Grippni davolash haqida gap ketganda, ko‘pchilik bir kunda oyoqqa turg‘azadigan dori izlaydi. Afsuski, bunday vosita yo‘q: gripp virusli kasallik bo‘lib, organizm unga qarshi o‘zi kurashadi. Odatda kasallik bir haftacha davom etadi, holsizlik va yo‘tal esa undan keyin ham bir muncha vaqt saqlanib qolishi mumkin. Shunga qaramay, to‘g‘ri parvarish va oqilona davolash belgilarni sezilarli yengillashtiradi, tuzalishni tezlashtiradi va asoratlar xavfini kamaytiradi.
Ushbu maqolada grippni oddiy shamollashdan qanday farqlash, uyda nimalar qilish mumkinligi, qaysi dorilar foydali va qaysilari keraksiz ekani, shuningdek, qaysi belgilar paydo bo‘lganda kechiktirmasdan shifokorga murojaat qilish kerakligi haqida batafsil gaplashamiz.
Gripp belgilari: shamollashdan farqi
Gripp odatda to‘satdan boshlanadi. Bir necha soat ichida odam o‘zini qattiq kasal his qila boshlaydi. Asosiy belgilari:
- yuqori isitma va qaltirash;
- kuchli holsizlik, darmonsizlik;
- bosh og‘rig‘i, ayniqsa peshona va ko‘z atrofida;
- mushak va bo‘g‘imlarda og‘riq, “tana sinishi”;
- quruq yo‘tal, tomoq og‘rig‘i;
- burun bitishi yoki oqishi (shamollashdagidan kamroq);
- bolalarda ba’zan qusish va ich ketishi.
Oddiy shamollash esa asta-sekin boshlanadi, harorat kamdan-kam hollarda yuqori bo‘ladi, asosiy belgisi – burun oqishi va aksirish. Grippda holsizlik va isitma ancha kuchli bo‘ladi. Aniq tashxisni shifokor qo‘yadi, kerak bo‘lsa tezkor test o‘tkazadi.
Uyda grippni davolash: 10 ta foydali usul
- To‘liq dam oling. Birinchi kunlarda yotoq rejimi eng to‘g‘ri yo‘l. Organizm virusga qarshi kurashish uchun energiya sarflaydi, ishga borish yoki uy ishlari bilan band bo‘lish esa tuzalishni sekinlashtiradi.
- Ko‘p suyuqlik iching. Isitma va terlash suvsizlanishga olib keladi. Iliq suv, choy, kompot, na’matak damlamasi, sho‘rva ichib turing. Siydik rangi och bo‘lsa, suyuqlik yetarli ekanini bildiradi.
- Isitmani to‘g‘ri tushiring. Harorat yuqori bo‘lib, o‘zingizni yomon his qilsangiz, paratsetamol yoki ibuprofen yordam beradi. Ularni qadoqdagi ko‘rsatma yoki shifokor tavsiyasiga ko‘ra iching, ruxsat etilgan miqdordan oshirmang.
- Bolalarga aspirin bermang. Bolalar va o‘smirlarda virusli infeksiya vaqtida atsetilsalitsil kislota jiddiy asoratga olib kelishi mumkin.
- Tomoqni yumshating. Iliq ichimliklar, iliq sho‘r suv bilan chayish, so‘rib iste’mol qilinadigan pastilkalar tomoq og‘rig‘ini kamaytiradi. Bir yoshdan katta bolalar va kattalar uchun iliq choyga qo‘shilgan asal yo‘talni yumshatadi.
- Burun nafasini yengillashtiring. Burunni sho‘r suv (fiziologik eritma) bilan yuvish shilliqni chiqarishga yordam beradi. Tomir toraytiruvchi tomchilarni faqat qisqa muddat ishlating.
- Xonani shamollating va havoni namlang. Toza, salqinroq va yetarli namlikdagi havo nafas olishni osonlashtiradi.
- Yengil ovqatlaning. Ishtaha bo‘lmasa, majburlab yemang. Sho‘rva, bo‘tqa, qatiq, meva kabi oson hazm bo‘ladigan taomlar ma’qul.
- Boshqalarni asrang. Uyda qoling, alohida idish va sochiq ishlating, yo‘talganda og‘iz-burunni yoping, qo‘llaringizni tez-tez yuving.
- Holatingizni kuzating. Haroratni kuniga bir necha marta o‘lchang, nafas olish, suyuqlik ichish va siyishni kuzatib boring. Bu xavfli belgilarni o‘z vaqtida sezishga yordam beradi.
Gripp uchun dorilar: nima kerak va nima keraksiz
Simptomatik dorilar
Paratsetamol va ibuprofen isitma, bosh va mushak og‘rig‘ini kamaytiradi. Ular virusni yo‘qotmaydi, lekin ahvolni yengillashtiradi. Bir nechta “gripp kukunlari”ni bir vaqtda ichishdan ehtiyot bo‘ling: ularning ko‘pchiligi tarkibida paratsetamol bor va bexosdan ortiqcha miqdor qabul qilinib, jigarga zarar yetishi mumkin. Har doim dori tarkibini o‘qing.
Virusga qarshi dorilar
Grippga qarshi samaradorligi isbotlangan virusga qarshi dorilar mavjud (masalan, oseltamivir). Ular kasallik boshida, birinchi bir-ikki kunda ichilganda ko‘proq foyda beradi: kasallik davomiyligini qisqartirishi va asoratlar xavfini kamaytirishi mumkin. Bu dorilar ayniqsa xavf guruhidagi odamlar uchun muhim. Ularni faqat shifokor buyuradi.
Antibiotiklar
Antibiotiklar viruslarga ta’sir qilmaydi, shuning uchun oddiy grippda ular kerak emas. Agar bakterial asorat, masalan, zotiljam yoki quloq yallig‘lanishi qo‘shilsa, shifokor antibiotik buyurishi mumkin. Ularni o‘zboshimchalik bilan ichish foydasiz va zararli.
Grippni davolashda ko‘p uchraydigan xatolar
- Kasallikni “oyoqda” o‘tkazish. Isitma bilan ishga yoki o‘qishga borish tuzalishni kechiktiradi, asoratlar xavfini oshiradi va virusni boshqalarga yuqtiradi.
- Isitmani har qanday holatda darhol tushirish. Harorat ko‘tarilishi organizmning himoya reaksiyasi. Dorini o‘zingizni yomon his qilganingizda ichish kifoya, maqsad – haroratni nolga tushirish emas, ahvolni yengillashtirish.
- Issiq kiyimga o‘ranib terlatish. Yuqori isitmada ortiqcha o‘ranish haroratni yanada oshirishi mumkin. Yengil, paxtali kiyim kiyish va xonani salqin saqlash afzal.
- Bir nechta dorini aralashtirish. Turli kukun, tabletka va siroplar tarkibida bir xil modda bo‘lishi mumkin. Bu ortiqcha miqdor va jigar shikastlanishiga olib keladi.
- Bolalarni spirt yoki sirka bilan artish. Bunday usullar zaharlanish va teri ta’sirlanishiga sabab bo‘lishi mumkin. Bolani iliq suv bilan artish va yengil kiyintirish xavfsizroq.
Kimlarda gripp og‘ir kechishi mumkin
Quyidagi guruhlarda asoratlar xavfi yuqori, shuning uchun ular grippning birinchi kunidayoq shifokorga murojaat qilishi kerak:
- keksa yoshdagi odamlar;
- kichik yoshdagi bolalar;
- homilador ayollar;
- qandli diabet, yurak, o‘pka, buyrak kasalliklari bo‘lgan bemorlar;
- immuniteti pasaygan odamlar, kuchli semirishi bor bemorlar.
Grippdan keyin tiklanish
Isitma tushgandan keyin ham bir-ikki hafta davomida holsizlik, tez charchash va yo‘tal saqlanib qolishi mumkin. Bu odatiy holat. Ishga darhol to‘liq kuch bilan qaytmang, jismoniy yuklamani asta-sekin oshiring. Yetarli uxlang, to‘yimli ovqatlaning va suyuqlik ichishni davom ettiring. Sport mashg‘ulotlarini to‘liq tuzalgandan keyin boshlash ma’qul, aks holda yurakka ortiqcha yuk tushishi mumkin.
Kelgusi mavsumda grippning oldini olish uchun kuzda emlanishni rejalashtiring – bu kasallikdan himoyalanishning eng ishonchli usuli.
Xulosa
Grippni davolashning asosi – dam olish, ko‘p suyuqlik ichish va kerak bo‘lganda isitma tushiruvchi dorilarni to‘g‘ri qo‘llash. Virusga qarshi dorilarni faqat shifokor buyuradi, antibiotiklar esa oddiy grippda kerak emas. Xavf guruhidagilar va og‘ir belgilar paydo bo‘lgan bemorlar kechiktirmasdan tibbiy yordamga murojaat qilishi zarur. O‘zingizga vaqt bering – organizm tiklanishi uchun dam olish kerak.
Maqolada tilga olingan dorilar: Oselvir kapsula.
Ko‘p beriladigan savollar
Gripp necha kunda o‘tadi?
Ko‘pchilik odamlarda asosiy belgilar bir hafta atrofida davom etadi. Holsizlik va yo‘tal undan keyin ham bir-ikki hafta saqlanishi mumkin. Isitma uzoq davom etsa yoki ahvol yomonlashsa, shifokorga murojaat qiling.
Grippda antibiotik ichish kerakmi?
Yo‘q, gripp virus keltirib chiqaradigan kasallik va antibiotiklar unga ta’sir qilmaydi. Ular faqat bakterial asorat qo‘shilganda shifokor ko‘rsatmasi bilan buyuriladi.
Grippda isitmani qachon tushirish kerak?
Harorat yuqori bo‘lib, o‘zingizni yomon his qilsangiz, paratsetamol yoki ibuprofen ichish mumkin. Bolalarda isitma tushirish va dori miqdori bo‘yicha pediatr tavsiyasiga amal qiling. Bolalarga aspirin berilmaydi.
Gripp bilan qancha vaqt yuqumli hisoblanadi?
Odam belgilar paydo bo‘lishidan sal oldin va kasallikning birinchi kunlarida eng yuqumli bo‘ladi. Bolalar virusni uzoqroq tarqatishi mumkin. Shu sababli kasal paytida uyda qolish muhim.







