Kasallik.uz
  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Biz haqimizda
Ру
  1. Bosh sahifa
  2. Kasalliklar

Tromboflebit: nima, belgilari, xavfi va davolash

Tromboflebit nima: venadagi yallig‘lanish va qon laxtasi. Yuzaki tromboflebit va chuqur vena trombozi (DVT) farqi, varikoz bilan aloqasi, kateterdan keyingi flebit, katta teri osti venasi og‘zi yaqinidagi xavf, dupleks UTT, siqish trikotaji, og‘riq qoldiruvchi dorilar va antikoagulyantlar guruhlari, nima qilish mumkin emas, o‘pka arteriyasi emboliyasi belgilari (103) va migratsiyalanuvchi tromboflebit.

Xasan BoliyevX
Xasan BoliyevYangilangan: 16-noyabr, 2026
Tahririyat tekshirgan9 daqiqada o'qiladi
1
Sport kiyimidagi ayol yalangoyoq yog‘och kursida o‘tirib, oyog‘ini ushlab turibdi

Davomini o'qing

Sport poyabzalidagi erkak og‘riyotgan boldirini qo‘llari bilan ushlab turibdi
Kasalliklar

Tromboz: chuqur vena trombozi va o‘pka arteriyasi tromboemboliyasi belgilari, sabablari va davolash

8-noyabr·8 daq
Shifokor klinikada keksa erkakning qon bosimini o‘lchamoqda — gipertoniya tashxisi
Kasalliklar

Gipertoniya (yuqori qon bosimi): belgilari, darajalari va davolash

28-oktabr·9 daq
Ayol ikki qo‘li bilan og‘rigan belini ushlab turibdi
Kasalliklar

Radikulit nima: belgilari, sabablari va davolash

12-noyabr·10 daq
Ochiq havoda yugurayotgan o‘rta yoshli erkak, sog‘lom turmush tarzi
Kasalliklar

Jinsiy quvvatni oshirish: tabiiy usullar, mashqlar va davolash

1-yanvar, 2023·7 daq
Allergik kasalliklarda parhez uchun foydali yangi mahsulotlar stol ustida
Kasalliklar

Allergik kasalliklarda parhez: nimalarni yeyish mumkin?

30-dekabr, 2022·8 daq
Ko‘z shifokori keksa erkakka sinov ko‘zoynagi ramkasini taqib, ko‘rishini tekshirmoqda
Kasalliklar

Katarakta: nima, belgilari, sabablari va operatsiyasi

5-noyabr·9 daq

Sayt pastki qismi

Kasallik.uz

Kasalliklar, ularning belgilari, sabablari, tashxis va davolash usullari haqida o'zbek va rus tillarida sodda va ishonchli ma'lumotlar.

РусскийO'zbekcha

Sayt

  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Homiladorlik kalendari
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi
  • Mualliflar

Loyiha

  • Biz haqimizda
  • Tahririyat
  • Tahririyat siyosati
  • Aloqa

Huquqiy ma'lumot

  • Maxfiylik siyosati
  • Foydalanish shartlari
  • Tibbiy ogohlantirish
  • Cookie siyosati

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Batafsil

© 2026 Kasallik.uz. Barcha huquqlar himoyalangan.

Materiallardan foydalanilganda Kasallik.uz saytiga faol havola berilishi shart.

Bosh sahifaMavzular
Dorilar
Mundarija▾
  1. Tromboflebit nima
  2. Yuzaki tromboflebit va chuqur vena trombozi
  3. Tromboflebitning sabablari va xavf omillari
  4. Tromboflebit belgilari
  5. Qachon xavfli: safen-femoral tutashuv
  6. Qanday tekshiriladi
  7. Tromboflebitni davolash
  8. Nima qilish mumkin emas
  9. O‘pka arteriyasi emboliyasi: shoshilinch belgilar
  10. Ko‘chib yuruvchi tromboflebit va saraton
  11. Oldini olish
  12. Xulosa
  13. Ko‘p beriladigan savollar

Oyoqdagi vena bo‘ylab qizargan, qattiq va og‘riydigan «shnur» paydo bo‘lsa, ko‘pchilik uni jarohat yoki «shamollash» deb o‘ylaydi va isituvchi malham surtib qo‘yadi. Aslida bu ko‘pincha tromboflebit — venaning yallig‘lanishi va unda qon laxtasi hosil bo‘lishi. Bunday holat o‘zi xavfsiz bo‘lishi ham, chuqur venalarga o‘tib jiddiy asorat berishi ham mumkin.

Asosiy masala — laxta qayerda joylashganini aniqlash. Quyida tromboflebit nima, yuzaki shakl chuqur vena trombozidan qanday farq qilishi, qachon xavfli bo‘lishi, qanday tekshirilishi va davolanishi hamda nimalarni qilish mumkin emasligini ko‘rib chiqamiz.

Tromboflebit nima

Tromboflebit — vena devorining yallig‘lanishi va uning ichida qon laxtasi (tromb) paydo bo‘lishi. Eng ko‘p oyoq venalari zararlanadi, ayniqsa tirsak, boldir va son yuzasidagi teri ostida joylashgan venalar. Qo‘l venalarida ham uchraydi, odatda tomir ichiga dori yuborilgandan keyin.

Vena devori yallig‘lanishi laxtaning paydo bo‘lishiga, laxta esa yallig‘lanishni kuchaytirishga olib keladi. Tibbiyotda bu holatga xos uchta omil ajratiladi: qon oqimining sekinlashishi, vena devori shikastlanishi va qonning ivish xususiyati oshishi.

Yuzaki tromboflebit va chuqur vena trombozi

Oyoq venalari ikki qavatga bo‘linadi: teri ostidagi yuzaki va mushaklar orasidagi chuqur venalar. Ular perforant (tutashtiruvchi) venalar bilan bog‘langan. Shuning uchun tromboflebit qayerda joylashganligi muhim.

  • Yuzaki tromboflebit teri ostidagi venada: vena bo‘ylab qizarish, qattiq, og‘riqli shnur, atrofda issiqlik. Odatda nisbatan xavfsiz hisoblanadi, ammo laxta kattalashsa yoki chuqur venaga yaqin bo‘lsa, e’tibor talab qiladi.
  • Chuqur vena trombozi (DVT) chuqur venada: oyoqning bir tomonlama shishishi, boldirda og‘riq va og‘irlik, terining qizarishi yoki ko‘karishi. Teri ostida shnur sezilmasligi mumkin. Bu o‘pka arteriyasiga laxta ko‘chib o‘tishi xavfi tufayli ancha jiddiy holat; batafsil ma’lumot tromboz maqolasida.

Ikkalasini ko‘z bilan ajratib bo‘lmaydi: yuzaki tromboflebitli har beshinchi odamda chuqur venada ham laxta topilishi mumkin. Shuning uchun faqat ko‘rib turgan belgi bilan o‘zingizga tashxis qo‘ymang.

Tromboflebitning sabablari va xavf omillari

  • Varikoz — kengaygan venalarda qon sekin oqadi va laxta oson hosil bo‘ladi. Venalar varikozi yuzaki tromboflebitning eng ko‘p uchraydigan zamini;
  • tomir ichiga kateter yoki ukol — vena ichiga qo‘yilgan kanyula devorni tirnab, yallig‘lantiradi (kateter flebiti). Kanyula atrofida qizarish, og‘riq va qattiqlik paydo bo‘lsa, shifokor yoki hamshiraga ayting, kanyula olib tashlanishi kerak;
  • uzoq vaqt harakatsizlik: operatsiyadan keyin, gipsda, uzoq yotish, uzoq parvoz yoki yo‘l;
  • homiladorlik va tug‘ruqdan keyingi davr, gormonal kontratseptivlar, gormon almashtirish terapiyasi;
  • semizlik, 60 yoshdan keyingi yosh, chekish;
  • jarohat, oyoqdagi infeksiya;
  • qonning ivish kasalliklari (tug‘ma yoki orttirilgan) va oldin o‘tkazilgan tromboz;
  • onkologik kasalliklar.

Tromboflebit belgilari

  • vena yo‘nalishi bo‘ylab qizargan chiziq yoki «shnur»;
  • paypaslaganda qattiq, og‘riqli yoki toshdek zich vena;
  • zararlangan sohada issiqlik va teri qizarishi;
  • yurganda yoki bosganda kuchayadigan og‘riq;
  • oyoq yoki oyoq kafti shishishi;
  • ba’zan yengil harorat ko‘tarilishi.

Oyoqda shish boshqa sabablardan ham bo‘lishi mumkin, ular haqida oyoq shishi maqolasida yozilgan. Tungi og‘riqli tortishish esa tromboflebitga emas, ko‘proq mushak muammosiga xos — oyoq tortishishi haqida ham o‘qing. Biroq bir oyoqdagi birdan boshlangan shish va og‘riq har doim tekshiruv talab qiladi.

Qachon xavfli: safen-femoral tutashuv

Katta teri osti venasi (katta safen) boldirdan boshlanib, chov sohasida chuqur — son venasiga quyiladi. Bu nuqta safen-femoral tutashuv deyiladi. Agar yuzaki tromboflebit laxtasi shu tutashuvga yaqinlashsa (taxminan 3 sm gacha) yoki unga kirsa, laxta chuqur tizimga o‘tib, o‘pkaga ko‘chishi mumkin. Bunday holda davolash chuqur trombozga yaqin tamoyilda olib boriladi.

Xavf oshadigan boshqa holatlar: laxta uzunligi taxminan 5 sm dan katta bo‘lsa, kichik teri osti vena tizza osti chuqur venasiga quyiladigan joyda bo‘lsa, ikkala oyoq zararlangan bo‘lsa, onkologik kasallik yoki qon ivishining buzilishi bo‘lsa.

Qanday tekshiriladi

Asosiy usul — venalarning dupleks ultratovush tekshiruvi (UTT). U laxta qayerda joylashganini, uzunligini, chuqur venalar holatini va qon oqimini ko‘rsatadi. Yuzaki tromboflebit shubhasi bo‘lgan deyarli har bir odamga u tavsiya etiladi. Qo‘shimcha ravishda shifokor D-dimer, umumiy qon tahlili, ivish ko‘rsatkichlarini tayinlashi mumkin. Sababsiz va qaytalanuvchi tromboflebitda qo‘shimcha tekshiruvlar, shu jumladan onkologik skrining o‘tkaziladi. Odatda flebolog yoki qon tomir jarrohi ko‘radi.

Tromboflebitni davolash

Davolash laxtaning joylashuvi, uzunligi va asosiy kasalliklarga bog‘liq. Dori nomi va dozasini faqat shifokor belgilaydi.

Kompressiya va harakat

  • elastik bint yoki tibbiy siqish trikotaji (rasmiy kompressiya sinfini shifokor tanlaydi) og‘riq va shishni kamaytiradi;
  • yotib dam olish shart emas: aksincha, yengil yurish tavsiya etiladi. Faqat shifokor boshqacha demasa, to‘liq yotib qolish qon oqimini sekinlashtiradi;
  • o‘tirganda va yotganda oyoqni yurak sathidan yuqoriroq ko‘tarib turish shishni kamaytiradi.

Og‘riq va yallig‘lanishni kamaytiruvchi dorilar

Qisqa muddatga yallig‘lanishga qarshi nosteroid dorilar (og‘iz orqali yoki teriga surtiladigan shakllari) og‘riq va qizarishni kamaytiradi. Oshqozon yarasi, buyrak kasalligi, yuqori bosimi bor yoki antikoagulyant ichayotgan odamlarda ular xavfli bo‘lishi mumkin, shuning uchun shifokor bilan kelishing. Teriga surtiladigan gellar faqat mahalliy yordamchi vosita, laxtani eritmaydi va ultrazvuk tekshiruvini bekor qilmaydi.

Qon ivishiga qarshi dorilar (antikoagulyantlar)

Ko‘p hollarda, ayniqsa laxta uzun yoki safen-femoral tutashuvga yaqin bo‘lsa, shifokor antikoagulyantlar tayinlaydi. Bular qon laxtasi kattalashishi va chuqur venalarga tarqalishining oldini oladigan dorilar guruhi: ukol shaklidagi geparinlar yoki tabletkalar. Muddat odatda bir necha hafta, xavfli holatlarda uzoqroq. Dorini faqat shifokor tanlaydi, chunki qon ketish xavfi bor; qusish, qora axlat, uzoq to‘xtamaydigan qon ketishi bo‘lsa darhol murojaat qiling.

Jarrohlik va boshqa usullar

Laxta safen-femoral tutashuvga yaqin bo‘lsa yoki dorilar yordam bermasa, vena bog‘lanishi yoki olib tashlanishi mumkin. Kasallik varikoz fonida qaytalansa, shifokor varikoz venalarni muolaja bilan yo‘qotishni ham ko‘rib chiqadi.

Kateter flebiti

Kanyula atrofida qizarish, shish yoki og‘riq paydo bo‘lsa, kanyula ko‘chiriladi, joyga sovuq yoki iliq kompress va shifokor tavsiya qilgan vosita qo‘llanadi. Uyda kanyulani o‘zingiz tortib olmang, shifokorga ayting. Yuqori harorat yoki yiringli ajralma bo‘lsa, infeksiya shubhasi bor va tezroq ko‘rikdan o‘tish kerak.

Nima qilish mumkin emas

  • massaj va ishqalash — laxta uzilib, qon bilan o‘pkaga ketishi mumkin;
  • isitish: issiq vanna, isituvchi padlar, spirtli kompresslar, issiq malham — yallig‘lanish va shishni kuchaytirishi mumkin;
  • sovuq muz bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri teriga uzoq bosish;
  • sauna va issiq suv, ayniqsa tashxis aniq bo‘lmaguncha;
  • dupleks UTT qilmasdan «o‘tib ketadi» deb kutish;
  • shifokor bilmasdan aspirin yoki antikoagulyantni o‘zboshimchalik bilan ichish;
  • shishgan oyoqda kuchli mashq va og‘ir yuk ko‘tarish.

O‘pka arteriyasi emboliyasi: shoshilinch belgilar

Laxta qon oqimi bilan o‘pkaga borib, uning arteriyasini bekitsa, hayot uchun xavfli holat — o‘pka arteriyasi tromboemboliyasi (O‘AET) rivojlanadi. Quyidagi belgilar paydo bo‘lsa, kutmang va darhol 103 ga qo‘ng‘iroq qiling:

  • to‘satdan nafas qisishi yoki havo yetishmasligi;
  • ko‘krak og‘rig‘i, ayniqsa chuqur nafas olganda kuchayadigan;
  • yo‘tal, ba’zan qonli balg‘am;
  • yurak tez urishi, bosh aylanishi, hushdan ketish;
  • oyoqda shish va og‘riq bilan birga yuqoridagilar.

Ko‘chib yuruvchi tromboflebit va saraton

Ba’zan tromboflebit bir joyda tugab, boshqa vena bo‘ylab paydo bo‘ladi: oyoqning turli qismlarida yoki hatto turli oyoqlarda qayta-qayta yuzaga keladi. Bu migratsiyalanuvchi tromboflebit deyiladi. U varikoz bo‘lmagan odamda va yaqqol sababsiz kuzatilsa, yashirin kasallikning, birinchi navbatda saraton (masalan, oshqozon osti bezi, o‘pka) yoki qon ivish kasalligining alomati bo‘lishi mumkin. Shuning uchun bunday holatda shifokor qo‘shimcha tekshiruv tayinlaydi. Bu degani sizda saraton bor degani emas — ko‘pchilik hollarda boshqa sabab topiladi, lekin tekshirtirish kerak.

Oldini olish

  • uzoq o‘tirsangiz yoki parvoz qilsangiz, har 1–2 soatda tursangiz, oyoq panjalarini harakatlantiring;
  • suyuqlikni yetarli ichish;
  • normal vazn va jismoniy faollik;
  • varikozda shifokor tavsiya etgan siqish trikotajini kiyish;
  • chekishni tashlash;
  • operatsiya va uzoq yotishdan keyin shifokor tavsiya qilsa, profilaktik dorilar qabul qilish;
  • kanyula qo‘yilgan joyni kuzatib borish va o‘zgarish bo‘lsa darhol xabar berish.

Xulosa

Tromboflebit — vena yallig‘lanishi va qon laxtasi. Yuzaki shakli ko‘pincha varikoz yoki kanyula fonida uchraydi, ammo chuqur trombozdan ko‘z bilan ajratib bo‘lmaydi, shuning uchun dupleks UTT kerak. Laxta safen-femoral tutashuvga yaqin bo‘lsa, xavf yuqori. Davolash siqish trikotaji, harakat, og‘riq qoldiruvchi dorilar va kerak bo‘lsa antikoagulyantlardan iborat. Massaj va isitish mumkin emas. Nafas qisishi va ko‘krak og‘rig‘ida 103 ga qo‘ng‘iroq qiling. Sababsiz ko‘chib yuruvchi tromboflebit uchun to‘liq tekshiruv kerak. Maqola ma’lumot uchun, tashxis va davolashni flebolog yoki qon tomir jarrohi belgilaydi.

Maqolada tilga olingan dorilar: Geparin malham.

Ko‘p beriladigan savollar

Tromboflebit nima?

Bu vena devori yallig‘lanishi va uning ichida qon laxtasi paydo bo‘lishi. Eng ko‘p oyoqdagi teri osti venalarida uchraydi va qizargan, qattiq, og‘riqli shnur ko‘rinishida namoyon bo‘ladi.

Tromboflebit belgilari qanday?

Vena bo‘ylab qizarish, og‘riqli qattiq shnur, issiqlik, shish, yurganda og‘riq va ba’zan yengil harorat. Chuqur venalar zararlanganda esa butun oyoqning bir tomonlama shishishi va boldirda og‘riq kuzatiladi.

Tromboflebitni qanday davolash kerak?

Tashxis dupleks UTT bilan aniqlanadi. Keyin siqish trikotaji, yengil yurish, shifokor tayinlagan og‘riq qoldiruvchi dorilar, kerak bo‘lsa antikoagulyantlar qo‘llanadi. Davolashni shifokor belgilaydi; massaj va isitishdan saqlaning.

Tromboflebit o‘pkaga laxta yuborishi mumkinmi?

Ha, ayniqsa laxta chuqur venaga o‘tsa yoki safen-femoral tutashuvga yaqin bo‘lsa. To‘satdan nafas qisishi, ko‘krak og‘rig‘i, qonli yo‘tal yoki hushdan ketish bo‘lsa, 103 ga qo‘ng‘iroq qiling.

Tromboflebit saraton belgisi bo‘lishi mumkinmi?

Ba’zan. Aniq sababsiz, turli joylarda qaytalanuvchi (migratsiyalanuvchi) tromboflebit yashirin saraton yoki ivish kasalligi alomati bo‘lishi mumkin. Bu hodisa albatta saratonni bildirmaydi, lekin shifokor ko‘rigi va tekshiruv zarur.

Bu maqola sizga foydali bo'ldimi?

Foydali bo‘lsa, yaqinlaringizga ham yuboring:

TelegramWhatsApp

Muhim eslatma

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Tibbiy ogohlantirish

Shoshilinch holatda — 103
Xasan BoliyevX
MUALLIF

Xasan Boliyev

Toshkent davlat tibbiyot universiteti, Fundamental tibbiyot yo‘nalishi, 3-kurs talabasi. Kasalliklar va alomatlar mavzularida yozadi, saytdagi maqolalarni muntazam o‘qib, xatolarni tahririyatga bildiradi.

Ushbu sahifada

1/13
  1. Tromboflebit nima
  2. Yuzaki tromboflebit va chuqur vena trombozi
  3. Tromboflebitning sabablari va xavf omillari
  4. Tromboflebit belgilari
  5. Qachon xavfli: safen-femoral tutashuv
  6. Qanday tekshiriladi
  7. Tromboflebitni davolash
  8. Nima qilish mumkin emas
  9. O‘pka arteriyasi emboliyasi: shoshilinch belgilar
  10. Ko‘chib yuruvchi tromboflebit va saraton
  11. Oldini olish
  12. Xulosa
  13. Ko‘p beriladigan savollar

Foydali kalkulyatorlar

  • Homiladorlik kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi