Kasallik.uz
  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Biz haqimizda
Ру
  1. Bosh sahifa
  2. Kasalliklar

Uretrit: belgilari, sabablari, tahlillar va davolash

Uretrit nima va qanday kasallik: gonokokkli va nogonokokkli uretrit (xlamidiya, Mycoplasma genitalium, trixomonada), infeksion bo‘lmagan sabablar. Erkak va ayollarda belgilari, sistitdan farqi, PZR va birinchi portsiya siydik tahlili, antibiotik guruhlari, sherikni davolash va asoratlar.

Diyorbek HusanovD
Diyorbek HusanovYangilangan: 16-noyabr, 2026
Tahririyat tekshirgan9 daqiqada o'qiladi
3
Shifokor klinikada kushetkada o‘tirgan erkak bemor bilan suhbatlashib, uni ko‘rikdan o‘tkazmoqda

Davomini o'qing

Katak ko‘ylakli erkak og‘riqdan yuzini burishtirib, qo‘li bilan ko‘krak va yelka sohasini ushlab turibdi
Kasalliklar

Infarkt nima: belgilari, sabablari, birinchi yordam va davolash

14-noyabr·9 daq
Pushti qo‘lqop kiygan qo‘l oddiy fonda qon namunasi solingan probirkani ushlab turibdi
Kasalliklar

Gepatit: turlari, belgilari, qanday yuqishi va davolash

14-noyabr·9 daq
Qo‘llar glyukometr bilan barmoqdan qon shakarini o‘lchamoqda, yog‘och stol ustida
Kasalliklar

Qandli diabet belgilari: sabablari, turlari, tekshiruv va davolash

14-noyabr·10 daq
Tibbiy xalat va niqobdagi shifokor klinikada bemorning bo‘yin terisini ko‘zdan kechirmoqda
Kasalliklar

Pushti temiratki (Jiber temiratkisi): belgilari va davolash

12-noyabr·9 daq
Ayol ikki qo‘li bilan og‘rigan belini ushlab turibdi
Kasalliklar

Radikulit nima: belgilari, sabablari va davolash

12-noyabr·10 daq
Sport kiyimidagi ayol yalangoyoq yog‘och kursida o‘tirib, oyog‘ini ushlab turibdi
Kasalliklar

Tromboflebit: nima, belgilari, xavfi va davolash

12-noyabr·9 daq

Sayt pastki qismi

Kasallik.uz

Kasalliklar, ularning belgilari, sabablari, tashxis va davolash usullari haqida o'zbek va rus tillarida sodda va ishonchli ma'lumotlar.

РусскийO'zbekcha

Sayt

  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Homiladorlik kalendari
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi
  • Mualliflar

Loyiha

  • Biz haqimizda
  • Tahririyat
  • Tahririyat siyosati
  • Aloqa

Huquqiy ma'lumot

  • Maxfiylik siyosati
  • Foydalanish shartlari
  • Tibbiy ogohlantirish
  • Cookie siyosati

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Batafsil

© 2026 Kasallik.uz. Barcha huquqlar himoyalangan.

Materiallardan foydalanilganda Kasallik.uz saytiga faol havola berilishi shart.

Bosh sahifaMavzular
Dorilar
Mundarija▾
  1. Uretrit nima
  2. Uretrit turlari va sabablari
  3. Uretrit belgilari
  4. Uretrit va sistit: farqi nimada
  5. Qanday tahlillar topshiriladi
  6. Uretritni davolash
  7. Uretrit asoratlari
  8. Oldini olish
  9. Qachon zudlik bilan yordam kerak
  10. Xulosa
  11. Ko‘p beriladigan savollar

Siyish paytida achishish, siydik chiqarish kanalidan ajralma, qichishish — bu belgilar bilan ko‘pchilik avval dorixonaga boradi va «biror antibiotik» so‘raydi. Lekin bunday shikoyatlar ortida ko‘pincha uretrit — siydik chiqarish kanali (uretra) yallig‘lanishi turadi va uning sababi turlicha bo‘ladi. Noto‘g‘ri tanlangan dori infeksiyani faqat «yashiradi», kasallik esa surunkali tusga kiradi, sherikka yuqadi va asoratlar beradi.

Quyida uretrit nima, qanday turlari bor, erkak va ayollarda qanday belgilar beradi, qanday tahlillar topshiriladi va nega davolash faqat tekshiruvdan keyin, sherik bilan birga o‘tkazilishi kerakligini ko‘rib chiqamiz.

Uretrit nima

Uretrit — siydik pufagidan siydikni tashqariga chiqaradigan kanal shilliq qavatining yallig‘lanishi. Ko‘p hollarda u jinsiy yo‘l bilan yuqadigan infeksiyalar tufayli rivojlanadi, shuning uchun uretrit ko‘pincha tanosil kasalliklari guruhida ko‘rib chiqiladi. Erkaklarda uretra uzun va tor bo‘lgani uchun belgilar aniqroq seziladi; ayollarda esa uretrit ko‘pincha sezilmaydi yoki boshqa kasallik deb o‘ylanadi.

Shifokorlar uretritni qo‘zg‘atuvchisiga qarab ikki katta guruhga bo‘lishadi: gonokokkli va nogonokokkli. Bu bo‘linish amaliy ahamiyatga ega, chunki ularni davolash uchun turli guruh antibiotiklar kerak.

Uretrit turlari va sabablari

Gonokokkli uretrit

Qo‘zg‘atuvchisi — Neisseria gonorrhoeae, ya’ni gonoreya (so‘zak) bakteriyasi. Erkaklarda belgilar odatda yuqtirgandan 2–7 kun o‘tib keskin boshlanadi: kuchli achishish va ko‘p miqdorda sarg‘ish-yashil, yiringli ajralma. Ayollarda gonoreya ko‘pincha yengil kechadi yoki umuman belgisiz bo‘ladi.

Nogonokokkli uretrit

Bu gonokokk topilmagan barcha holatlar. Asosiy qo‘zg‘atuvchilar:

  • Chlamydia trachomatis — eng ko‘p uchraydigan sabab. Belgilar 1–3 haftada sekin paydo bo‘ladi, ajralma kam, shilimshiqsimon, ko‘p odamlarda umuman belgi bo‘lmaydi. Bu haqda xlamidioz maqolamizda batafsil yozganmiz.
  • Mycoplasma genitalium — ikkinchi o‘rindagi sabab; antibiotiklarga chidamliligi tez ortib bormoqda, shuning uchun davolashni tanlash tahlilga asoslanishi kerak.
  • Trichomonas vaginalis — sodda jonivor; ayollarda ko‘pikli, yoqimsiz hidli ajralma bilan vaginit beradi, erkaklarda ko‘pincha belgisiz yoki yengil uretrit.
  • Kamroq — adenovirus, gerpes virusi, ichak tayoqchasi va boshqa bakteriyalar. Ureaplasma ning ahamiyati munozarali: uni sog‘lom odamlarda ham topishadi, shuning uchun belgisiz holatda davolanmaydi.

Infeksion bo‘lmagan uretrit

Har bir uretrit ham infeksiya emas. Yallig‘lanishni quyidagilar ham qo‘zg‘atishi mumkin: kateter qo‘yish yoki tibbiy muolajadan keyingi shikast, sovun, gel, spermitsid va boshqa kimyoviy ta’sirlovchilar, buyrakdan tushayotgan mayda tosh, uretra torayishi. Reaktiv artrit (Reyter sindromi) da uretrit bo‘g‘im va ko‘z yallig‘lanishi bilan birga kechadi. Bunday holatlarda antibiotik yordam bermaydi — sababni bartaraf etish kerak.

Uretrit belgilari

Belgilar qo‘zg‘atuvchiga va jinsga qarab farq qiladi. Eng ko‘p uchraydiganlari:

  • siyish boshida achishish, sanchiq yoki og‘riq;
  • uretradan ajralma — tiniq, oqish yoki yiringli; ertalab birinchi siyishdan oldin ko‘proq seziladi;
  • uretra teshigi atrofida qichishish, qizarish, lablarining yopishib qolishi;
  • tez-tez siyishga chaqiriq (sistitdagidek kuchli bo‘lmaydi);
  • ich kiyimda dog‘lar.

Erkaklarda uretrit

Erkaklarda belgilar odatda aniqroq. Yosh, jinsiy faol erkakda siyganda achishish va ajralma bo‘lsa, birinchi navbatda aynan uretrit gumon qilinadi, chunki bu yoshda erkaklarda oddiy siydik yo‘llari infeksiyasi kam uchraydi. Shunga qaramay, xlamidiya va mikoplazma bilan zararlangan erkaklarning katta qismida ham belgilar bo‘lmasligi mumkin.

Ayollarda uretrit

Ayollarda uretrit kamdan-kam alohida keladi: odatda u bachadon bo‘yni yallig‘lanishi (servitsit) yoki vaginit bilan birga kechadi. Belgilar — siyganda achishish, qindan odatdagidan boshqacha ajralma, jinsiy aloqadan keyin qonli dog‘, qorin pastida og‘riq. Ko‘pincha ayol buni sistit deb o‘ylab, o‘zi davolanadi, infeksiya esa yuqoriga ko‘tariladi. Qichishish va oq, ivishgan ajralma bo‘lsa, sabab ko‘pincha kandidoz bo‘ladi — u boshqacha davolanadi.

Uretrit va sistit: farqi nimada

Ikkala holatda ham siyish og‘riqli, shuning uchun ularni tez-tez chalkashtirishadi. Sistit — siydik pufagi yallig‘lanishi, uretrit esa kanal yallig‘lanishi. Farqlovchi belgilar:

  • sistitda — juda tez-tez, oz-ozdan siyish, kuchli chaqiriq, qorin pastida (qov ustida) og‘riq, siydik loyqa, ba’zan qon aralash; uretradan ajralma bo‘lmaydi;
  • uretritda — achishish asosan siyish boshida, uretradan ajralma va qichishish bor, siyish chastotasi kam o‘zgaradi, ko‘pincha yangi jinsiy sherik bilan bog‘liq.

Ba’zan infeksiya kanaldan pufak va buyrakka ko‘tariladi — bu holat siydik chiqarish yo‘llari infeksiyasi sifatida davolanadi. Aniq farqni tahlillar ko‘rsatadi.

Qanday tahlillar topshiriladi

Uretritni faqat belgilarga qarab davolash xalqaro tavsiyalarga to‘g‘ri kelmaydi — qo‘zg‘atuvchini aniqlash kerak. Asosiy tekshiruvlar:

  • NAAT/PZR (polimeraza zanjir reaksiyasi) — gonokokk, xlamidiya, Mycoplasma genitalium va trixomonadani bir vaqtda aniqlaydigan eng aniq usul.
  • Birinchi portsiya siydik — erkaklarda PZR uchun asosiy material. Oxirgi siyishdan kamida 1 soat o‘tgach, oqimning birinchi 10–20 ml qismi yig‘iladi (o‘rta portsiya emas!). Ayollarda qin surtmasi aniqroq natija beradi.
  • Uretradan surtma — mikroskopda leykotsitlar sonini sanash va gonokokkni ko‘rish; natija tez tayyor bo‘ladi.
  • Bakteriologik ekma — gonokokk topilsa, uning antibiotiklarga sezgirligini aniqlash uchun.
  • Siydik tahlili — umumiy siydik tahlili va leykotsitar esteraza testi yallig‘lanishni ko‘rsatadi, sistitni istisno qilishga yordam beradi.
  • OIV, sifilis va gepatit B ga tekshiruv — jinsiy yo‘l bilan yuqadigan infeksiyalar ko‘pincha birga uchraydi.

Tahlil antibiotik ichishdan oldin topshirilishi kerak: dori ichib bo‘lingandan keyin natija yolg‘on manfiy chiqishi mumkin.

Uretritni davolash

Uretritga qarshi dorilarni qo‘zg‘atuvchiga qarab urolog, venerolog yoki ginekolog tayinlaydi. Bir xil «universal» antibiotik yo‘q: gonoreyani davolaydigan dori mikoplazmaga ta’sir qilmasligi mumkin va aksincha. Asosiy dori guruhlari:

  • Sefalosporinlar (in’ektsiya shaklida) — gonokokkli uretritda asosiy davo; gonokokk ko‘p antibiotiklarga chidamli bo‘lib qolgani uchun tanlov faqat shifokorda.
  • Tetratsiklinlar — xlamidiya va nogonokokkli uretritda birinchi tanlov.
  • Makrolidlar — xlamidiya va Mycoplasma genitalium da, sezgirlikni hisobga olgan holda.
  • Ftorxinolonlar — chidamli Mycoplasma genitalium va ba’zi boshqa holatlarda, zaxira dori sifatida.
  • Nitroimidazollar — trixomonadali uretritda.

Dozani, kurs davomiyligini va dorilarni almashtirish tartibini faqat shifokor belgilaydi. Belgilar bir-ikki kunda yo‘qolsa ham, kursni oxirigacha tugatish shart. Tanishlar maslahati bilan yoki eski retsept bo‘yicha antibiotik ichish chidamli bakteriyalarni ko‘paytiradi va keyingi davolashni qiyinlashtiradi.

Sherikni davolash va jinsiy tiyilish

  • Oxirgi 60 kun ichidagi barcha jinsiy sheriklar tekshirilishi va davolanishi kerak, hatto ularda belgilar bo‘lmasa ham. Aks holda infeksiya «ping-pong» kabi qaytib yuqadi.
  • Davolash tugaguncha, belgilar yo‘qolguncha va sherik ham davolanib bo‘lguncha jinsiy aloqadan, shu jumladan prezervativ bilan ham, tiyilish tavsiya etiladi. Bir martalik davoda — kamida 7 kun.
  • Mycoplasma genitalium, tomoq gonoreyasi va homiladorlikda davolash natijasi qayta tahlil bilan tekshiriladi.
  • Xlamidiya va gonoreya qayta yuqishi ko‘p uchragani uchun taxminan 3 oydan keyin qayta tekshiruv tavsiya qilinadi.

Belgilar o‘tmasa yoki qaytalansa

Davolashdan keyin ham achishish va ajralma saqlanib qolsa yoki bir necha haftada qaytsa, bu surunkali yoki qaytalanuvchi uretrit deyiladi. Uning eng ko‘p sabablari — davolanmagan sherikdan qayta yuqish, kursni chala tugatish, antibiotikka chidamli Mycoplasma genitalium yoki dastlab aniqlanmagan trixomonada. Bunday holatda yangi antibiotikni o‘zingiz boshlamang: shifokor qayta PZR tahlili, chidamlilik testi va sherik tekshiruvini tavsiya qiladi, zarurat bo‘lsa erkaklarda prostata va uretrani urologik tekshiradi. Infeksiya topilmasa, kimyoviy ta’sirlovchilar, siydik yo‘lidagi tosh yoki torayish kabi infeksion bo‘lmagan sabablar qidiriladi. Ba’zan tahlillar toza bo‘lsa ham, noqulaylik hissi xavotir va kanalni tez-tez «tekshirib» ezish tufayli saqlanib qoladi — bu ham shifokor bilan muhokama qilinishi kerak.

Uretrit asoratlari

Davolanmagan yoki noto‘g‘ri davolangan uretrit quyidagilarga olib kelishi mumkin:

  • erkaklarda — epididimit va orxit (moyak ortig‘i va moyak yallig‘lanishi: moyakda og‘riq va shish), prostatit, uretra torayishi (striktura), bepushtlik;
  • ayollarda — kichik chanoq a’zolari yallig‘lanishi (PID), bachadon naylarining bitishi, bachadondan tashqari homiladorlik, bepushtlik va surunkali chanoq og‘rig‘i;
  • reaktiv artrit — bo‘g‘imlar, ko‘z va uretraning birga yallig‘lanishi;
  • homiladorlikda — erta tug‘ruq, yangi tug‘ilgan chaqaloqda ko‘z va o‘pka infeksiyasi;
  • OIV yuqtirish xavfining ortishi.

Oldini olish

  • Prezervativdan doimiy va to‘g‘ri foydalanish;
  • yangi sherik bilan munosabatdan oldin ikkalangiz ham tekshiruvdan o‘tishingiz;
  • belgilar paydo bo‘lsa, jinsiy aloqani to‘xtatib, shifokorga borish;
  • jinsiy a’zolarni qattiq sovun va antiseptiklar bilan tez-tez yuvmaslik — ular shilliq qavatni ta’sirlaydi.

Qachon zudlik bilan yordam kerak

Quyidagi holatlarda kechiktirmasdan shifokorga murojaat qiling, ahvol og‘ir bo‘lsa 103 ga qo‘ng‘iroq qiling:

  • moyakda to‘satdan kuchli og‘riq va shish;
  • siydik umuman chiqmay qolishi;
  • 38 °C dan yuqori harorat, titroq, belda yoki qorin pastida kuchli og‘riq;
  • ayolda qorin pastidagi kuchli og‘riq bilan harorat, qindan qon ketishi yoki homiladorlik gumoni;
  • bo‘g‘imlar shishi va ko‘z qizarishi bilan birga kechayotgan uretrit.

Xulosa

Uretrit — siydik chiqarish kanalining yallig‘lanishi bo‘lib, ko‘pincha gonokokk, xlamidiya, Mycoplasma genitalium yoki trixomonada qo‘zg‘atadi, ba’zan esa infeksiyasiz sabablarga bog‘liq bo‘ladi. Achishish va ajralma bo‘lsa, antibiotikni o‘zingiz tanlamang: avval birinchi portsiya siydik yoki surtmadan PZR tahlili topshiring. Davolashni shifokor qo‘zg‘atuvchiga qarab tanlaydi, sherik ham birga davolanadi, davo tugaguncha jinsiy aloqadan tiyilish kerak. Shunda epididimit, PID va bepushtlik kabi asoratlarning oldi olinadi.

Maqolada tilga olingan dorilar: Tetratsiklin tabletka.

Ko‘p beriladigan savollar

Uretrit nima?

Uretrit — siydikni pufakdan tashqariga chiqaradigan kanal (uretra) shilliq qavatining yallig‘lanishi. U siyganda achishish, kanaldan ajralma va qichishish bilan namoyon bo‘ladi, ba’zan esa belgisiz kechadi.

Uretrit qanday kasallik, u yuqumlimi?

Ko‘pincha u jinsiy yo‘l bilan yuqadigan infeksiya — gonoreya, xlamidioz, mikoplazmoz yoki trixomoniaz tufayli rivojlanadi va jinsiy sherikka yuqadi. Shikast yoki kimyoviy ta’sirdan kelib chiqqan infeksion bo‘lmagan uretrit yuqumli emas.

Uretrit belgilari qanday?

Siyish boshida achishish yoki og‘riq, uretradan tiniq, oq yoki yiringli ajralma, kanal teshigida qichishish va qizarish. Ayollarda belgilar sust bo‘ladi va ko‘pincha sistit yoki vaginit bilan chalkashtiriladi.

Uretritni davolash qanday o‘tkaziladi?

Avval PZR tahlili bilan qo‘zg‘atuvchi aniqlanadi, so‘ng shifokor unga mos antibiotik yoki boshqa dorini tayinlaydi. Sherik ham davolanadi, kurs oxirigacha tugatiladi va davo tugaguncha jinsiy aloqadan tiyiladi.

Uretritga qarshi qanday dorilar bor?

Qo‘zg‘atuvchiga qarab sefalosporinlar, tetratsiklinlar, makrolidlar, ftorxinolonlar yoki nitroimidazollar guruhidagi dorilar qo‘llanadi. Aniq dori va dozani faqat tahlil natijasini ko‘rgan shifokor tanlaydi — o‘zboshimchalik bilan davolanish chidamli infeksiya va asoratlarga olib keladi.

Bu maqola sizga foydali bo'ldimi?

Foydali bo‘lsa, yaqinlaringizga ham yuboring:

TelegramWhatsApp

Muhim eslatma

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Tibbiy ogohlantirish

Shoshilinch holatda — 103
Diyorbek HusanovD
MUALLIF

Diyorbek Husanov

Toshkent davlat tibbiyot universiteti, Tibbiy biologiya yo‘nalishi, 4-kurs talabasi. Laboratoriya diagnostikasi, tahlillar va infeksiyalar mavzularida yozadi. Ilmiy maqolalar muallifi.

Ushbu sahifada

1/11
  1. Uretrit nima
  2. Uretrit turlari va sabablari
  3. Uretrit belgilari
  4. Uretrit va sistit: farqi nimada
  5. Qanday tahlillar topshiriladi
  6. Uretritni davolash
  7. Uretrit asoratlari
  8. Oldini olish
  9. Qachon zudlik bilan yordam kerak
  10. Xulosa
  11. Ko‘p beriladigan savollar

Foydali kalkulyatorlar

  • Homiladorlik kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi