Kasallik.uz
  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Biz haqimizda
Ру
  1. Bosh sahifa
  2. Kasalliklar

Yurak salomatligi: yurak kasalliklarining oldini olish yo‘llari

Yurak salomatligini qanday asrash mumkin? Yurak kasalliklarining xavf omillari, ogohlantiruvchi belgilar, tekshiruvlar va kundalik profilaktika choralari.

Nozima IdrokovaN
Nozima IdrokovaYangilangan: 26-oktabr, 2026
Tahririyat tekshirgan7 daqiqada o'qiladi
4
Shifokor bemorning yurak urishini stetoskop bilan tinglamoqda

Davomini o'qing

Yosh yigit tibbiy ko‘rikda qon bosimini o‘lchatmoqda
Kasalliklar

Yurak xuruji sabablari va oldini olish: yoshlarda ham xavf bor

19-aprel, 2023·7 daq
Ofis xodimi ish stoli yonida turib cho‘zilish mashqini bajarmoqda
Sog'lom turmush

Ish joyida yurak salomatligi: ofisda yurakni asrash yo‘llari

24-aprel, 2023·7 daq
Yuzidagi pigment dog‘larga quyoshdan himoya kremi surtayotgan ayol
Kasalliklar

Melazma va qora dog‘lar: sabablari, davolash va oldini olish

4-may, 2023·7 daq
Nuqtali ko‘ylakdagi erkak deraza yonida turib bilagini qashimoqda
Kasalliklar

Qo‘tir kasalligi: belgilari, yuqish yo‘llari va davolash

4-noyabr·8 daq
Keksa ayol osteoporoz profilaktikasi uchun ochiq havoda sayr qilmoqda
Kasalliklar

Osteoporoz: nima, belgilari, sabablari, davolash va oldini olish

28-aprel, 2023·11 daq
OITS va OIV haqida shifokor bilan suhbat
Kasalliklar

OITS nima: belgilari, sabablari, davolash va oldini olish

5-may, 2023·7 daq

Sayt pastki qismi

Kasallik.uz

Kasalliklar, ularning belgilari, sabablari, tashxis va davolash usullari haqida o'zbek va rus tillarida sodda va ishonchli ma'lumotlar.

РусскийO'zbekcha

Sayt

  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Homiladorlik kalendari
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi
  • Mualliflar

Loyiha

  • Biz haqimizda
  • Tahririyat
  • Tahririyat siyosati
  • Aloqa

Huquqiy ma'lumot

  • Maxfiylik siyosati
  • Foydalanish shartlari
  • Tibbiy ogohlantirish
  • Cookie siyosati

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Batafsil

© 2026 Kasallik.uz. Barcha huquqlar himoyalangan.

Materiallardan foydalanilganda Kasallik.uz saytiga faol havola berilishi shart.

Bosh sahifaMavzular
Dorilar
Mundarija▾
  1. Kardiologiya nima bilan shug‘ullanadi
  2. Yurak qanday ishlaydi
  3. Yurak kasalliklarining asosiy xavf omillari
  4. Yurak muammolarining ogohlantiruvchi belgilari
  5. Qaysi tekshiruvlar kerak
  6. Yurak salomatligini asrash uchun kundalik odatlar
  7. Turli yoshda yurakni asrash
  8. Davolanish va dorilar haqida
  9. Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
  10. Xulosa
  11. Ko‘p beriladigan savollar

Yurak salomatligi butun organizm sog‘lig‘ining asosidir. Yurak — tinimsiz ishlaydigan mushak nasos bo‘lib, u qon tomirlar orqali barcha a’zolarga kislorod va oziq moddalarni yetkazadi. Yurak-qon tomir kasalliklari — yurak ishemik kasalligi, yurak xuruji, insult, yurak yetishmovchiligi — dunyoda ham, O‘zbekistonda ham o‘limning asosiy sabablaridan biri hisoblanadi.

Ammo bu kasalliklarning katta qismini oldini olish mumkin. Ko‘p xavf omillari bizning odatlarimizga bog‘liq va ularni o‘zgartirish qo‘limizda. Ushbu maqolada yurakka nima zarar yetkazishi, qaysi belgilar xavotirli ekani, qanday tekshiruvlar kerakligi va kundalik hayotda yurakni qanday asrash haqida so‘z yuritamiz.

Shuningdek o‘qing: Aritmiya: nima, turlari, belgilari va davolash; Taxikardiya: nima, sabablari, belgilari va davolash; Yurak xuruji sabablari va oldini olish: yoshlarda ham xavf bor.

Kardiologiya nima bilan shug‘ullanadi

Kardiologiya — yurak va qon tomir kasalliklarini o‘rganadigan, aniqlaydigan va davolaydigan tibbiyot sohasi. Kardiolog arterial gipertoniya, yurak ishemik kasalligi, ritm buzilishlari, yurak nuqsonlari, yurak yetishmovchiligi kabi holatlar bilan ishlaydi. Ko‘p hollarda birinchi qadam — oilaviy poliklinikadagi umumiy amaliyot shifokori, u kerak bo‘lganda kardiologga yo‘llanma beradi.

Yurak qanday ishlaydi

Yurak to‘rt kameradan iborat: ikkita bo‘lmacha va ikkita qorincha. O‘ng tomon tanadan kelgan, kislorodi kam qonni o‘pkaga yuboradi, chap tomon esa o‘pkadan kislorodga boy qonni qabul qilib, butun tanaga haydaydi. Yurakning o‘zi ham qon bilan ta’minlanishi kerak — bu vazifani koronar arteriyalar bajaradi.

Yurak urishini maxsus elektr tizimi boshqaradi. Ushbu tizimdagi buzilishlar ritm buzilishlariga, koronar arteriyalarning torayishi esa yurak mushagining kislorod yetishmasligiga olib keladi. Yurak ishemik kasalligi va yurak xuruji aynan shu tomirlarda blyashka to‘planishi bilan bog‘liq.

Yurak kasalliklarining asosiy xavf omillari

Xavf omillari ikki guruhga bo‘linadi: o‘zgartirib bo‘lmaydigan va o‘zgartirsa bo‘ladigan.

O‘zgartirib bo‘lmaydigan omillar

  • Yosh. Yosh o‘tgan sari xavf ortadi.
  • Jins. Erkaklarda yurak kasalliklari ertaroq boshlanadi, ayollarda esa menopauzadan keyin xavf sezilarli oshadi.
  • Irsiyat. Yaqin qarindoshlarda erta yoshda yurak xuruji yoki insult bo‘lgan bo‘lsa, xavf yuqoriroq.

O‘zgartirsa bo‘ladigan omillar

  • Yuqori qon bosimi. Ko‘pincha hech qanday belgisiz kechadi, shuning uchun uni «jim qotil» deyishadi.
  • Yuqori xolesterin. Tomirlar devorida blyashkalar hosil bo‘lishiga olib keladi.
  • Qandli diabet. Qon tomirlarni shikastlaydi va ateroskleroz rivojlanishini tezlashtiradi.
  • Chekish va nos. Tomirlarni toraytiradi, qonning quyulishini oshiradi.
  • Ortiqcha vazn, ayniqsa qorin atrofida.
  • Kam harakatlilik.
  • Noto‘g‘ri ovqatlanish. Ko‘p tuz, yog‘li go‘sht, qovurilgan taomlar, shirinlik.
  • Spirtli ichimliklar.
  • Surunkali stress va uyqusizlik.

Yurak muammolarining ogohlantiruvchi belgilari

Quyidagi belgilar yurak muammosidan darak berishi mumkin va e’tiborsiz qoldirilmasligi kerak:

  • jismoniy zo‘riqishda ko‘krakda siquvchi, bosuvchi yoki achishtiruvchi og‘riq;
  • og‘riqning chap qo‘l, yelka, jag‘ yoki kurak orasiga tarqalishi;
  • oddiy yurishda yoki zinadan chiqishda nafas qisishi;
  • yurak tez, notekis urishi yoki «to‘xtab qolgandek» sezilishi;
  • oyoqlarda, ayniqsa kechqurun shish;
  • sabsiz holsizlik va tez charchash;
  • bosh aylanishi va hushdan ketish.

Ayollarda, keksalarda va diabet bilan og‘riganlarda yurak muammolari ko‘pincha noaniq belgilar — ko‘ngil aynishi, holsizlik, nafas qisishi bilan namoyon bo‘ladi.

Qaysi tekshiruvlar kerak

Yurak salomatligini nazorat qilish uchun muntazam ravishda quyidagilarni tekshirib borish foydali:

  • Qon bosimi — kattalar kamida yiliga bir marta, xavf omillari bo‘lsa tez-tez o‘lchashi kerak.
  • Qondagi xolesterin va lipidlar.
  • Qondagi qand miqdori.
  • Tana vazni va bel aylanasi.
  • Elektrokardiogramma (EKG) — shifokor tavsiyasiga ko‘ra.

Zarurat bo‘lsa, shifokor yurak ultratovush tekshiruvi (exokardiografiya), yuklama testlari yoki sutkalik monitoring tayinlaydi. Uyda qon bosimini o‘lchash uchun avtomatik tonometr qulay.

Yurak salomatligini asrash uchun kundalik odatlar

Ovqatlanish

  • har kuni sabzavot va meva iste’mol qiling;
  • dukkaklilar — no‘xat, mosh, loviya, yasmiqni ko‘proq yeng;
  • oq non o‘rniga to‘liq donli mahsulotlarni tanlang;
  • yog‘li go‘sht va dumba yog‘ini kamaytiring, baliq va parranda go‘shtini afzal ko‘ring;
  • tuzni kamaytiring — tuzlangan, dudlangan mahsulotlar va kolbasalarni cheklang;
  • shirin ichimlik va shirinliklarni kamaytiring;
  • osh, somsa kabi yog‘li taomlarni kamroq va kichikroq portsiyada yeng.

Jismoniy faollik

Haftaning ko‘p kunlarida o‘rtacha jadallikdagi harakat — tez yurish, suzish, velosiped — yurakni mustahkamlaydi. Uzoq o‘tirishni har soatda qisqa yurish bilan bo‘ling. Liftdan ko‘ra zinadan foydalanish, avtobusdan bir bekat oldin tushish ham foydali.

Chekish va nosdan voz kechish

Chekishni tashlash yurak uchun qilinadigan eng foydali qadamlardan biri. Tashlagandan keyin xavf asta-sekin kamayib boradi. Nos ham, elektron sigaretalar ham xavfsiz muqobil emas. Tashlashga yordam kerak bo‘lsa, shifokorga murojaat qiling.

Vazn, stress va uyqu

Ortiqcha vaznning ozgina kamayishi ham qon bosimi va qandni yaxshilaydi. Har kecha yetarli uxlash, stressni boshqarish — dam olish, sayr, yaqinlar bilan suhbat — yurak yukini kamaytiradi.

Turli yoshda yurakni asrash

Yurak haqida qayg‘urishni keksalikkacha kutish shart emas. Bolalikdan shakllangan odatlar — harakatli o‘yinlar, shirin ichimlik va chipslar o‘rniga meva, ekran oldida kamroq vaqt — kelajakda yurakni himoya qiladi. Yoshlik va o‘rta yoshda qon bosimi, vazn va qandni nazorat qilish, chekishni boshlamaslik eng muhim vazifadir.

Keksa yoshda esa muntazam tibbiy ko‘rik, buyurilgan dorilarni o‘z vaqtida qabul qilish va imkoniyatga mos jismoniy faollik — kundalik sayr, yengil gimnastika — ayniqsa ahamiyatli. Ayollar menopauzadan keyin yurak tekshiruvlariga alohida e’tibor berishi kerak.

Davolanish va dorilar haqida

Agar sizda gipertoniya, yuqori xolesterin yoki diabet aniqlangan bo‘lsa, shifokor buyurgan dorilarni muntazam qabul qilish juda muhim. Ko‘pchilik qon bosimi me’yorga kelgach dorini o‘zboshimchalik bilan to‘xtatadi — bu xavfli. Har qanday o‘zgarishni faqat shifokor bilan kelishib qiling. Qon bosimi va qandni uyda kuzatib, natijalarni daftarga yozib borish davolashni sozlashga yordam beradi.

Qachon shifokorga murojaat qilish kerak

Quyidagi hollarda oilaviy poliklinikaga murojaat qiling:

  • qon bosimi bir necha marta o‘lchanganda doimiy yuqori bo‘lsa;
  • zo‘riqishda ko‘krak og‘rig‘i yoki nafas qisishi paydo bo‘lsa;
  • yurak urishi notekisligi tez-tez takrorlansa;
  • oyoqlarda shish, tez charchash kuchaysa;
  • oilada erta yoshda yurak kasalligi bo‘lgan bo‘lsa — profilaktik tekshiruv uchun.

Ko‘krakda bir necha daqiqadan ortiq davom etadigan kuchli og‘riq, sovuq ter, nafas yetishmasligi, yuzning bir tomoni qiyshayishi, qo‘l-oyoqda kuchsizlik yoki nutq buzilishi bo‘lsa, darhol tez yordam chaqiring — 103. Bunday holatda har bir daqiqa muhim.

Xulosa

Yurak salomatligi kundalik tanlovlarimizga bog‘liq. Sog‘lom ovqatlanish, muntazam harakat, chekishdan voz kechish, me’yoriy vazn va yetarli uyqu yurak kasalliklari xavfini sezilarli kamaytiradi. Qon bosimi, xolesterin va qandni muntazam tekshirib borish esa muammolarni erta aniqlash va o‘z vaqtida davolash imkonini beradi.

Ko‘p beriladigan savollar

Yurak kasalliklarining birinchi belgilari qanday?

Ko‘pincha zo‘riqishda ko‘krakda siquvchi og‘riq, nafas qisishi, tez charchash, yurak urishining notekisligi va oyoqlarda shish kuzatiladi. Ammo yuqori qon bosimi kabi xavf omillari uzoq vaqt hech qanday belgisiz kechishi mumkin.

Qon bosimini qanchalik tez-tez o‘lchash kerak?

Sog‘lom kattalar kamida yiliga bir marta qon bosimini o‘lchashi kerak. Xavf omillari yoki gipertoniya bo‘lsa, shifokor tavsiyasiga ko‘ra uyda muntazam o‘lchab, natijalarni yozib borish foydali.

Yurak uchun qaysi ovqatlar foydali?

Sabzavot, meva, dukkaklilar, to‘liq donli mahsulotlar, baliq va yong‘oqlar yurak uchun foydali. Tuz, yog‘li go‘sht, qovurilgan taomlar va shirinliklarni kamaytirish tavsiya etiladi.

Qon bosimi me’yorga kelsa, dorini to‘xtatsa bo‘ladimi?

Yo‘q, dorini o‘zboshimchalik bilan to‘xtatish xavfli. Qon bosimi ko‘pincha aynan dori tufayli me’yorda turadi. Dorini o‘zgartirish yoki to‘xtatish faqat shifokor bilan kelishib qilinadi.

Bu maqola sizga foydali bo'ldimi?

Foydali bo‘lsa, yaqinlaringizga ham yuboring:

TelegramWhatsApp

Muhim eslatma

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Tibbiy ogohlantirish

Shoshilinch holatda — 103
Nozima IdrokovaN
MUALLIF

Nozima Idrokova

Ushbu sahifada

1/11
  1. Kardiologiya nima bilan shug‘ullanadi
  2. Yurak qanday ishlaydi
  3. Yurak kasalliklarining asosiy xavf omillari
  4. Yurak muammolarining ogohlantiruvchi belgilari
  5. Qaysi tekshiruvlar kerak
  6. Yurak salomatligini asrash uchun kundalik odatlar
  7. Turli yoshda yurakni asrash
  8. Davolanish va dorilar haqida
  9. Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
  10. Xulosa
  11. Ko‘p beriladigan savollar

Foydali kalkulyatorlar

  • Homiladorlik kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi