Kasallik.uz
  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Biz haqimizda
Ру
  1. Bosh sahifa
  2. Alomatlar

Taxikardiya: nima, sabablari, belgilari va davolash

Taxikardiya nima va qachon xavfli. Yurak tez urishining sabablari, belgilari, tekshiruvlar, uy sharoitida nima qilish mumkin, dorilar va qachon 103 ga qo‘ng‘iroq qilish kerak.

Xasan BoliyevX
Xasan BoliyevYangilangan: 12-noyabr, 2026
Tahririyat tekshirgan6 daqiqada o'qiladi
1
Yurak urishini tekshirayotgan odam — taxikardiya belgilari

Davomini o'qing

Mashg‘ulotdan keyin oyoq mushagini cho‘zayotgan erkak
Alomatlar

Mushak og‘rig‘ini uyda davolash: samarali va xavfsiz usullar

13-may, 2023·7 daq
Uy ichida ikki qo‘lini peshonasiga qo‘yib turgan, o‘zini yomon his qilayotgan ayol
Alomatlar

Bosh aylanishi: sabablari, turlari, qachon xavfli va nima qilish kerak

8-noyabr·9 daq
Charchagan erkak divanda o‘tirib, ko‘kragidagi noqulaylikni sezmoqda
Alomatlar

Jim yurak xuruji belgilari: sezilmasdan o‘tadigan infarkt

17-aprel, 2023·7 daq
Yomg‘irli kunda deraza yonida aksirgan ayol
Alomatlar

Yomg‘ir va allergiya: belgilari, sabablari va tavsiyalar

17-aprel, 2023·7 daq
Kiyimdagi ayol to‘shakda o‘tirib, qo‘llari bilan qornini ushlab turibdi
Alomatlar

Qorin og‘rig‘i: joyiga qarab sabablari va nima qilish

4-noyabr·11 daq
Erkak ko‘kragini ushlab, ko‘krak og‘rig‘idan qiynalmoqda
Alomatlar

Yurak xuruji belgilari: ogohlantiruvchi alomatlarni qanday tanish

3-may, 2023·7 daq

Sayt pastki qismi

Kasallik.uz

Kasalliklar, ularning belgilari, sabablari, tashxis va davolash usullari haqida o'zbek va rus tillarida sodda va ishonchli ma'lumotlar.

РусскийO'zbekcha

Sayt

  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Homiladorlik kalendari
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi
  • Mualliflar

Loyiha

  • Biz haqimizda
  • Tahririyat
  • Tahririyat siyosati
  • Aloqa

Huquqiy ma'lumot

  • Maxfiylik siyosati
  • Foydalanish shartlari
  • Tibbiy ogohlantirish
  • Cookie siyosati

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Batafsil

© 2026 Kasallik.uz. Barcha huquqlar himoyalangan.

Materiallardan foydalanilganda Kasallik.uz saytiga faol havola berilishi shart.

Bosh sahifaMavzular
Dorilar
Mundarija▾
  1. Taxikardiya nima
  2. Taxikardiya turlari
  3. Taxikardiya sabablari
  4. Taxikardiya belgilari
  5. Qachon darhol 103 ga qo‘ng‘iroq qilish kerak
  6. Taxikardiya qanday tekshiriladi
  7. Taxikardiya qanday davolanadi
  8. Taxikardiyada uy sharoitida nima qilish mumkin
  9. Homiladorlikda taxikardiya
  10. Bolalarda taxikardiya
  11. Xulosa
  12. Ko‘p beriladigan savollar

Taxikardiya — yurakning tinch holatda daqiqasiga 100 martadan ko‘p urishi. Jismoniy mashq, hayajon yoki isitma paytida yurak tezroq urishi tabiiy holat. Ammo yurak sababsiz, to‘satdan tez ura boshlasa, uzoq vaqt pasaymasa yoki bosh aylanishi, hansirash, ko‘krak og‘rig‘i bilan birga kelsa, bu tekshiruvni talab qiladi.

Quyida taxikardiya nima ekanini, uning turlari va sabablari, belgilari, qanday tekshiriladi va davolanishini, shuningdek qachon shoshilinch yordam kerakligini ko‘rib chiqamiz.

Shuningdek o‘qing: Aritmiya: nima, turlari, belgilari va davolash; Treadmill testi nima? Yurak stress testiga tayyorgarlik va natija; GLP-1 agonistlari: diabetda yurak xavfini kamaytiradimi; Qon bosimi normasi: yoshga qarab jadval, baland va past bosim.

Taxikardiya nima

Kattalarda tinch holatdagi normal yurak urishi daqiqasiga 60–100 marta. Undan yuqori ko‘rsatkich taxikardiya deb ataladi. Bolalarda me’yor yoshga bog‘liq va kattalarnikidan ancha yuqori: chaqaloqlarda 100–160, maktab yoshidagi bolalarda taxminan 70–120 marta.

Yurak urishini bilak yoki bo‘yindagi tomir urishini 30 soniya sanab, natijani ikkiga ko‘paytirib aniqlash mumkin. Buni tinch o‘tirgan holatda, kamida 5 daqiqa dam olgandan keyin qiling.

Taxikardiya turlari

  • Sinus taxikardiyasi — yurak ritmi to‘g‘ri, faqat tezlashgan. Ko‘pincha organizmning isitma, suvsizlanish, kamqonlik, stress yoki jismoniy yuklamaga javobi bo‘ladi;
  • Supraventrikulyar taxikardiya — yurakning yuqori qismida paydo bo‘ladigan tez ritm; ko‘pincha to‘satdan boshlanib, to‘satdan to‘xtaydi, yurak daqiqasiga 150–250 marta urishi mumkin;
  • Bo‘lmachalar fibrillyatsiyasi — tartibsiz va ko‘pincha tez yurak urishi; insult xavfini oshiradi, shuning uchun albatta davolanadi (batafsil: aritmiya haqidagi maqolada);
  • Qorinchalar taxikardiyasi — yurakning pastki qismidan kelib chiqadigan xavfli ritm; odatda yurak kasalliklari fonida bo‘ladi va shoshilinch yordam talab qiladi.

Taxikardiya sabablari

Yurak bilan bog‘liq bo‘lmagan sabablar

  • isitma va infeksiyalar;
  • suvsizlanish, qon yo‘qotish;
  • kamqonlik (gemoglobin pasayishi);
  • qalqonsimon bez faoliyatining oshishi (gipertireoz);
  • stress, xavotir, vahima xurujlari;
  • qahva, energetik ichimliklar, chekish, spirtli ichimliklar;
  • ayrim dorilar: astma dorilari, tumovga qarshi tomchilar va tabletkalar tarkibidagi psevdoefedrin, qalqonsimon bez gormonlari va boshqalar;
  • qandning keskin tushishi (gipoglikemiya);
  • homiladorlik — bunda yurak urishining daqiqasiga 10–20 martaga oshishi normal hisoblanadi.

Yurak bilan bog‘liq sabablar

  • yurak ishemik kasalligi va o‘tkazilgan infarkt;
  • yurak yetishmovchiligi;
  • yurak qopqoqlari nuqsonlari, kardiomiopatiyalar;
  • yurakdagi qo‘shimcha o‘tkazuvchi yo‘llar (masalan, WPW sindromi);
  • uzoq yillik yuqori qon bosimi.

Taxikardiya belgilari

  • yurakning tez, kuchli yoki «ko‘krakdan chiqib ketay deyotgandek» urishini his qilish;
  • bosh aylanishi, ko‘z oldi qorong‘ilashishi;
  • hansirash, havo yetishmasligi;
  • holsizlik, tez charchash;
  • ko‘krakda og‘riq yoki siqilish;
  • hushdan ketish yoki hushdan ketay deyish.

Ba’zan taxikardiya hech qanday belgi bermaydi va faqat tekshiruvda yoki aqlli soat ko‘rsatkichlarida aniqlanadi.

Qachon darhol 103 ga qo‘ng‘iroq qilish kerak

  • tez yurak urishi bilan birga ko‘krak og‘rig‘i yoki siqilishi bo‘lsa;
  • hushdan ketish yoki kuchli bosh aylanishi bo‘lsa;
  • kuchli hansirash, havo yetishmasa;
  • tinch holatda yurak daqiqasiga 150 martadan ko‘p urib, bir necha daqiqada pasaymasa;
  • oldin yurak kasalligi bo‘lgan odamda yangi tez yurak urishi paydo bo‘lsa.

Taxikardiya qanday tekshiriladi

  • Elektrokardiogramma (EKG) — asosiy tekshiruv; ritm turini aniqlaydi. Imkon bo‘lsa, EKGni yurak tez urayotgan paytda qilish muhim;
  • Xolter monitoringi — 24–48 soat davomida EKGni yozib boruvchi kichik qurilma; xurujlar vaqti-vaqti bilan bo‘lsa kerak bo‘ladi;
  • Qon tahlillari — gemoglobin, qalqonsimon bez gormonlari (TTG), elektrolitlar (kaliy, magniy), qand;
  • Exokardiografiya (yurak UTT) — yurak tuzilishi va qopqoqlarini baholash uchun;
  • zarur bo‘lsa — yuklama testlari va elektrofiziologik tekshiruv.

Taxikardiya qanday davolanadi

Davolash taxikardiya turiga va sababiga bog‘liq. Sinus taxikardiyasida asosiy narsa — sababni bartaraf etish: isitmani tushirish, suyuqlik yetishmasligini to‘ldirish, kamqonlik yoki qalqonsimon bez kasalligini davolash, qahva va energetiklarni kamaytirish.

Taxikardiya uchun dorilar

Ritmni sekinlashtiruvchi dorilar (beta-blokatorlar, kaltsiy kanallari blokatorlari va antiaritmik dorilar) faqat EKG va tekshiruvdan keyin kardiolog tomonidan buyuriladi. Ularni o‘zboshimchalik bilan ichish xavfli: ular qon bosimini keskin tushirishi yoki ayrim aritmiyalarni og‘irlashtirishi mumkin. Bo‘lmachalar fibrillyatsiyasida insultning oldini olish uchun qonni suyultiruvchi dorilar ham kerak bo‘lishi mumkin.

Boshqa usullar

  • Kateter ablatsiyasi — taxikardiya manbai bo‘lgan kichik sohani maxsus kateter orqali yo‘q qilish; ko‘plab supraventrikulyar taxikardiyalarni butunlay davolaydi;
  • Elektr kardioversiya — ritmni elektr impulsi bilan tiklash, shifoxonada o‘tkaziladi;
  • Implantatsiya qilinadigan defibrillyator — xavfli qorinchalar aritmiyasi xavfi yuqori bo‘lgan bemorlar uchun.

Taxikardiyada uy sharoitida nima qilish mumkin

  • to‘xtab, o‘tiring yoki yoting, sekin va chuqur nafas oling;
  • shifokor supraventrikulyar taxikardiya tashxisini qo‘ygan va o‘rgatgan bo‘lsa, «vagus usullari»ni qo‘llang — masalan, kuchanish (Valsalva usuli) yoki yuzni sovuq suvga botirish; bu usullarni tashxissiz va ko‘krak og‘rig‘i bo‘lganda qo‘llamang;
  • qahva, energetik ichimliklar, spirtli ichimlik va chekishni cheklang;
  • yetarlicha suyuqlik iching va to‘yib uxlang;
  • xurujlar sanasi, davomiyligi va yurak urishi sonini yozib boring — bu shifokorga tashxis qo‘yishda yordam beradi.

Yurakni «tinchlantirish» uchun boshqa odamga buyurilgan dorini ichmang. Valerian kabi tinchlantiruvchi vositalar yurak ritmi buzilishini davolamaydi.

Homiladorlikda taxikardiya

Homiladorlikda qon hajmi oshadi va yurak tezroq ishlaydi, shuning uchun yurak urishining biroz oshishi normal. Ammo daqiqasiga 100 martadan ko‘p tinch holatdagi yurak urishi, hansirash, ko‘krak og‘rig‘i yoki hushdan ketish bo‘lsa, homiladorlikni kuzatayotgan shifokorga ayting: kamqonlik, qalqonsimon bez kasalligi yoki yurak muammosini istisno qilish kerak.

Bolalarda taxikardiya

Bolalarda yurak kattalarga nisbatan tezroq uradi, shuning uchun «taxikardiya» haqida yoshga mos me’yorga qarab xulosa qilinadi. Ko‘pincha sabab — isitma, suvsizlanish yoki qo‘zg‘alish. Bola rangi oqarib, terlab ketsa, ovqatdan bosh tortsa (chaqaloqlarda), hushini yo‘qotsa yoki yurak urishi juda tez bo‘lsa, shoshilinch tibbiy yordamga murojaat qiling.

Xulosa

Taxikardiya — tinch holatda yurakning daqiqasiga 100 martadan ko‘p urishi. Ko‘pincha u isitma, suvsizlanish, kamqonlik, stress yoki qahva kabi sabablar bilan bog‘liq va sabab bartaraf etilgach o‘tadi. Ammo sababsiz, to‘satdan boshlanadigan, ko‘krak og‘rig‘i, hushdan ketish yoki hansirash bilan kechadigan tez yurak urishi EKG va kardiolog ko‘rigini talab qiladi.

Mavzuga yaqin maqolalar: vahima xuruji, xavotir buzilishi.

Mavzuga yaqin maqolalar: stenokardiya, yurak yetishmovchiligi.

Mavzuga yaqin maqolalar: bradikardiya, VSD (vegetativ distoniya).

Mavzuga yaqin maqolalar: gipertireoz.

Ko‘p beriladigan savollar

Taxikardiya xavflimi?

Sinus taxikardiyasi ko‘pincha xavfli emas va sababi bartaraf etilsa o‘tadi. Bo‘lmachalar fibrillyatsiyasi va qorinchalar taxikardiyasi kabi aritmiyalar esa insult, yurak yetishmovchiligi va yurak to‘xtashi xavfi tufayli albatta davolanadi.

Yurak urishi qancha bo‘lishi kerak?

Kattalarda tinch holatda daqiqasiga 60–100 marta. Sportchilarda 50–60 va undan past bo‘lishi ham normal. Bolalarda me’yor yoshga qarab yuqoriroq.

Stressdan taxikardiya bo‘ladimi?

Ha, stress va xavotir adrenalin ajralishini oshirib, yurakni tezlashtiradi. Ammo xurujlar takrorlansa, ularni stressga bog‘lashdan oldin EKG va qon tahlillari bilan boshqa sabablarni istisno qilish kerak.

Taxikardiyada qaysi shifokorga borish kerak?

Avval terapevt yoki oilaviy shifokorga — u EKG va tahlillarni buyuradi. Ritm buzilishi aniqlansa, kardiolog yoki aritmolog davolaydi. Shoshilinch belgilarda 103 raqamiga qo‘ng‘iroq qiling.

Bu maqola sizga foydali bo'ldimi?

Foydali bo‘lsa, yaqinlaringizga ham yuboring:

TelegramWhatsApp

Muhim eslatma

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Tibbiy ogohlantirish

Shoshilinch holatda — 103
Xasan BoliyevX
MUALLIF

Xasan Boliyev

Toshkent davlat tibbiyot universiteti, Fundamental tibbiyot yo‘nalishi, 3-kurs talabasi. Kasalliklar va alomatlar mavzularida yozadi, saytdagi maqolalarni muntazam o‘qib, xatolarni tahririyatga bildiradi.

Ushbu sahifada

1/12
  1. Taxikardiya nima
  2. Taxikardiya turlari
  3. Taxikardiya sabablari
  4. Taxikardiya belgilari
  5. Qachon darhol 103 ga qo‘ng‘iroq qilish kerak
  6. Taxikardiya qanday tekshiriladi
  7. Taxikardiya qanday davolanadi
  8. Taxikardiyada uy sharoitida nima qilish mumkin
  9. Homiladorlikda taxikardiya
  10. Bolalarda taxikardiya
  11. Xulosa
  12. Ko‘p beriladigan savollar

Foydali kalkulyatorlar

  • Homiladorlik kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi