Kasallik.uz
  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Biz haqimizda
Ру
  1. Bosh sahifa
  2. Kasalliklar

Eshakyemi (urtikariya): sabablari, tashxisi va davolash usullari

Eshakyemi (urtikariya) nima sababdan chiqadi, tashxis qanday qo‘yiladi, qanday davolanadi va surunkali shaklida kundalik hayotda nimaga e’tibor berish kerak.

Nozima IdrokovaN
Nozima IdrokovaYangilangan: 16-noyabr, 2026
Tahririyat tekshirgan6 daqiqada o'qiladi
6
Qo‘l terisida qizil qichiydigan urtikariya toshmalari

Davomini o'qing

Shifokor bemorning bo‘yin sohasidagi limfa tugunlarini tekshirmoqda
Kasalliklar

Limfoma belgilari va davolash: turlari, tashxis va prognoz

11-may, 2023·6 daq
Kardiolog kattalar bemorining yuragini stetoskop bilan tekshirmoqda
Kasalliklar

Kattalarda tug‘ma yurak kasalligi: belgilari, tashxis va davolash

30-aprel, 2023·6 daq
Laboratoriya xodimi siydik yo‘llari infeksiyasini aniqlash uchun siydik namunasini tekshirmoqda
Kasalliklar

Siydik yo‘llari infeksiyasi: belgilari, tashxisi va davolash

15-may, 2023·7 daq
Gematolog laboratoriyada talassemiya uchun qon tahlilini tekshirmoqda
Kasalliklar

Talassemiya: irsiy kamqonlik belgilari, tashxisi va davolash

8-may, 2023·7 daq
Oziq-ovqat allergiyasi belgilari bo‘lgan bola terisidagi toshmani ko‘rsatmoqda
Kasalliklar

Oziq-ovqat allergiyasi belgilari: sabablari, tashxisi va davolash

1-yanvar, 2023·7 daq
Urolog shifokor erkak bemor bilan qabulda suhbatlashmoqda
Kasalliklar

Varikotsele: sabablari, belgilari, tashxisi va davolash usullari

1-yanvar, 2023·6 daq

Sayt pastki qismi

Kasallik.uz

Kasalliklar, ularning belgilari, sabablari, tashxis va davolash usullari haqida o'zbek va rus tillarida sodda va ishonchli ma'lumotlar.

РусскийO'zbekcha

Sayt

  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Homiladorlik kalendari
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi
  • Mualliflar

Loyiha

  • Biz haqimizda
  • Tahririyat
  • Tahririyat siyosati
  • Aloqa

Huquqiy ma'lumot

  • Maxfiylik siyosati
  • Foydalanish shartlari
  • Tibbiy ogohlantirish
  • Cookie siyosati

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Batafsil

© 2026 Kasallik.uz. Barcha huquqlar himoyalangan.

Materiallardan foydalanilganda Kasallik.uz saytiga faol havola berilishi shart.

Bosh sahifaMavzular
Dorilar
Mundarija▾
  1. Eshakyemi qanday rivojlanadi
  2. Eshakyemining asosiy sabablari
  3. Belgilari
  4. Tashxis qanday qo‘yiladi
  5. Eshakyemini davolash
  6. Eshakyemi haqidagi noto‘g‘ri tasavvurlar
  7. Surunkali eshakyemi bilan yashash
  8. Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
  9. Xulosa
  10. Ko‘p beriladigan savollar

Eshakyemi, ya’ni urtikariya, — terida to‘satdan paydo bo‘ladigan, kuchli qichiydigan qavarchiqlar. Ko‘pchilik uni faqat allergiya deb o‘ylaydi va birinchi navbatda «qaysi ovqatdan chiqdi» degan savolni beradi. Aslida eshakyemining sabablari ancha xilma-xil: infeksiyalar, dorilar, fizik omillar va immun tizimining o‘z-o‘zidan yuzaga keladigan reaksiyalari.

Yaxshi xabar shuki, eshakyemi davolanadigan holat. To‘g‘ri tanlangan dori va qo‘zg‘atuvchi omillardan saqlanish ko‘pchilik bemorlarda belgilarni to‘liq yoki deyarli to‘liq nazorat qilish imkonini beradi. Ushbu maqolada eshakyemi sabablari, tashxis qanday qo‘yilishi, zamonaviy davolash yondashuvi va surunkali shakl bilan yashash qoidalari haqida gapiramiz.

Shuningdek o‘qing: Urtikariya (eshakyemi): nima bu, belgilari va qo‘zg‘atuvchilari; Psoriaz: belgilari, sabablari va davolash usullari.

Eshakyemi qanday rivojlanadi

Terida semiz hujayralar deb ataladigan immun hujayralar bor. Ular faollashganda gistamin va boshqa yallig‘lanish moddalarini ajratadi. Bu moddalar mayda tomirlar devorini o‘tkazuvchan qiladi, natijada teri shishadi, qizaradi va qichiydi. Semiz hujayralarni allergen, infeksiya, ba’zi dorilar, sovuq yoki bosim, surunkali shaklda esa ko‘pincha organizmning o‘z antitanalari faollashtiradi.

Har bir qavarchiq odatda bir kun ichida izsiz yo‘qoladi. Agar toshmalar olti haftadan kam davom etsa, o‘tkir eshakyemi, undan ko‘p davom etsa, surunkali eshakyemi haqida gap boradi.

Eshakyemining asosiy sabablari

O‘tkir eshakyemi sabablari

  • Infeksiyalar — ayniqsa bolalarda virusli shamollash eng ko‘p uchraydigan sabablardan biri.
  • Ovqat allergiyasi — yong‘oq, baliq, dengiz mahsulotlari, tuxum, sut va boshqalar. Bunda toshma odatda ovqatdan keyin qisqa vaqt ichida paydo bo‘ladi.
  • Dorilar — antibiotiklar, aspirin va boshqa yallig‘lanishga qarshi nosteroid dorilar.
  • Hasharot chaqishi — ari va qovog‘ari.

Surunkali eshakyemi sabablari

Surunkali shaklda ko‘pincha aniq tashqi sabab topilmaydi. Bu ovqat yoki muhitdan emas, organizmning ichki immun jarayonlaridan kelib chiqadi. Ba’zi bemorlarda u qalqonsimon bezning autoimmun kasalliklari bilan birga kuzatiladi. Stress, issiqlik, spirtli ichimliklar, ba’zi og‘riq qoldiruvchi dorilar va infeksiyalar esa qo‘zg‘alishlarni kuchaytiradi.

Fizik omillar

Ba’zi odamlarda toshma faqat ma’lum ta’sirdan keyin chiqadi: terini ishqalash, sovuq, terlash, uzoq bosim yoki quyosh nuri. Bunday holat induksiyalanuvchi eshakyemi deyiladi.

Belgilari

  • teri sathidan ko‘tarilgan, qizil yoki och rangli qavarchiqlar;
  • kuchli qichishish, ko‘pincha kechqurun va tunda kuchayadi;
  • toshmalarning joyini tez o‘zgartirishi;
  • ba’zan lab, qovoq, qo‘l panjalarining shishishi (angionevrotik shish).

Tashxis qanday qo‘yiladi

Eshakyemi tashxisi asosan shifokor ko‘rigi va suhbat asosida qo‘yiladi. Qabulga borganda quyidagilarni aytib berishga tayyorlaning:

  • toshmalar qachon boshlangani va qancha davom etishi;
  • bitta qavarchiq qancha vaqtda yo‘qolishi;
  • oxirgi kunlarda qabul qilingan dorilar, yangi ovqatlar, kasalliklar;
  • toshma sovuq, issiq, bosim yoki jismoniy mashqdan keyin chiqadimi;
  • oilada allergiya yoki autoimmun kasalliklar bormi.

Toshmalarning suratlari ham juda foydali. O‘tkir eshakyemida, sababi aniq bo‘lsa, odatda qo‘shimcha tahlil kerak bo‘lmaydi. Surunkali eshakyemida shifokor umumiy qon tahlili, yallig‘lanish ko‘rsatkichlari, qalqonsimon bez gormonlari va antitanalarini tekshirishni buyurishi mumkin. Fizik shakllarni aniqlash uchun oddiy sinamalar — masalan, teriga muz qo‘yish yoki terini chiziq bilan tirnash — o‘tkaziladi. Allergiya testlari esa faqat aniq allergen gumon qilinganda o‘tkaziladi, chunki surunkali eshakyemida ular ko‘pincha javob bermaydi.

Eshakyemini davolash

1. Qo‘zg‘atuvchidan saqlanish

Agar sabab aniqlangan bo‘lsa — dori, ovqat yoki fizik omil — undan saqlanish davolashning asosi hisoblanadi. Aspirin va boshqa nosteroid yallig‘lanishga qarshi dorilar ko‘p bemorlarda eshakyemini kuchaytiradi, shuning uchun og‘riq qoldiruvchi tanlashda shifokor bilan maslahatlashing.

2. Antigistamin dorilar

Davolashning asosiy vositasi — uyqu keltirmaydigan zamonaviy antigistaminlar (setirizin, levotsetirizin, loratadin, desloratadin, feksofenadin va boshqalar). Ular qichishish va toshmalarni kamaytiradi. Surunkali eshakyemida ularni faqat toshma chiqqanda emas, balki muntazam qabul qilish ko‘proq natija beradi. Agar standart miqdor yetarli bo‘lmasa, shifokor dozani o‘zgartirishi mumkin — buni mustaqil qilmang.

Eski avlod antigistaminlari kuchli uyqu keltiradi, diqqatni pasaytiradi, shuning uchun hozir kam qo‘llanadi, ayniqsa haydovchilar va keksalarda.

3. Qo‘shimcha davolash

Antigistaminlar yordam bermagan surunkali eshakyemida mutaxassis biologik preparatlar (masalan, omalizumab) yoki boshqa immun tizimiga ta’sir qiluvchi dorilarni tavsiya qilishi mumkin. Og‘ir qo‘zg‘alishlarda shifokor qisqa muddatga glyukokortikoid dorilar buyurishi mumkin, ammo ularni uzoq vaqt qabul qilish nojo‘ya ta’sirlar sababli tavsiya etilmaydi.

4. Shoshilinch holatlar

Agar eshakyemi nafas qisilishi, tomoq shishi yoki qon bosimining keskin tushishi bilan kechsa, bu anafilaksiya bo‘lishi mumkin. Bunday holatda uyda davolanishga urinmasdan, darhol tez yordam chaqirish kerak.

Eshakyemi haqidagi noto‘g‘ri tasavvurlar

  • «Eshakyemi doim ovqatdan chiqadi». Ayniqsa surunkali shaklda ovqat sabab bo‘lishi kam uchraydi. Asossiz qattiq parhez esa ovqatlanishni kambag‘allashtiradi.
  • «Jigar yoki ichakni tozalash kerak». Bunday «tozalash» muolajalarining eshakyemiga foydasi isbotlanmagan va ular zarar keltirishi mumkin.
  • «Dori faqat toshma chiqqanda ichiladi». Surunkali eshakyemida shifokor tavsiya qilgan muntazam qabul ko‘pincha yaxshiroq natija beradi.
  • «Eshakyemi yuqadi». Yo‘q, u odamdan odamga o‘tmaydi.

Surunkali eshakyemi bilan yashash

  • Toshma kundaligini yuriting: ovqat, dori, stress, harorat va toshmalar o‘rtasidagi bog‘liqlikni kuzating.
  • Keng, paxtali kiyim kiying, tor kamar va bandlardan saqlaning.
  • Issiq vanna va saunani cheklang, salqin dush qabul qiling.
  • Teriga xushbo‘y moddasiz yumshatuvchi krem surting.
  • Spirtli ichimliklarni kamaytiring — ular toshmalarni kuchaytiradi.
  • Stressni boshqarish usullarini o‘rganing: sayr, yetarli uyqu, nafas mashqlari.
  • Shifokor bilan kelishmasdan dorini birdan to‘xtatmang.

Ko‘p bemorlarda surunkali eshakyemi vaqt o‘tishi bilan o‘z-o‘zidan susayib boradi, ammo bu muddat har kimda turlicha. Bu davrda belgilarni nazorat qilish va hayot sifatini saqlash asosiy maqsad.

Qachon shifokorga murojaat qilish kerak

Darhol 103 raqamiga qo‘ng‘iroq qiling, agar:

  • lab, til, tomoq shishsa, nafas olish yoki yutish qiyinlashsa;
  • bosh aylanishi, hushdan ketish, kuchli holsizlik bo‘lsa;
  • toshma ari chaqqandan yoki yangi dori qabul qilgandan keyin tez tarqalsa.

Oilaviy poliklinikadagi shifokor yoki allergologga reja asosida boring, agar:

  • eshakyemi bir necha kundan ortiq davom etsa yoki tez-tez qaytalansa;
  • antigistaminlar yordam bermasa;
  • toshma isitma, bo‘g‘im og‘rig‘i yoki holsizlik bilan kechsa;
  • qavarchiqlar bir kundan ortiq turib, iz qoldirsa;
  • homiladorlik yoki emizish davrida eshakyemi paydo bo‘lsa.

Xulosa

Eshakyemi — sabablari xilma-xil, lekin davolash mumkin bo‘lgan holat. O‘tkir shakli ko‘pincha bir necha kunda o‘tadi, surunkali shakli esa shifokor bilan birgalikda tanlangan muntazam davolashni talab qiladi. Qo‘zg‘atuvchilardan saqlanish, antigistaminlarni to‘g‘ri qabul qilish va xavfli belgilarni bilish eshakyemini nazorat ostida ushlab turishga yordam beradi.

Mavzuga yaqin maqolalar: Kvinke shishi.

Maqolada tilga olingan dorilar: Loratadin tabletka, Zodak tomchi.

Ko‘p beriladigan savollar

Eshakyemini butunlay davolash mumkinmi?

O‘tkir eshakyemi ko‘pincha to‘liq o‘tib ketadi. Surunkali shakl ko‘p bemorlarda vaqt o‘tishi bilan susayadi, bu davrda esa dori-darmonlar yordamida belgilarni yaxshi nazorat qilish mumkin.

Antigistaminlarni uzoq ichish zararli emasmi?

Zamonaviy uyqu keltirmaydigan antigistaminlar odatda uzoq muddat qabul qilish uchun xavfsiz hisoblanadi. Shunga qaramay, qabul qilish muddati va miqdorini shifokor belgilashi kerak.

Eshakyemida qanday tahlil topshirish kerak?

O‘tkir eshakyemida ko‘pincha tahlil shart emas. Surunkali shaklda shifokor umumiy qon tahlili, yallig‘lanish ko‘rsatkichlari va qalqonsimon bez tahlillarini buyurishi mumkin.

Homiladorlikda eshakyemi bo‘lsa nima qilish kerak?

Homiladorlik davrida har qanday dorini faqat shifokor bilan kelishib qabul qilish kerak. Salqin kompress va qo‘zg‘atuvchilardan saqlanish xavfsiz birinchi qadam bo‘ladi.

Bu maqola sizga foydali bo'ldimi?

Foydali bo‘lsa, yaqinlaringizga ham yuboring:

TelegramWhatsApp

Muhim eslatma

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Tibbiy ogohlantirish

Shoshilinch holatda — 103
Nozima IdrokovaN
MUALLIF

Nozima Idrokova

Ushbu sahifada

1/10
  1. Eshakyemi qanday rivojlanadi
  2. Eshakyemining asosiy sabablari
  3. Belgilari
  4. Tashxis qanday qo‘yiladi
  5. Eshakyemini davolash
  6. Eshakyemi haqidagi noto‘g‘ri tasavvurlar
  7. Surunkali eshakyemi bilan yashash
  8. Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
  9. Xulosa
  10. Ko‘p beriladigan savollar

Foydali kalkulyatorlar

  • Homiladorlik kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi