Kasallik.uz
  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Biz haqimizda
Ру
  1. Bosh sahifa
  2. Kasalliklar

Ko‘zdagi arpa: sabablari, uyda to‘g‘ri davolash va qachon shifokorga borish kerak

Ko‘zda arpa chiqishi nima uchun bo‘ladi, arpa va xalazion farqi, iliq kompressni to‘g‘ri qilish, nega arpani siqib bo‘lmaydi, ip bog‘lash va tuflash kabi xalq usullari haqida haqiqat, qachon shoshilinch yordam kerak.

Xasan BoliyevX
Xasan BoliyevYangilangan: 11-noyabr, 2026
Tahririyat tekshirgan9 daqiqada o'qiladi
3
Yigit qo‘li bilan ko‘zini ishqalamoqda

Davomini o'qing

Ayol uyda divanda adyolga o‘ranib dam olmoqda, yonidagi stolda bir piyola choy turibdi
Kasalliklar

Shamollash (ORVI): belgilari, uyda davolash va qachon shifokorga borish kerak

4-noyabr·9 daq
Shamollagan ayol uyda stol yonida o‘tirib, salfetka bilan burnini artmoqda
Kasalliklar

Burun bitishi: sabablari, uy sharoitida davolash va qachon shifokorga borish kerak

4-noyabr·9 daq
Ko‘zoynakli keksa erkak qo‘li bilan bo‘ynining orqasini ushlab turibdi — bo‘yin og‘rig‘i
Kasalliklar

Osteoxondroz: belgilari va to‘g‘ri davolash

1-noyabr·9 daq
Qorin sohasidagi noqulaylikdan qiynalayotgan odam qo‘llari bilan qornini ushlab turibdi
Kasalliklar

Ich qotishi (qabziyat): sabablari, uyda davolash va qachon shifokorga borish

30-dekabr, 2022·9 daq
Keksa ayolning qo‘lini ushlab g‘amxo‘rlik qilayotgan yaqin qarindoshi
Kasalliklar

Demans parvarishi: yaqinlaringizga to‘g‘ri g‘amxo‘rlik

29-aprel, 2023·8 daq
Xonadagi divanda o‘tirgan ayol qog‘oz salfetkani burniga tutib turibdi
Kasalliklar

Burundan qon ketishi: to‘xtatish, sabablari va qachon shifokorga borish

7-noyabr·8 daq

Sayt pastki qismi

Kasallik.uz

Kasalliklar, ularning belgilari, sabablari, tashxis va davolash usullari haqida o'zbek va rus tillarida sodda va ishonchli ma'lumotlar.

РусскийO'zbekcha

Sayt

  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Homiladorlik kalendari
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi
  • Mualliflar

Loyiha

  • Biz haqimizda
  • Tahririyat
  • Tahririyat siyosati
  • Aloqa

Huquqiy ma'lumot

  • Maxfiylik siyosati
  • Foydalanish shartlari
  • Tibbiy ogohlantirish
  • Cookie siyosati

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Batafsil

© 2026 Kasallik.uz. Barcha huquqlar himoyalangan.

Materiallardan foydalanilganda Kasallik.uz saytiga faol havola berilishi shart.

Bosh sahifaMavzular
Dorilar
Mundarija▾
  1. Arpa nima va nima sababdan chiqadi
  2. Arpa belgilari
  3. Arpa yuqumlimi
  4. Arpa va xalazion: farqi nimada
  5. Arpani uyda davolash: iliq kompress
  6. Gigiyena: nima qilish kerak
  7. Nega arpani siqib bo‘lmaydi
  8. Xalq usullari va afsonalar
  9. Antibiotikli tomchilar kerakmi
  10. Qachon shoshilinch shifokorga borish kerak
  11. Arpa qayta-qayta chiqsa
  12. Bolalarda arpa
  13. Arpaning oldini olish
  14. Xulosa
  15. Ko‘p beriladigan savollar

Ertalab uyg‘onib, qovoq chetida og‘riqli, qizargan shishni sezdingizmi? Ko‘pincha bu ko‘zdagi arpa — xalq orasida «arpacha» deb ham ataladi, tibbiyotda esa gordeolum deyiladi. Nomini don shakliga o‘xshagani uchun olgan. Arpa juda keng tarqalgan, odatda xavfsiz va ko‘p hollarda bir-ikki hafta ichida o‘zi o‘tib ketadi.

Shunga qaramay, arpa bilan bog‘liq afsonalar ko‘p: kimdir barmoqqa qizil ip bog‘laydi, kimdir ko‘zga tupuradi, kimdir yiringni siqib chiqarishga harakat qiladi. Ba’zi usullar shunchaki foydasiz, ba’zilari esa infeksiyani tarqatib yuborishi mumkin. Quyida ko‘zda arpa chiqishi sabablari, uni uyda qanday xavfsiz davolash va qaysi belgilarda shifokorga shoshilish kerakligini ko‘rib chiqamiz.

Arpa nima va nima sababdan chiqadi

Qovoq chetida kiprik ildizlari atrofida mayda yog‘ va ter bezlari, qovoq ichida esa uzunasiga joylashgan meybomiy bezlari bor. Ular ko‘z yuzasini namlab turadigan yog‘li suyuqlik ishlab chiqaradi. Bez yo‘li tiqilib qolsa va unga bakteriya tushsa, o‘tkir yiringli yallig‘lanish boshlanadi — bu arpa.

Arpaning eng ko‘p uchraydigan qo‘zg‘atuvchisi — stafilokokk (ayniqsa oltin stafilokokk). Bu bakteriya ko‘pchilikning terisida va burnida zararsiz yashaydi, lekin qulay sharoit bo‘lsa, bezga kirib yallig‘lanish chaqiradi. Arpa ikki xil bo‘ladi:

  • tashqi arpa — kiprik ildizidagi bezning yallig‘lanishi; qovoq chetida, kiprik yonida sariq «uch» ko‘rinadi;
  • ichki arpa — meybomiy bezining yallig‘lanishi; qovoq ichki tomonida joylashadi, tashqaridan kamroq ko‘rinadi, lekin og‘riqliroq bo‘lishi mumkin.

Arpa chiqishiga quyidagilar sabab bo‘lishi mumkin: ko‘zni yuvilmagan qo‘l bilan ishqalash, eski yoki boshqalar bilan bo‘lishilgan kosmetika (tush, ko‘z qalami), kontakt linzalarni noto‘g‘ri parvarish qilish, uyqusizlik va charchoq, qovoqlarning surunkali yallig‘lanishi — blefarit, shuningdek rozatsea va qandli diabet.

Arpa belgilari

  • qovoqning bir joyida og‘riqli, qizargan, issiq shish;
  • bir-ikki kundan so‘ng shish markazida sariq-oq yiringli nuqta paydo bo‘lishi;
  • qovoq shishishi, ko‘z yoshlanishi, ko‘zda begona narsa borligi hissi;
  • ko‘z qiplaganda yoki qovoqqa tekkanda og‘riq kuchayishi.

Odatda arpa bir ko‘zda va bitta bo‘ladi. Ko‘rish o‘zgarmaydi, umumiy ahvol yaxshi qoladi. Ko‘pincha 3–5 kun ichida yiring o‘zi yorilib chiqadi, shundan so‘ng og‘riq tezda kamayadi va 1–2 haftada hammasi o‘tib ketadi.

Arpa yuqumlimi

Arpa odamdan odamga havo orqali yoki qarash bilan yuqmaydi — «ko‘z tegishi» bilan ham bog‘liq emas. Lekin yiringda stafilokokk bor, shuning uchun u qo‘l, sochiq, yostiq jildi va kosmetika orqali o‘sha odamning boshqa ko‘ziga yoki oila a’zolariga o‘tishi mumkin. Shu sababli arpa bor paytda shaxsiy buyumlarni alohida ishlatish va qo‘lni tez-tez yuvish muhim.

Arpa va xalazion: farqi nimada

Arpani ko‘pincha xalazion bilan adashtirishadi. Xalazion — meybomiy bezi yo‘lining tiqilishi natijasida hosil bo‘ladigan surunkali, infeksiyasiz tugun. Uning asosiy farqlari:

  • arpa tez paydo bo‘ladi, og‘riqli, qizargan, yiringli uchi bor — bu o‘tkir bakterial yallig‘lanish;
  • xalazion sekin o‘sadi, odatda og‘riqsiz, qovoq ichida no‘xatdek qattiq tugun sifatida seziladi, haftalab yoki oylab saqlanishi mumkin.

Ba’zan davolanmagan ichki arpa xalazionga aylanadi. Xalazion ham ko‘pincha iliq kompress va qovoq gigiyenasi bilan kichrayadi, lekin bir oydan ortiq qolsa yoki ko‘rishga xalaqit bersa, ko‘z shifokori uni kichik muolaja bilan olib tashlashi mumkin. Katta yoshdagi odamda bir joyda qayta-qayta chiqadigan «xalazion»ni albatta shifokorga ko‘rsatish kerak — kamdan-kam hollarda u boshqa o‘sma bo‘lib chiqadi.

Arpani uyda davolash: iliq kompress

Arpa davolashning eng samarali va xavfsiz usuli — iliq kompress. Iliqlik bez ichidagi quyuqlashgan yog‘ni suyultiradi, yo‘l ochiladi va yiring o‘zi tezroq chiqadi. To‘g‘ri bajarish tartibi:

  • qo‘lingizni sovun bilan yaxshilab yuving;
  • toza paxta mato yoki salfetkani iliq (issiq emas!) qaynatilgan suvga botirib, siqib oling — bilak terisida sinab ko‘ring, kuydirmasligi kerak;
  • yopiq qovoqqa 10–15 daqiqa qo‘ying, sovib qolsa, yana iliq suvga botiring;
  • kuniga 3–4 marta takrorlang;
  • kompressdan keyin qovoqni yengil, aylanma harakat bilan uqalash mumkin — lekin bosmasdan, siqmasdan;
  • har safar yangi toza mato ishlating va uni boshqalar bilan bo‘lishmang.

Qaynoq tuxum, issiq tuz yoki qaynagan choy xaltachasini to‘g‘ridan-to‘g‘ri ko‘zga qo‘yish xavfli: qovoq terisi juda nozik va oson kuyadi. Iliqlik me’yorida bo‘lishi muhim.

Gigiyena: nima qilish kerak

  • ko‘zni qo‘l bilan ishqalamang, arpaga tegmang;
  • arpa o‘tib ketguncha ko‘z kosmetikasidan foydalanmang, ishlatilgan tush va qalamni almashtiring;
  • kontakt linza taqsangiz, tuzalguncha ko‘zoynak taqing;
  • shaxsiy sochiq va yostiq jildidan foydalaning;
  • qovoq chetini kuniga bir-ikki marta iliq suv bilan namlangan toza paxta bilan yengil artib turing — ayniqsa blefarit bo‘lsa.

Nega arpani siqib bo‘lmaydi

Arpani hech qachon siqmang, igna bilan teshmang. Bosim yiringni chuqur to‘qimalarga va qon tomirlariga itarib yuborishi mumkin. Natijada butun qovoq yallig‘lanadi (qovoq flegmonasi yoki preseptal tsellyulit), og‘ir hollarda infeksiya ko‘z kosasiga o‘tadi. Yuzning bu sohasidagi venalar bosh ichi tomirlari bilan bog‘langan, shuning uchun yuz va ko‘z atrofidagi yiringli shishlarni siqish ayniqsa xavfli. Yiring o‘zi chiqsin yoki shifokor steril sharoitda ochsin.

Xalq usullari va afsonalar

Arpa bilan bog‘liq rasm-rusumlar ko‘p avloddan avlodga o‘tib keladi. Ularning ortida ko‘pincha g‘amxo‘rlik turadi, lekin tibbiy jihatdan ular ishlamaydi:

  • Barmoqqa ip bog‘lash. Qizil yoki boshqa ip arpaga hech qanday ta’sir qilmaydi. Arpa o‘tib ketsa, bu ipdan emas, balki kasallikning o‘zi 1–2 haftada tuzalishidan. Ipni qattiq bog‘lash esa barmoqdagi qon aylanishini buzishi mumkin, ayniqsa bolalarda.
  • Ko‘zga tuflash. So‘lakda ko‘plab bakteriyalar bor, ular ko‘zga tushsa, arpa ustiga kon’yunktivit qo‘shilishi mumkin. Bu usuldan voz kechgan ma’qul.
  • Sarimsoq, piyoz suvi, siydik, aloe sharbatini surtish. Ular qovoq terisini kuydiradi va ko‘z shilliq qavatini tirnaydi.
  • Qaynoq tuxum yoki tuz. Issiqlik foydali, lekin qaynoq narsa kuyish xavfini tug‘diradi — iliq mato yetarli.

Choy xaltachasi bilan kompress qilish mumkin, lekin uning foydasi oddiy iliq suvdagi toza matodan ortiq emas; asosiysi — tozalik va me’yoriy iliqlik.

Antibiotikli tomchilar kerakmi

Oddiy arpa ko‘p hollarda antibiotiklarsiz tuzaladi. Tadqiqotlar antibiotikli tomchi va malhamlarning asoratlanmagan arpaga ta’siri cheklanganligini ko‘rsatadi. Shuning uchun ularni o‘zboshimchalik bilan dorixonadan olib tomizmang. Shifokor quyidagi hollarda antibiotik tavsiya qilishi mumkin: yallig‘lanish atrofga tarqalayotgan bo‘lsa, ko‘z yuzasida infeksiya belgilari bo‘lsa yoki arpa qayta-qayta chiqsa. Qovoq tsellyuliti bo‘lsa, ichiladigan antibiotik kerak bo‘ladi — uni faqat shifokor tanlaydi.

Arpa 1–2 hafta ichida kichraymasa yoki juda katta bo‘lsa, ko‘z shifokori mahalliy og‘riqsizlantirish ostida uni kichik kesik orqali ochib tozalaydi. Bu tez va xavfsiz muolaja.

Qachon shoshilinch shifokorga borish kerak

Quyidagi belgilardan birortasi bo‘lsa, kutmang — ko‘z shifokoriga yoki shoshilinch yordamga (103) murojaat qiling:

  • qizarish va shish butun qovoqqa, yonoq yoki qosh sohasiga tarqalayotgan bo‘lsa;
  • ko‘z ochilmay qolsa, ko‘z olmasi bo‘rtib chiqsa yoki ko‘zni harakatlantirganda og‘riq bo‘lsa;
  • ko‘rish xiralashsa, ikki ko‘rinsa yoki ko‘z ichi qizarsa;
  • harorat ko‘tarilsa, holsizlik, kuchli bosh og‘rig‘i bo‘lsa;
  • arpa kichik bolada chiqqan bo‘lsa va qovoq shishi tez kattalashsa — bolalarda infeksiya tezroq tarqaladi;
  • arpa bir haftada yaxshilanmasa yoki kuchayib borsa.

Ko‘z qizarib, yiringli ajralma chiqsa va kiprik yopishib qolsa, bu arpa emas, balki kon’yunktivit bo‘lishi mumkin — uning davosi boshqacha.

Arpa qayta-qayta chiqsa

Ba’zi odamlarda arpa yiliga bir necha marta chiqadi. Bu tasodif emas, odatda uning ortida sabab bor:

  • blefarit — qovoq chetining surunkali yallig‘lanishi; kipriklar ildizida po‘st, qichishish, qovoq qizarishi bilan kechadi va kunlik qovoq gigiyenasini talab qiladi;
  • qandli diabet — yuqori qand infeksiyalarga chidamlilikni pasaytiradi; tez-tez arpa chiqsa, qondagi qandni tekshiring (qandli diabet sabablari haqida batafsil);
  • rozatsea va seboreyali dermatit — meybomiy bezlari faoliyatini buzadi;
  • stafilokokk tashuvchanligi, gigiyenaga rioya qilmaslik, eski kosmetika;
  • tuzatilmagan ko‘rish nuqsoni — odam ko‘zini ko‘p ishqalaydi va zo‘riqtiradi.

Qaytalanuvchi arpada ko‘z shifokori qovoqlarni maxsus mikroskopda ko‘rib chiqadi, kerak bo‘lsa qon tahlilini va boshqa mutaxassis maslahatini tavsiya qiladi.

Bolalarda arpa

Bolalar ko‘zini ko‘p ishqalaydi, iflos qo‘l bilan yuziga tegadi, shuning uchun ularda arpa tez-tez uchraydi. Davolash kattalardagidek: iliq kompress va gigiyena. Lekin kichik bolalarda qovoq shishi tez tarqalishi mumkin, shuning uchun harorat ko‘tarilsa, qovoq to‘liq shishib qolsa yoki bola ko‘zini ocholmasa, darhol shifokorga ko‘rsating. Bolaga arpani siqmaslik va ko‘zini ishqalamaslikni tushuntiring.

Arpaning oldini olish

  • qo‘llarni muntazam yuving va ko‘zni ishqalamang;
  • kosmetikani kechasi albatta yuvib tashlang, tush va qalamni har 3–6 oyda yangilang;
  • kontakt linzalarni ko‘rsatma bo‘yicha tozalang va muddatida almashtiring;
  • blefarit bo‘lsa, qovoq gigiyenasini har kuni bajaring;
  • qandli diabetni nazorat qiling, yetarli uxlang.

Xulosa

Ko‘zdagi arpa — qovoq bezining stafilokokk bilan bog‘liq o‘tkir yallig‘lanishi. U ko‘pincha 1–2 haftada o‘zi o‘tadi, iliq kompress va gigiyena esa tuzalishni tezlashtiradi. Arpani siqmang, ko‘zga tupurmang va issiq narsa qo‘ymang. Antibiotiklar faqat shifokor ko‘rsatmasi bilan ishlatiladi. Qizarish qovoqqa tarqalsa, ko‘rish o‘zgarsa, isitma bo‘lsa yoki arpa kichik bolada chiqsa — tezda shifokorga murojaat qiling. Arpa qayta-qayta chiqsa, blefarit va qandli diabetni tekshirtiring.

Mavzuga yaqin maqolalar: glaukoma.

Mavzuga yaqin maqolalar: chipqon (furunkul).

Mavzuga yaqin maqolalar: demodekoz.

Mavzuga yaqin maqolalar: blefarit.

Mavzuga yaqin maqolalar: xalyazion.

Ko‘p beriladigan savollar

Ko‘zda arpa chiqishi nimadan bo‘ladi?

Arpa qovoq chetidagi yog‘ bezi tiqilib, unga bakteriya — ko‘pincha stafilokokk — tushishidan paydo bo‘ladi. Ko‘zni yuvilmagan qo‘l bilan ishqalash, eski kosmetika, kontakt linzalarni noto‘g‘ri parvarish, blefarit va qandli diabet xavfni oshiradi.

Arpani tez davolash uchun nima qilish kerak?

Kuniga 3–4 marta 10–15 daqiqadan iliq kompress qo‘ying, qovoqni toza tuting, kosmetika va linzalardan voz keching. Shunda yiring tezroq chiqib, arpa odatda bir necha kun ichida kichrayadi.

Arpani siqsa bo‘ladimi?

Yo‘q. Siqish infeksiyani qovoq to‘qimasiga va chuqurroqqa tarqatishi mumkin. Yiring o‘zi chiqishi yoki ko‘z shifokori uni steril sharoitda ochishi kerak.

Barmoqqa ip bog‘lash yoki tuflash arpaga yordam beradimi?

Yo‘q. Ip arpaga ta’sir qilmaydi, tuflash esa ko‘zga qo‘shimcha bakteriya kiritadi. Arpa bu usullar tufayli emas, o‘z-o‘zidan tuzaladi.

Bolada arpa chiqsa nima qilish kerak?

Iliq kompress qiling va bolaning ko‘zni ishqalamasligiga e’tibor bering. Qovoq to‘liq shishsa, harorat ko‘tarilsa, bola ko‘zini ocholmasa yoki arpa bir haftada o‘tmasa, shifokorga ko‘rsating.

Bu maqola sizga foydali bo'ldimi?

Foydali bo‘lsa, yaqinlaringizga ham yuboring:

TelegramWhatsApp

Muhim eslatma

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Tibbiy ogohlantirish

Shoshilinch holatda — 103
Xasan BoliyevX
MUALLIF

Xasan Boliyev

Toshkent davlat tibbiyot universiteti, Fundamental tibbiyot yo‘nalishi, 3-kurs talabasi. Kasalliklar va alomatlar mavzularida yozadi, saytdagi maqolalarni muntazam o‘qib, xatolarni tahririyatga bildiradi.

Ushbu sahifada

1/15
  1. Arpa nima va nima sababdan chiqadi
  2. Arpa belgilari
  3. Arpa yuqumlimi
  4. Arpa va xalazion: farqi nimada
  5. Arpani uyda davolash: iliq kompress
  6. Gigiyena: nima qilish kerak
  7. Nega arpani siqib bo‘lmaydi
  8. Xalq usullari va afsonalar
  9. Antibiotikli tomchilar kerakmi
  10. Qachon shoshilinch shifokorga borish kerak
  11. Arpa qayta-qayta chiqsa
  12. Bolalarda arpa
  13. Arpaning oldini olish
  14. Xulosa
  15. Ko‘p beriladigan savollar

Foydali kalkulyatorlar

  • Homiladorlik kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi