Kasallik.uz
  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Biz haqimizda
Ру
  1. Bosh sahifa
  2. Kasalliklar

Yurak xuruji sabablari va oldini olish: yoshlarda ham xavf bor

Yurak xuruji sabablari va oldini olish: ateroskleroz, chekish, gipertoniya, diabet. Nega yoshlarda ham infarkt uchraydi va undan qanday saqlanish mumkin.

Nozima IdrokovaN
Nozima IdrokovaYangilangan: 14-noyabr, 2026
Tahririyat tekshirgan7 daqiqada o'qiladi
10
Yosh yigit tibbiy ko‘rikda qon bosimini o‘lchatmoqda

Davomini o'qing

Shifokor bemorning yurak urishini stetoskop bilan tinglamoqda
Kasalliklar

Yurak salomatligi: yurak kasalliklarining oldini olish yo‘llari

28-aprel, 2023·7 daq
Shifokor ayolning qon bosimini o‘lchab, yurak salomatligini tekshirmoqda
Ayollar salomatligi

Postmenopozal ayollarda yurak xuruji: xavf omillari va belgilari

12-may, 2023·7 daq
Glyukometr bilan qondagi qand miqdorini tekshirayotgan odam
Kasalliklar

Prediabet: belgilari, tashxisi va diabetning oldini olish

5-may, 2023·6 daq
Yuzidagi pigment dog‘larga quyoshdan himoya kremi surtayotgan ayol
Kasalliklar

Melazma va qora dog‘lar: sabablari, davolash va oldini olish

4-may, 2023·7 daq
Xonadagi g‘isht devor yonida mo‘ri quvuri bilan o‘rnatilgan cho‘yan pechka
Kasalliklar

Is gazidan zaharlanish: belgilari, birinchi yordam va oldini olish

4-noyabr·10 daq
Stomatolog bemorning og‘iz bo‘shlig‘ini saraton belgilariga tekshirmoqda
Kasalliklar

Og‘iz bo‘shlig‘i saratoni: dastlabki belgilari va oldini olish

16-aprel, 2023·7 daq

Sayt pastki qismi

Kasallik.uz

Kasalliklar, ularning belgilari, sabablari, tashxis va davolash usullari haqida o'zbek va rus tillarida sodda va ishonchli ma'lumotlar.

РусскийO'zbekcha

Sayt

  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Homiladorlik kalendari
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi
  • Mualliflar

Loyiha

  • Biz haqimizda
  • Tahririyat
  • Tahririyat siyosati
  • Aloqa

Huquqiy ma'lumot

  • Maxfiylik siyosati
  • Foydalanish shartlari
  • Tibbiy ogohlantirish
  • Cookie siyosati

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Batafsil

© 2026 Kasallik.uz. Barcha huquqlar himoyalangan.

Materiallardan foydalanilganda Kasallik.uz saytiga faol havola berilishi shart.

Bosh sahifaMavzular
Dorilar
Mundarija▾
  1. Yurak xuruji qanday yuzaga keladi
  2. Yurak xurujining asosiy sabablari va xavf omillari
  3. Nega yoshlarda ham yurak xuruji uchraydi
  4. Yurak xurujining belgilari
  5. Yurak xavfini qanday aniqlash mumkin
  6. Yurak xurujining oldini olish
  7. Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
  8. Xulosa
  9. Ko‘p beriladigan savollar

Yurak xuruji, ya’ni miokard infarkti, uzoq vaqt faqat keksa yoshdagilarning kasalligi deb hisoblangan. Bugun esa shifokorlar uni o‘ttiz-qirq yoshli, hatto undan yosh odamlarda ham ko‘proq uchratmoqda. Yurak xuruji sabablari va oldini olish yo‘llarini bilish har bir yoshdagi odam uchun muhim, chunki xavf omillarining aksariyati yillar davomida sezilmasdan to‘planadi va ko‘p hollarda ularni o‘zgartirish mumkin.

Yurak xuruji yurak mushagini qon va kislorod bilan ta’minlovchi koronar arteriya to‘satdan to‘silganda yuzaga keladi. Qon oqimi tiklanmasa, mushak hujayralari halok bo‘la boshlaydi va bu yurak faoliyatiga uzoq muddatli zarar yetkazadi. Ushbu maqolada infarktga nima sabab bo‘lishi, nega u yoshlarda ham uchrashi va uning oldini olish uchun aniq nima qilish kerakligini ko‘rib chiqamiz.

Shuningdek o‘qing: Aritmiya: nima, turlari, belgilari va davolash; Yurak xuruji belgilari: ogohlantiruvchi alomatlarni qanday tanish; Postmenopozal ayollarda yurak xuruji: xavf omillari va belgilari.

Yurak xuruji qanday yuzaga keladi

Infarktning eng ko‘p uchraydigan sababi — ateroskleroz. Bu jarayonda arteriyalar devorida xolesterin, yallig‘lanish hujayralari va boshqa moddalardan iborat blyashkalar asta-sekin to‘planadi. Blyashka tomirni toraytiradi, ba’zan esa yorilib ketadi. Yorilgan joyda qon laxtasi hosil bo‘ladi va u tomirni to‘liq yopib qo‘yishi mumkin. Aynan shu payt yurak xuruji sodir bo‘ladi.

Ateroskleroz bir kunda paydo bo‘lmaydi. U ko‘pincha yoshlikdan boshlanadi va o‘nlab yillar davomida rivojlanadi. Shuning uchun profilaktikani qancha erta boshlasangiz, shuncha yaxshi.

Yurak xurujining asosiy sabablari va xavf omillari

O‘zgartirsa bo‘ladigan omillar

  • Chekish va nos. Tamaki tomirlar devorini shikastlaydi, qonni quyuqlashtiradi va tomirlar spazmini chaqiradi. Yoshlardagi infarktning eng muhim sabablaridan biri. Elektron sigaretalar ham xavfsiz emas.
  • Yuqori qon bosimi. Doimiy yuqori bosim tomir devorini shikastlab, blyashka hosil bo‘lishini tezlashtiradi.
  • Yuqori xolesterin. Ayniqsa «yomon» xolesterin ko‘pligi blyashkalar uchun asosiy qurilish materiali hisoblanadi.
  • Qandli diabet. Qondagi qandning doimiy yuqori bo‘lishi tomirlarni shikastlaydi.
  • Ortiqcha vazn va semizlik. Ayniqsa qorin atrofidagi yog‘.
  • Kam harakatlilik. Kun bo‘yi o‘tirish va sportdan uzoqlik.
  • Noto‘g‘ri ovqatlanish. Fastfud, qovurilgan taomlar, ko‘p tuz, shirin ichimliklar va qayta ishlangan go‘sht.
  • Spirtli ichimliklar va giyohvand moddalar. Ayrim giyohvand moddalar, ayniqsa stimulyatorlar, yoshlarda ham to‘satdan infarkt chaqirishi mumkin.
  • Surunkali stress va uyqusizlik.

O‘zgartirib bo‘lmaydigan omillar

  • Yosh va jins. Yosh o‘tgan sari xavf ortadi; erkaklarda infarkt ertaroq uchraydi.
  • Irsiyat. Ota-ona yoki aka-ukalarda erta yoshda yurak xuruji bo‘lgani.
  • Oilaviy giperxolesterinemiya. Tug‘ma, irsiy xolesterin oshishi — yoshlardagi infarktning muhim sababi. Oilada erta infarkt holatlari bo‘lsa, xolesterinni yoshlikdan tekshirish kerak.

Nega yoshlarda ham yurak xuruji uchraydi

Yosh odamlarda infarktga ko‘pincha bir nechta omil birgalikda sabab bo‘ladi:

  • erta yoshdan chekish va nos iste’mol qilish;
  • kam harakatli turmush tarzi, kompyuter va telefon oldida uzoq o‘tirish;
  • fastfud va energetik ichimliklarga ruju qo‘yish;
  • tashxis qo‘yilmagan gipertoniya va yuqori xolesterin;
  • irsiy moyillik;
  • giyohvand moddalar;
  • kuchli stress, ish yuki va uyqu yetishmasligi.

Yoshlarda koronar arteriya spazmi, tomir devorining o‘z-o‘zidan yirtilishi yoki qon ivishining buzilishi kabi kamroq uchraydigan sabablar ham bo‘lishi mumkin. Shuning uchun yosh odamda ko‘krak og‘rig‘ini «yoshsan, yurakdan bo‘lmaydi» deb e’tiborsiz qoldirmaslik kerak.

Yurak xurujining belgilari

  • ko‘krakda siquvchi, bosuvchi og‘riq yoki og‘irlik, bir necha daqiqadan ortiq davom etadi;
  • og‘riqning chap qo‘l, yelka, bo‘yin, jag‘ yoki kuraklar orasiga tarqalishi;
  • nafas qisishi;
  • sovuq ter, ko‘ngil aynishi, bosh aylanishi;
  • kuchli holsizlik va xavotir.

Bunday belgilarda darhol 103 ga qo‘ng‘iroq qilish kerak. Tomir qancha tez ochilsa, yurak mushagi shuncha ko‘p saqlanib qoladi.

Yurak xavfini qanday aniqlash mumkin

Infarkt xavfini baholash uchun murakkab tekshiruvlar har doim ham kerak emas. Oilaviy poliklinikada shifokor yoshingiz, jinsingiz, chekish odati, qon bosimi, xolesterin va qand ko‘rsatkichlarini hisobga olib, umumiy xavfni baholaydi. Kerak bo‘lsa, quyidagi tekshiruvlar tayinlanadi:

  • elektrokardiogramma;
  • qonning lipid spektri — umumiy, «yomon» va «yaxshi» xolesterin, triglitseridlar;
  • qondagi qand va glikirlangan gemoglobin;
  • yurak ultratovush tekshiruvi;
  • yuklama testlari — yugurish yo‘lakchasida yoki velosipedda yurak ishini kuzatish.

Natijalarga qarab shifokor turmush tarzini o‘zgartirish bo‘yicha maslahat beradi yoki zarur bo‘lsa davolashni boshlaydi. Xavf yuqori bo‘lsa, kardiolog bilan maslahat tavsiya etiladi.

Yurak xurujining oldini olish

Chekishni tashlang

Bu — yurak uchun eng muhim qadam. Chekishni tashlagandan keyin yurak xuruji xavfi asta-sekin kamayadi. Tashlash qiyin bo‘lsa, shifokordan yordam so‘rang: maslahat va kerak bo‘lsa dori vositalari muvaffaqiyat ehtimolini oshiradi.

Ko‘rsatkichlaringizni biling

  • qon bosimini muntazam o‘lchang;
  • xolesterin va qandni shifokor tavsiya etgan muddatlarda tekshirtiring;
  • bel aylanasi va vazningizni kuzating.

Ko‘pchilik yoshlar bu ko‘rsatkichlarini umuman bilmaydi. Oddiy tibbiy ko‘rik xavfni erta aniqlash imkonini beradi.

Sog‘lom ovqatlaning

  • har kuni sabzavot, meva va ko‘katlar iste’mol qiling;
  • dukkaklilar, to‘liq donli mahsulotlar, baliq va yong‘oqni ko‘paytiring;
  • qovurilgan, yog‘li taomlar, kolbasa va fastfudni kamaytiring;
  • tuz va shakarni cheklang, energetik va shirin gazli ichimliklardan voz keching.

Ko‘proq harakat qiling

Haftaning ko‘p kunlarida tez yurish, velosiped, suzish, futbol yoki boshqa faol mashg‘ulotlar yurakni mustahkamlaydi. Uzoq o‘tirishni tez-tez bo‘lib turing.

Stress va uyquni boshqaring

Yetarli uxlash, dam olish kunlarini to‘liq dam olishga bag‘ishlash, sevimli mashg‘ulot va yaqinlar bilan vaqt o‘tkazish stressni kamaytiradi.

Spirtli ichimlik va giyohvand moddalardan voz keching

Spirtli ichimliklar qon bosimini oshiradi, yurak ritmini buzadi va ortiqcha kaloriya manbayi bo‘ladi. Giyohvand moddalar, ayniqsa stimulyatorlar, sog‘lom yoshlarda ham to‘satdan tomir spazmi va infarkt chaqirishi mumkin. Ulardan butunlay voz kechish yurakni himoya qiladi.

Davolanishni davom ettiring

Agar sizda gipertoniya, yuqori xolesterin yoki diabet aniqlangan bo‘lsa, shifokor buyurgan dorilarni muntazam qabul qiling. O‘zingizni yaxshi his qilganda dorini to‘xtatish xavfli.

Qachon shifokorga murojaat qilish kerak

Quyidagi hollarda oilaviy poliklinikaga murojaat qiling:

  • jismoniy zo‘riqishda ko‘krakda siqilish yoki nafas qisishi paydo bo‘lsa;
  • oilada erta yoshda yurak xuruji yoki to‘satdan o‘lim holatlari bo‘lsa;
  • chekuvchi bo‘lsangiz va tashlashga yordam kerak bo‘lsa;
  • qon bosimi, xolesterin yoki qand ko‘rsatkichlaringizni bilmasangiz;
  • ortiqcha vazn va kam harakatlilik bo‘lsa — xavfni baholash uchun.

Ko‘krakda kuchli og‘riq, nafas yetishmasligi, sovuq ter yoki hushdan ketish — shoshilinch holat. Yoshingizdan qat’i nazar, darhol 103 ga qo‘ng‘iroq qiling.

Xulosa

Yurak xurujining asosiy sababi — yillar davomida rivojlanadigan ateroskleroz. Chekish, yuqori qon bosimi, xolesterin, diabet, ortiqcha vazn va kam harakatlilik uni tezlashtiradi, shuning uchun infarkt yoshlarda ham uchrashi mumkin. Yurak xuruji sabablari va oldini olish yo‘llarini bilib, chekishni tashlash, ko‘rsatkichlarni nazorat qilish, sog‘lom ovqatlanish va faol hayot tarzi orqali xavfni sezilarli kamaytirish mumkin.

Mavzuga yaqin maqolalar: Yurak yetishmovchiligi, Vahima xuruji (panik ataka), Ruhiy salomatlik va yurak.

Ko‘p beriladigan savollar

Yoshlarda yurak xuruji nima sababdan bo‘ladi?

Ko‘pincha chekish, irsiy yuqori xolesterin, kam harakatlilik, noto‘g‘ri ovqatlanish, tashxis qo‘yilmagan gipertoniya va giyohvand moddalar sabab bo‘ladi. Ba’zan koronar arteriya spazmi yoki tomir devorining yirtilishi kabi kamroq uchraydigan sabablar ham bo‘ladi.

Yurak xurujining oldini olish uchun eng muhim qadam nima?

Chekuvchilar uchun eng muhim qadam — chekishni tashlash. Shuningdek, qon bosimi, xolesterin va qandni muntazam tekshirish, sog‘lom ovqatlanish va faol harakat qilish xavfni sezilarli kamaytiradi.

Xolesterinni qachondan tekshirish kerak?

Kattalarga xolesterinni muntazam tekshirib borish tavsiya etiladi. Oilada erta yoshda yurak xuruji holatlari bo‘lsa, shifokor uni yoshlikdan tekshirishni maslahat berishi mumkin.

Energetik ichimliklar yurak uchun xavflimi?

Energetik ichimliklarda kofein va shakar ko‘p bo‘ladi. Ko‘p miqdorda iste’mol qilish yurak urishini tezlashtirishi va qon bosimini oshirishi mumkin, ayniqsa yurak muammolari bor odamlarda. Ulardan voz kechish yaxshiroq.

Bu maqola sizga foydali bo'ldimi?

Foydali bo‘lsa, yaqinlaringizga ham yuboring:

TelegramWhatsApp

Muhim eslatma

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Tibbiy ogohlantirish

Shoshilinch holatda — 103
Nozima IdrokovaN
MUALLIF

Nozima Idrokova

Ushbu sahifada

1/9
  1. Yurak xuruji qanday yuzaga keladi
  2. Yurak xurujining asosiy sabablari va xavf omillari
  3. Nega yoshlarda ham yurak xuruji uchraydi
  4. Yurak xurujining belgilari
  5. Yurak xavfini qanday aniqlash mumkin
  6. Yurak xurujining oldini olish
  7. Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
  8. Xulosa
  9. Ko‘p beriladigan savollar

Foydali kalkulyatorlar

  • Homiladorlik kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi