Kasallik.uz
  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Biz haqimizda
Ру
  1. Bosh sahifa
  2. Kasalliklar

Blefarit: ko‘z qovog‘i yallig‘lanishi belgilari va davolash

Blefarit nima: oldingi (stafilokokkli, seboreyali, demodekozli) va orqa blefarit — meybomiy bezlari disfunksiyasi. Ko‘z qovog‘i yallig‘lanishi belgilari, quruq ko‘z bilan bog‘liqligi, qovoq gigiyenasi bosqichma-bosqich, tomchi va malhamlar guruhlari, xalyazion va arpa, qachon zudlik bilan shifokorga borish kerak.

Xasan BoliyevX
Xasan BoliyevYangilangan: 16-noyabr, 2026
Tahririyat tekshirgan9 daqiqada o'qiladi
1
Oq ko‘ylakdagi ayol charchagan holda ko‘zini salfetka bilan artmoqda

Davomini o'qing

Ayolning ko‘z qovog‘i va kirpiklarining yaqin planda olingan surati, qo‘ng‘ir ko‘z
Kasalliklar

Xalyazion: ko‘z qovog‘idagi do‘mboq, belgilari va davolash

11-noyabr·9 daq
Karavotda noutbuk yonida o‘tirgan ayol ko‘ziga tomchi tomizmoqda
Kasalliklar

Kon’yunktivit (ko‘z yallig‘lanishi): belgilari, turlari va davolash

1-noyabr·9 daq
Shifokor klinikada qizchaning qulog‘ini tekshirmoqda
Kasalliklar

Otit (quloq yallig‘lanishi): turlari, belgilari, bolalarda otit va davolash

4-noyabr·9 daq
Jingalak sochli qiz vannaxonadagi ko‘zguda yuz terisini diqqat bilan ko‘zdan kechirmoqda
Kasalliklar

Demodekoz: belgilari, ko‘z demodekozi, tahlil va davolash

9-noyabr·9 daq
Jigarrang kofta kiygan ayol ko‘zgu oldida yonog‘ini ushlab, tish og‘rig‘idan qiynalmoqda
Kasalliklar

Pulpit: belgilari, sabablari va davolash — tish nervi yallig‘langanda nima qilish kerak

11-noyabr·11 daq
Ko‘zi qizargan ayol ko‘z allergiyasi tufayli ko‘zini ro‘molcha bilan artmoqda
Kasalliklar

Ko‘z allergiyasi: allergik kon’yunktivit belgilari va davolash

31-dekabr, 2022·7 daq

Sayt pastki qismi

Kasallik.uz

Kasalliklar, ularning belgilari, sabablari, tashxis va davolash usullari haqida o'zbek va rus tillarida sodda va ishonchli ma'lumotlar.

РусскийO'zbekcha

Sayt

  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Homiladorlik kalendari
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi
  • Mualliflar

Loyiha

  • Biz haqimizda
  • Tahririyat
  • Tahririyat siyosati
  • Aloqa

Huquqiy ma'lumot

  • Maxfiylik siyosati
  • Foydalanish shartlari
  • Tibbiy ogohlantirish
  • Cookie siyosati

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Batafsil

© 2026 Kasallik.uz. Barcha huquqlar himoyalangan.

Materiallardan foydalanilganda Kasallik.uz saytiga faol havola berilishi shart.

Bosh sahifaMavzular
Dorilar
Mundarija▾
  1. Blefarit nima
  2. Oldingi blefarit
  3. Orqa blefarit: meybomiy bezlari disfunksiyasi
  4. Blefarit va quruq ko‘z
  5. Blefarit belgilari
  6. Xalyazion va arpa bilan bog‘liqligi
  7. Tashxis
  8. Kundalik qovoq gigiyenasi: bosqichma-bosqich
  9. Blefaritni davolash: tomchi va malhamlar
  10. Kuchayishlarning oldini olish
  11. Qachon zudlik bilan yordam kerak
  12. Xulosa
  13. Ko‘p beriladigan savollar

Ertalab kipriklar yopishib qolgan, qovoq chetlari qizargan va qichiydi, ko‘zga go‘yo qum tushgandek — bu shikoyatlar ko‘pincha «ko‘z charchadi» yoki «shamollagan» deb e’tiborsiz qoldiriladi. Aslida bu blefarit — ko‘z qovog‘i chetining surunkali yallig‘lanishi bo‘lishi mumkin. U ko‘z kasalliklari ichida eng ko‘p uchraydiganlaridan biri: oftalmologga murojaat qilganlarning katta qismida blefarit belgilari topiladi.

Blefarit ko‘rishni kamdan-kam xavf ostiga qo‘yadi, lekin u uzoq davom etadi, qaytalanadi va hayot sifatini sezilarli pasaytiradi. Yaxshi xabar shuki, muntazam qovoq gigiyenasi bilan ko‘pchilik odamlarda belgilarni deyarli to‘liq nazorat qilish mumkin. Quyida blefarit nima, qanday turlari bor, uni qanday davolash va uyda qovoqni qanday parvarish qilish kerakligini ko‘rib chiqamiz.

Blefarit nima

Blefarit — qovoq chetining, ya’ni kipriklar o‘sadigan sohaning yallig‘lanishi. Odatda ikkala ko‘zda bir vaqtda kechadi va to‘lqinsimon: kuchayish davrlari yengillashish bilan almashinadi. Blefarit yuqumli emas va gigiyenasizlik belgisi ham emas — u teri kasalliklari, bezlar faoliyati, mikroorganizmlar va immun javob birikuvi tufayli rivojlanadi.

Joylashuviga qarab blefaritning ikki asosiy turi farqlanadi: oldingi (kipriklar asosi) va orqa (qovoq chetining ichki qismi, meybomiy bezlari). Ko‘pincha ular birga uchraydi.

Blefarit har qanday yoshda uchraydi, lekin 40 yoshdan keyin, ayniqsa meybomiy bezlari faoliyati susaygan sari, ko‘proq kuzatiladi. Seboreyali dermatit, rozatsea, atopik dermatit, quruq ko‘z, kontakt linza taqish va kompyuterda uzoq ishlash xavfni oshiradi. Qandli diabet va immunitet pasaygan holatlarda ham kasallik og‘irroq kechishi mumkin.

Oldingi blefarit

Yallig‘lanish kipriklar o‘sadigan tashqi qirrada joylashadi. Asosiy sabablari:

  • Stafilokokkli blefarit — terida yashaydigan stafilokokk bakteriyalari va ularga nisbatan immun javob. Qovoq chetida qattiq qatqaloqlar, kipriklar asosida kichik yaralar, kipriklar to‘kilishi yoki noto‘g‘ri o‘sishi xos. Yoshlarda ko‘proq uchraydi.
  • Seboreyali blefarit — seboreyali dermatit bilan bog‘liq. Kipriklarda yog‘li, sarg‘ish qazg‘oqqa o‘xshash tangachalar paydo bo‘ladi, ko‘pincha bosh terisi, qosh va burun yon tomonlaridagi qazg‘oq bilan birga kechadi.
  • Demodekozli blefarit — kiprik follikullarida yashaydigan mayda Demodex kanalari ko‘payib ketishi. Belgisi — kiprik asosini halqa kabi o‘rab olgan quruq «yoqachalar» (silindrsimon tangachalar) va kuchli qichishish, ayniqsa ertalab. Bu haqda demodekoz maqolamizda batafsil yozganmiz.

Orqa blefarit: meybomiy bezlari disfunksiyasi

Qovoq chetida, kipriklar ortida meybomiy bezlari joylashgan. Ular ko‘z yoshi pardasining ustki yog‘ qatlamini ishlab chiqaradi — bu qatlam ko‘z yoshining tez bug‘lanib ketishiga yo‘l qo‘ymaydi. Bezlar faoliyati buzilganda (meybomiy bezlari disfunksiyasi) ularning sekreti quyuqlashadi, chiqish teshiklari tiqilib qoladi va yallig‘lanish rivojlanadi.

Orqa blefaritda qovoq cheti qalinlashgan, qizargan, unda kengaygan tomirlar ko‘rinadi, bez teshiklari ustida yog‘ «tiqinlari» bo‘ladi, ko‘z yoshi ko‘pikli bo‘lishi mumkin. Bu tur ko‘pincha rozatsea bilan birga uchraydi — yuzda qizarish va toshmalar bo‘lsa, ko‘zni ham tekshirish kerak. Yosh o‘tishi, kontakt linzalar, ekranga uzoq tikilish va ba’zi dorilar ham xavfni oshiradi.

Blefarit va quruq ko‘z

Blefarit va quruq ko‘z sindromi bir-biri bilan chambarchas bog‘liq. Meybomiy bezlari yetarli yog‘ ishlab chiqarmasa, ko‘z yoshi tez bug‘lanadi — bu quruq ko‘zning eng ko‘p uchraydigan, «bug‘lanuvchi» shakli. Paradoks shundaki, quruq ko‘zda ko‘pincha ko‘z yoshi oqishi kuchayadi: ta’sirlangan ko‘z sifatsiz ko‘z yoshini ko‘p ishlab chiqaradi. Shuning uchun faqat namlovchi tomchilar bilan cheklanib, qovoq gigiyenasini qilmaslik ko‘pincha natija bermaydi.

Blefarit belgilari

  • qovoq chetlarining qizarishi va shishi;
  • qichishish, achishish, ko‘zda qum yoki begona jism borligi hissi;
  • ertalab kipriklarning yopishib qolishi, qatqaloqlar va tangachalar;
  • ko‘zning tez charchashi, ko‘z yoshi oqishi yoki aksincha quruqlik;
  • yorug‘likka sezuvchanlik;
  • ko‘rishning vaqtincha xiralashishi, ko‘z pirpiratilganda tiniqlashishi;
  • kipriklar to‘kilishi, siyraklashishi yoki ichkariga qarab o‘sishi;
  • ko‘z oqining qizarishi — ko‘pincha kon’yunktivit bilan birga kechadi.

Belgilar odatda ertalab kuchliroq bo‘ladi, kun davomida biroz kamayadi. Bolalarda blefarit ko‘pincha takroriy arpa va kon’yunktivit bilan namoyon bo‘ladi; bola ko‘zini tez-tez ishqalasa va yorug‘likdan qochsa, oftalmologga ko‘rsatish kerak.

Xalyazion va arpa bilan bog‘liqligi

Blefarit qovoqdagi boshqa ikki muammoning asosiy sababidir:

  • Arpa (gordeolum) — kiprik follikuli yoki bezning o‘tkir yiringli infeksiyasi: qovoqda og‘riqli, qizil, shishgan do‘mboqcha. Batafsil — ko‘zdagi arpa maqolamizda.
  • Xalyazion — tiqilib qolgan meybomiy bezining surunkali yallig‘lanishi: qovoq ichida sekin kattalashadigan, odatda og‘riqsiz, qattiq tugun. U ko‘pincha iliq kompress va massaj bilan so‘riladi, uzoq saqlansa, oftalmolog in’ektsiya yoki kichik operatsiya taklif qilishi mumkin.

Arpa va xalyazion tez-tez qaytalansa, asosiy sabab — blefaritni davolash kerak. Katta yoshdagi odamda bir joyda qayta-qayta paydo bo‘ladigan xalyazion yoki kipriklar to‘kilgan qattiq tugun albatta oftalmologga ko‘rsatilishi kerak — kamdan-kam hollarda u o‘smani yashirishi mumkin.

Tashxis

Tashxisni oftalmolog yoriqli lampa (biomikroskop) ostida qovoq va kipriklarni kattalashtirib ko‘rib qo‘yadi. Kerak bo‘lsa, ko‘z yoshi pardasining barqarorligi va ko‘z yoshi miqdori baholanadi, Demodex gumon qilinsa, bir nechta kiprik olinib mikroskopda tekshiriladi. Qaytalanuvchi yoki kuchli yallig‘lanishda ajralma ekiladi.

Kundalik qovoq gigiyenasi: bosqichma-bosqich

Qovoq gigiyenasi — blefaritni davolashning asosi, uning o‘rnini hech qanday tomchi bosa olmaydi. Avval kuniga 2 marta, yaxshilangandan keyin kuniga 1 marta, uzoq muddat davomida qilinadi:

  • 1. Qo‘llarni yuving, kontakt linza taqsangiz, uni yechib qo‘ying.
  • 2. Iliq kompress — toza salfetkani iliq (issiq emas, qo‘lga yoqimli) suvga botirib siqing yoki maxsus isituvchi ko‘z niqobini oling. Yopiq qovoqlar ustiga 5–10 daqiqa qo‘ying, sovib qolsa yangilang. Issiqlik meybomiy bezlaridagi quyuq sekretni yumshatadi.
  • 3. Qovoq massaji — ko‘zni yumib, toza barmoq bilan ustki qovoqni yuqoridan kipriklar tomon, pastki qovoqni pastdan yuqoriga qarab yengil siljitib uqalang. Ko‘z olmasiga bosmang.
  • 4. Qovoq chetini tozalash — paxta tayoqcha yoki disk bilan, maxsus qovoq gigiyenasi vositasi yoki suvda kuchli suyultirilgan, ko‘zni achishtirmaydigan bolalar shampuni bilan kipriklar asosini qatqaloq va tangachalardan ehtiyotkorlik bilan artib tozalang.
  • 5. Toza iliq suv bilan chaying va toza sochiq bilan quriting.

Natija darhol emas, 2–4 haftada seziladi. Gigiyenani to‘xtatsangiz, belgilar odatda qaytadi — buni tish yuvish kabi doimiy odat deb qabul qilish kerak. Kosmetika, ayniqsa kipriklar chetiga suriladigan qalam va tush ishlatishni kamaytiring, yotishdan oldin pardozni albatta yuving.

Blefaritni davolash: tomchi va malhamlar

Dorilarni oftalmolog blefarit turi va og‘irligiga qarab tanlaydi. Ular qovoq gigiyenasiga qo‘shimcha sifatida qo‘llanadi:

  • Sun’iy ko‘z yoshi — konservantsiz namlovchi tomchi va gellar, ayniqsa yog‘ qatlamini tiklovchi turlari; quruqlik va achishishni kamaytiradi.
  • Antibiotikli malham yoki tomchilar — stafilokokkli blefaritda qovoq chetiga qisqa kurs bilan.
  • Glyukokortikoidli tomchilar — kuchli yallig‘lanishda faqat qisqa kurs va oftalmolog nazoratida: uzoq ishlatilsa, ko‘z ichi bosimi oshishi va katarakta xavfi bor.
  • Immunomodulyator tomchilar — surunkali yallig‘lanish va quruq ko‘zda uzoq muddatli nazorat uchun.
  • Demodekozga qarshi vositalar — choy daraxti moyi asosidagi qovoq salfetkalari va gellar, ba’zi mamlakatlarda maxsus akaritsid tomchilar.
  • Ichiladigan antibiotiklar (tetratsiklinlar yoki makrolidlar guruhi) — og‘ir orqa blefarit va rozatseada, ko‘pincha past dozada, yallig‘lanishga qarshi ta’siri uchun; faqat shifokor tayinlaydi.

Ba’zi klinikalarda meybomiy bezlarini issiqlik bilan ishlov berish (termopulsatsiya) va intensiv impulsli yorug‘lik bilan davolash muolajalari ham qo‘llanadi. Omega-3 yog‘ kislotalarining samarasi bo‘yicha tadqiqot natijalari bir xil emas. Tomchilarni o‘zingiz tanlamang, ayniqsa gormonli tomchilarni — ular blefaritni yengillashtirgandek bo‘lib, jiddiy asorat qoldirishi mumkin.

Kuchayishlarning oldini olish

  • Ekran oldida har 20 daqiqada 20 soniya uzoqqa qarang va ataylab to‘liq pirpirating — ekranga tikilganda pirpiratish kamayadi va bezlar yaxshi bo‘shamaydi.
  • Havo — konditsioner yoki isitgich oqimi to‘g‘ridan-to‘g‘ri yuzga tushmasin, quruq xonada havo namlagichdan foydalanish mumkin.
  • Kontakt linzalar — kuchayish davrida ko‘zoynak taqing, linzalarni gigiyena qoidalariga qat’iy rioya qilib ishlating.
  • Teri kasalliklarini nazorat qilish — seboreyali dermatit va rozatsea davolansa, qovoq yallig‘lanishi ham kamroq qaytalanadi; bosh terisi qazg‘og‘iga qarshi shampun ham yordam beradi.
  • Kosmetika — tush va qalamni har 3 oyda yangilang, boshqalar bilan bo‘lishmang.

Qachon zudlik bilan yordam kerak

Quyidagi holatlarda oftalmologga shu kuniyoq murojaat qiling, ahvol og‘ir bo‘lsa 103 ga qo‘ng‘iroq qiling:

  • ko‘rishning to‘satdan pasayishi yoki pirpiratganda o‘tmaydigan xiralik;
  • ko‘zda kuchli og‘riq;
  • yorug‘likka kuchli sezuvchanlik, ko‘zni ocha olmaslik;
  • shox pardada oq dog‘ paydo bo‘lishi, ayniqsa kontakt linza taqadiganlarda;
  • qovoqning keskin shishi va qizarishi bilan harorat — qovoq va ko‘z atrofi to‘qimasi yallig‘lanishi (tsellyulit) belgisi;
  • ko‘zga kimyoviy modda tushishi yoki shikast.

Xulosa

Blefarit — qovoq chetining surunkali yallig‘lanishi bo‘lib, oldingi (stafilokokkli, seboreyali, demodekozli) va orqa (meybomiy bezlari disfunksiyasi) turlarga bo‘linadi va ko‘pincha quruq ko‘z bilan birga kechadi. Davolashning asosi — har kuni iliq kompress, qovoq massaji va kipriklar chetini tozalash. Tomchi va malhamlarni oftalmolog qo‘shimcha ravishda tayinlaydi. Ko‘rish pasayishi, kuchli og‘riq yoki yorug‘likdan qo‘rqish paydo bo‘lsa, kechiktirmasdan shifokorga boring.

Mavzuga yaqin maqolalar: xalyazion.

Maqolada tilga olingan dorilar: Tetratsiklin malham.

Ko‘p beriladigan savollar

Blefarit nima?

Blefarit — kipriklar o‘sadigan qovoq chetining surunkali yallig‘lanishi. U qizarish, qichishish, achishish, ertalab kipriklar yopishishi va ko‘zda qum borligi hissi bilan namoyon bo‘ladi, ko‘pincha ikkala ko‘zda kechadi.

Ko‘z qovog‘i yallig‘lanishi nimadan bo‘ladi?

Asosiy sabablar — stafilokokk bakteriyalari, seboreyali dermatit, Demodex kanalari va meybomiy bezlari faoliyatining buzilishi. Rozatsea, quruq ko‘z, kontakt linzalar va ekranga uzoq tikilish xavfni oshiradi.

Blefaritni davolash qancha davom etadi?

Qovoq gigiyenasi bilan yaxshilanish odatda 2–4 haftada seziladi, lekin blefarit surunkali kasallik: gigiyenani to‘xtatsangiz, belgilar qaytadi. Shuning uchun parvarish uzoq muddat, yaxshilangandan keyin kuniga bir marta davom ettiriladi.

Blefaritni uyda davolash mumkinmi?

Kundalik iliq kompress, qovoq massaji, kipriklar chetini tozalash va konservantsiz sun’iy ko‘z yoshi uyda qilinadi va davolashning asosi hisoblanadi. Ammo antibiotikli yoki gormonli dorilarni faqat oftalmolog ko‘rikdan keyin tayinlaydi.

Blefarit yuqumlimi?

Yo‘q, blefarit odamdan odamga yuqmaydi. Shunga qaramay, shaxsiy sochiq va kosmetikadan foydalanish, ko‘zni iflos qo‘l bilan ishqalamaslik tavsiya etiladi.

Bu maqola sizga foydali bo'ldimi?

Foydali bo‘lsa, yaqinlaringizga ham yuboring:

TelegramWhatsApp

Muhim eslatma

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Tibbiy ogohlantirish

Shoshilinch holatda — 103
Xasan BoliyevX
MUALLIF

Xasan Boliyev

Toshkent davlat tibbiyot universiteti, Fundamental tibbiyot yo‘nalishi, 3-kurs talabasi. Kasalliklar va alomatlar mavzularida yozadi, saytdagi maqolalarni muntazam o‘qib, xatolarni tahririyatga bildiradi.

Ushbu sahifada

1/13
  1. Blefarit nima
  2. Oldingi blefarit
  3. Orqa blefarit: meybomiy bezlari disfunksiyasi
  4. Blefarit va quruq ko‘z
  5. Blefarit belgilari
  6. Xalyazion va arpa bilan bog‘liqligi
  7. Tashxis
  8. Kundalik qovoq gigiyenasi: bosqichma-bosqich
  9. Blefaritni davolash: tomchi va malhamlar
  10. Kuchayishlarning oldini olish
  11. Qachon zudlik bilan yordam kerak
  12. Xulosa
  13. Ko‘p beriladigan savollar

Foydali kalkulyatorlar

  • Homiladorlik kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi