·9 daq
Niqob taqqan shifokor kasalxona karavotida yotgan bemor ayol bilan suhbatlashmoqda
Kasalliklar

Meningit: belgilari, sabablari, davolash va emlash

4-noyabr·9 daq
Divanda o‘tirgan, shim kiygan odam ikki qo‘li bilan tizzasini ushlab turibdi
Kasalliklar

Artroz (osteoartrit): belgilari, sabablari, bosqichlari va davolash

4-noyabr·10 daq
Shifokor ayol ko‘k salla kiygan keksa erkakning ko‘kragini stetoskop bilan eshitmoqda
Kasalliklar

Ateroskleroz: qanday kasallik, belgilari, sabablari va davolash

9-noyabr·9 daq

Sayt pastki qismi

Kasallik.uz

Kasalliklar, ularning belgilari, sabablari, tashxis va davolash usullari haqida o'zbek va rus tillarida sodda va ishonchli ma'lumotlar.

РусскийO'zbekcha

Sayt

  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Homiladorlik kalendari
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi
  • Mualliflar

Loyiha

  • Biz haqimizda
  • Tahririyat
  • Tahririyat siyosati
  • Aloqa

Huquqiy ma'lumot

  • Maxfiylik siyosati
  • Foydalanish shartlari
  • Tibbiy ogohlantirish
  • Cookie siyosati

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Batafsil

© 2026 Kasallik.uz. Barcha huquqlar himoyalangan.

Materiallardan foydalanilganda Kasallik.uz saytiga faol havola berilishi shart.

Bosh sahifaMavzular
Dorilar
Mundarija▾
  1. Psoriaz nima
  2. Psoriaz belgilari
  3. Psoriaz turlari
  4. Psoriaz kasalligi sabablari va qo‘zg‘atuvchi omillar
  5. Psoriaz qanday aniqlanadi
  6. Psoriaz davolash usullari
  7. Psoriazni uy sharoitida davolash: nima yordam beradi
  8. Bolalarda psoriaz
  9. Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
  10. Xulosa
  11. Ko‘p beriladigan savollar

Psoriaz — terining surunkali kasalligi bo‘lib, unda teri ustida qizil, qalinlashgan, kumushrang po‘st bilan qoplangan dog‘lar (blyashkalar) paydo bo‘ladi. Psoriaz belgilari ko‘pincha tirsak, tizza, bosh terisi va bel sohasida uchraydi, qichishish va noqulaylik beradi. Kasallik har qanday yoshda boshlanishi mumkin, lekin ko‘pincha 15–35 yoshda va 50–60 yoshlarda paydo bo‘ladi.

Eng muhim fakt: psoriaz yuqumli emas. U boshqa odamga teginish, umumiy idish yoki hovuz orqali yuqmaydi. Psoriazni hozircha butunlay yo‘qotib bo‘lmaydi, lekin zamonaviy davolash bilan uzoq vaqt tinch davr (remissiya) va toza teriga erishish mumkin.

Shuningdek o‘qing: Teri allergiyasi: turlari, sabablari va davolash usullari; Teri qichishishi sabablari: badan nega qichiydi?; Eshakyemi (urtikariya): sabablari, tashxisi va davolash usullari.

Psoriaz nima

Psoriaz — immun tizimi bilan bog‘liq kasallik. Odatda teri hujayralari taxminan bir oyda yangilanadi. Psoriazda immun tizimining noto‘g‘ri signallari tufayli bu jarayon bir necha kungacha tezlashadi: hujayralar to‘kilib ulgurmay, teri yuzasida to‘planib, qalin po‘stli dog‘larni hosil qiladi. Kasallikka irsiy moyillik katta ahamiyatga ega — oilada psoriaz bo‘lgan odamlarda u ko‘proq uchraydi.

Psoriaz belgilari

  • aniq chegarali, qizil yoki pushti, biroz bo‘rtib turgan dog‘lar;
  • dog‘lar ustida kumushrang-oq po‘st, qirganda oson ko‘chadi;
  • qichishish, achishish, ba’zan og‘riq;
  • quruq, yorilib qon chiqadigan teri;
  • tirnoqlarda nuqtali chuqurchalar, sarg‘ayish, qalinlashish yoki tirnoqning ko‘chishi;
  • bosh terisida kepakka o‘xshash, lekin qalinroq po‘st, ko‘pincha soch chizig‘idan chiqib turadi.

Psoriaz to‘lqinsimon kechadi: xuruj davrlari tinch davrlar bilan almashadi. Ko‘p bemorlarda qishda kuchayadi, yozda quyosh ta’sirida yengillashadi.

Psoriaz turlari

  • Blyashkali (vulgar) psoriaz — eng ko‘p uchraydigan turi (taxminan 80–90%): tirsak, tizza, bel va bosh terisida po‘stli blyashkalar;
  • Bosh terisi psoriazi — sochli qismdagi qalin po‘st va qichishish; ko‘pincha kepak yoki seboreyali dermatit bilan adashtiriladi;
  • Tirnoq psoriazi — tirnoqlardagi chuqurchalar, rang o‘zgarishi va ko‘chish; ko‘pincha bo‘g‘im shikastlanishi bilan birga keladi;
  • Tomchisimon psoriaz — tanada mayda, tomchiga o‘xshash ko‘plab dog‘lar; ko‘pincha bolalar va yoshlarda streptokokk anginasidan 2–3 hafta keyin boshlanadi;
  • Teskari (bukilma) psoriaz — qo‘ltiq, chov, ko‘krak osti kabi burmalarda silliq, yaltiroq qizil dog‘lar;
  • Pustulyoz psoriaz — qizargan teri ustida steril yiringli pufakchalar, ko‘pincha kaft va tovonda;
  • Eritrodermik psoriaz — terining deyarli butunlay qizarishi va ko‘chishi; kamdan-kam, lekin og‘ir holat bo‘lib, shoshilinch davolashni talab qiladi.

Psoriatik artrit

Psoriaz bilan og‘rigan odamlarning taxminan har to‘rtinchi-beshinchisida bo‘g‘imlar ham zararlanadi. Bo‘g‘imlarda og‘riq, shish va ertalabki qotish, barmoqning «sosiska»dek butunlay shishishi, tovon yoki bel og‘rig‘i psoriatik artrit belgisi bo‘lishi mumkin. Bo‘g‘im shikastlanishi qaytmas bo‘lishi mumkinligi sababli, bunday belgilarda revmatologga erta murojaat qilish muhim.

Psoriaz kasalligi sabablari va qo‘zg‘atuvchi omillar

Psoriazning asosiy sababi — irsiy moyillik va immun tizimining o‘ziga xos faoliyati. Moyilligi bor odamda xurujni quyidagi omillar qo‘zg‘atishi mumkin:

  • stress va kuchli hayajon;
  • infeksiyalar, ayniqsa streptokokk anginasi;
  • teri jarohatlari: tirnalish, kesilish, tatuirovka, kuyish — shikastlangan joyda yangi dog‘ paydo bo‘lishi mumkin (Kebner fenomeni);
  • chekish va spirtli ichimliklar;
  • sovuq, quruq havo;
  • ayrim dorilar: litiy preparatlari, beta-blokatorlar, bezgakka qarshi ayrim dorilar; shuningdek, gormonli tabletka yoki ukollarni keskin to‘xtatish;
  • ortiqcha vazn.

Psoriaz bilan bog‘liq kasalliklar

Psoriaz faqat teri muammosi emas. U semizlik, qandli diabet, yuqori qon bosimi, yurak-qon tomir kasalliklari, depressiya va xavotir xavfining oshishi bilan bog‘liq. Shuning uchun psoriaz bilan og‘rigan odamlarga qon bosimi, qon shakari va xolesterinni muntazam tekshirib turish tavsiya etiladi.

Psoriaz qanday aniqlanadi

Tashxisni dermatolog qo‘yadi. Ko‘p hollarda terini, tirnoqlarni va bosh terisini ko‘rikdan o‘tkazish yetarli. Shubhali holatlarda teridan kichik bo‘lakcha olinib (biopsiya), mikroskopda tekshiriladi. Bo‘g‘imlarda shikoyat bo‘lsa, qon tahlillari va rentgen buyuriladi. Psoriazni ekzema, zamburug‘li infeksiya, seboreyali dermatit va boshqa teri kasalliklaridan farqlash muhim — ularning davosi butunlay boshqacha.

Psoriaz davolash usullari

Davolash kasallik og‘irligi, dog‘lar joylashuvi, bo‘g‘im shikastlanishi va hayot sifatiga ta’siriga qarab bosqichma-bosqich tanlanadi. Dori va kursni dermatolog belgilaydi.

Mahalliy davolash (surtma dorilar)

  • Namlantiruvchi vositalar (emolentlar) — har qanday turdagi psoriazda asosiy parvarish; po‘st va quruqlikni kamaytiradi, boshqa dorilar samarasini oshiradi;
  • Gormonli (kortikosteroidli) mazlar — yallig‘lanish va qichishishni tez kamaytiradi; kuchi va kurs davomiyligini shifokor belgilaydi, chunki uzoq va nazoratsiz ishlatish terini yupqalashtiradi;
  • D vitamini analoglari (masalan, kalsipotriol) — hujayralar bo‘linishini sekinlashtiradi; ko‘pincha gormonli maz bilan birga qo‘llanadi;
  • Bosh terisi uchun — salitsil kislotali va ko‘mir smolasi (degot) tarkibli shampun va losonlar po‘stni yumshatib ko‘chiradi.

Fototerapiya

Maxsus ultrabinafsha nurlar (ko‘pincha tor polosali UVB) bilan davolash shifokor nazoratida, kursda o‘tkaziladi. U mahalliy davolash yetarli bo‘lmaganda samarali. Solyariyni fototerapiya o‘rnida ishlatish tavsiya etilmaydi: u terini kuydirib, saraton xavfini oshiradi.

Tizimli davolash va biologik dorilar

O‘rta va og‘ir psoriazda, shuningdek psoriatik artritda butun organizmga ta’sir qiluvchi dorilar qo‘llanadi: metotreksat, siklosporin, atsitretin, apremilast. Ular samarali, ammo qon tahlillari bilan muntazam nazoratni talab qiladi. Eng zamonaviy guruh — biologik dorilar: ular psoriazdagi yallig‘lanishni boshqaruvchi aniq immun moddalarni bloklaydi va ko‘pchilik bemorlarda terini deyarli butunlay tozalaydi.

Muhim: gormonli tabletka yoki ukollar (masalan, «bir ukol bilan dog‘lar ketadi» degan usullar) psoriazda odatda tavsiya etilmaydi. Ular vaqtincha yengillik bergani bilan, to‘xtatilgach kasallik ko‘pincha avvalgidan og‘irroq qaytadi, jumladan pustulyoz yoki eritrodermik shaklga o‘tishi mumkin.

Psoriazni uy sharoitida davolash: nima yordam beradi

Uy choralari shifokor buyurgan davoni almashtirmaydi, lekin xurujlarni kamaytirishga va teri holatini yaxshilashga yordam beradi:

  • terini kuniga kamida 1–2 marta, ayniqsa yuvingandan keyin, xushbo‘ysiz namlantiruvchi krem bilan surting;
  • iliq (issiq emas) suvda qisqa yuvining, terini sochiq bilan ishqalamang, ohista quriting;
  • po‘stni kuch bilan qirib tashlamang — bu yangi dog‘lar paydo bo‘lishiga olib kelishi mumkin;
  • quyoshda me’yorida bo‘ling: qisqa vaqtli quyosh ko‘pchilikka foyda beradi, kuyish esa xurujni kuchaytiradi;
  • chekishni tashlang va spirtli ichimlikni cheklang;
  • vaznni me’yorda saqlang — ozish ko‘pincha dorilar samarasini oshiradi;
  • stressni boshqarish usullarini o‘rganing, yetarlicha uxlang;
  • xurujni qo‘zg‘atgan omillarni (stress, kasallik, dori) yozib boring.

Nimalardan ehtiyot bo‘lish kerak

«Psoriazni 100 foiz davolaymiz» degan va’dalar, noma’lum tarkibli «o‘simlik mazlari» va xalq retseptlaridan ehtiyot bo‘ling. Bunday mazlarning ba’zilariga yorliqda ko‘rsatilmagan kuchli gormonlar qo‘shilgan bo‘ladi: ular avval «mo‘jizaviy» natija berib, keyin terini yupqalashtiradi va to‘xtatilgach kasallikni kuchaytiradi. Kerosin, sirka, kuchli kislotalar va boshqa agressiv vositalar terini kuydiradi.

Bolalarda psoriaz

Bolalarda psoriaz ko‘pincha tomchisimon shaklda — tomoq og‘rig‘idan keyin to‘satdan ko‘p mayda dog‘lar ko‘rinishida boshlanadi, chaqaloqlarda esa taglik sohasida paydo bo‘lishi mumkin. Bolalarda dori tanlash cheklangan va ehtiyotkorlikni talab qiladi, shuning uchun davoni bolalar dermatologi belgilaydi. Bolaning maktabdagi va jamoadagi ruhiy holatiga ham e’tibor bering: psoriaz yuqumli emasligini o‘qituvchilar va tengdoshlariga tushuntirish foydali.

Qachon shifokorga murojaat qilish kerak

  • teridagi dog‘lar birinchi marta paydo bo‘lsa va tashxis aniq bo‘lmasa;
  • davolanishga qaramay, dog‘lar ko‘payib borayotgan bo‘lsa;
  • bo‘g‘imlarda og‘riq, shish yoki ertalabki qotish bo‘lsa;
  • teri deyarli butunlay qizarib, harorat, titroq yoki holsizlik bo‘lsa — shoshilinch;
  • yiringli pufakchalar va isitma paydo bo‘lsa — shoshilinch;
  • kasallik uyqu, ish yoki ruhiy holatga jiddiy ta’sir qilayotgan bo‘lsa.

Xulosa

Psoriaz — yuqumli bo‘lmagan, surunkali immun kasallik bo‘lib, terida po‘stli qizil dog‘lar, ba’zan tirnoq va bo‘g‘im shikastlanishi bilan kechadi. Uni butunlay yo‘qotib bo‘lmasa ham, namlantiruvchi vositalar, mahalliy dorilar, fototerapiya va zarur bo‘lsa tizimli yoki biologik davolash yordamida uzoq remissiyaga erishish mumkin. Davoni dermatolog bilan tanlang va «tez va butunlay davolash» va’dalariga ishonmang.

O‘xshash teri kasalliklari: ekzema, dermatit va temiratki.

Qish mavsumi uchun foydali: qishda teri quruqligi.

Mavzuga yaqin maqolalar: seboreyali dermatit.

Mavzuga yaqin maqolalar: pushti temiratki.

Maqolada tilga olingan dorilar: Metotreksat tabletka.

Ko‘p beriladigan savollar

Psoriaz yuqumlimi?

Yo‘q. Psoriaz immun tizimi bilan bog‘liq kasallik bo‘lib, teginish, quchoqlashish, umumiy idish, sochiq yoki hovuz orqali yuqmaydi.

Psoriaz butunlay davolanadimi?

Hozircha psoriazni butunlay yo‘qotadigan dori yo‘q. Ammo zamonaviy davolash bilan ko‘pchilik bemorlarda teri uzoq vaqt toza yoki deyarli toza bo‘ladi. Remissiya oylab va yillab davom etishi mumkin.

Psoriazni uy sharoitida davolash mumkinmi?

Yengil psoriazda shifokor buyurgan surtma dorilar uyda qo‘llanadi, namlantirish va turmush tarzi o‘zgarishlari esa xurujlarni kamaytiradi. Ammo noma’lum mazlar va xalq vositalari bilan o‘zboshimchalik bilan davolanish ko‘pincha kasallikni kuchaytiradi.

Psoriazda qanday dori yaxshi?

Universal «eng yaxshi dori» yo‘q. Yengil holatda namlantiruvchi vositalar, gormonli mazlar va D vitamini analoglari, og‘irroq holatda fototerapiya, tizimli va biologik dorilar qo‘llanadi. Tanlovni dermatolog kasallik turi va og‘irligiga qarab qiladi.

Psoriazda qaysi ovqatlarni yemaslik kerak?

Psoriazni davolaydigan maxsus parhez yo‘q. Ammo spirtli ichimlikdan voz kechish, vaznni me’yorda saqlash va sabzavot, meva, baliq, to‘liq donli mahsulotlarga boy muvozanatli ovqatlanish xurujlarni kamaytirishga va yurak-qon tomir xavfini pasaytirishga yordam beradi.

Bu maqola sizga foydali bo'ldimi?

Foydali bo‘lsa, yaqinlaringizga ham yuboring:

TelegramWhatsApp

Muhim eslatma

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Tibbiy ogohlantirish

Shoshilinch holatda — 103
Xasan BoliyevX
MUALLIF

Xasan Boliyev

Toshkent davlat tibbiyot universiteti, Fundamental tibbiyot yo‘nalishi, 3-kurs talabasi. Kasalliklar va alomatlar mavzularida yozadi, saytdagi maqolalarni muntazam o‘qib, xatolarni tahririyatga bildiradi.

Ushbu sahifada

1/11
  1. Psoriaz nima
  2. Psoriaz belgilari
  3. Psoriaz turlari
  4. Psoriaz kasalligi sabablari va qo‘zg‘atuvchi omillar
  5. Psoriaz qanday aniqlanadi
  6. Psoriaz davolash usullari
  7. Psoriazni uy sharoitida davolash: nima yordam beradi
  8. Bolalarda psoriaz
  9. Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
  10. Xulosa
  11. Ko‘p beriladigan savollar

Foydali kalkulyatorlar

  • Homiladorlik kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi