Kasallik.uz
  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Biz haqimizda
Ру
  1. Bosh sahifa
  2. Kasalliklar

So‘gal: nima, sabablari, turlari va davolash usullari

So‘gal nima va u qayerdan paydo bo‘ladi: teri papillomavirusi, yuqish yo‘llari, oddiy, tovon, yassi va ipsimon so‘gallar. So‘galni qadoq va xoldan qanday ajratish, qachon o‘zingiz davolamasligingiz kerak, salitsil kislotasi, krioterapiya, lazer va profilaktika.

Xasan BoliyevX
Xasan BoliyevYangilangan: 9-noyabr, 2026
Tahririyat tekshirgan9 daqiqada o'qiladi
3
Qo‘lqop kiygan shifokor bemorning qo‘l kaftini ko‘zdan kechirmoqda

Davomini o'qing

Oq marmar stol ustidagi yog‘och qoshiqda mayda osh tuzi
Kasalliklar

Buqoq kasalligi: nima, belgilari, sabablari va davolash

7-noyabr·8 daq
Shifokor sil kasalligi belgilarini aniqlash uchun o‘pka rentgen tasvirini ko‘rmoqda
Kasalliklar

Sil kasalligi (tuberkulyoz): belgilari, qanday yuqadi, turlari va davolash

1-yanvar, 2023·10 daq
Karavotda erkak og‘zini ochib xurrak otib uxlamoqda, yonidagi ayol uyg‘oq holda yostiqqa suyanib unga norozi qarab turibdi
Kasalliklar

Xurrak otish: sabablari, uyqu apnesi belgilari va davolash

7-noyabr·8 daq
Buyrak shamollashi belgilari va bel sohasidagi og‘riq bilan og‘rigan bemor
Kasalliklar

Buyrak shamollashi (pielonefrit): belgilari, sabablari va davolash

23-may, 2023·10 daq
Kiyimdagi yosh ayol divanda yotib, og‘riqdan qornini ushlab turibdi
Kasalliklar

Xolesistit: o‘t pufagi yallig‘lanishi belgilari, sabablari va davolash

4-noyabr·10 daq
Tibbiy niqob va ko‘k qo‘lqop kiygan shifokor jingalak sochli bemorning og‘zini ochtirib tomog‘ini ko‘rmoqda
Kasalliklar

Faringit: belgilari, sabablari va davolash — anginadan farqi

4-noyabr·9 daq

Sayt pastki qismi

Kasallik.uz

Kasalliklar, ularning belgilari, sabablari, tashxis va davolash usullari haqida o'zbek va rus tillarida sodda va ishonchli ma'lumotlar.

РусскийO'zbekcha

Sayt

  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Homiladorlik kalendari
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi
  • Mualliflar

Loyiha

  • Biz haqimizda
  • Tahririyat
  • Tahririyat siyosati
  • Aloqa

Huquqiy ma'lumot

  • Maxfiylik siyosati
  • Foydalanish shartlari
  • Tibbiy ogohlantirish
  • Cookie siyosati

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Batafsil

© 2026 Kasallik.uz. Barcha huquqlar himoyalangan.

Materiallardan foydalanilganda Kasallik.uz saytiga faol havola berilishi shart.

Bosh sahifaMavzular
Dorilar
Mundarija▾
  1. So‘gal nima va uning sababi
  2. So‘gal qanday yuqadi
  3. So‘gal turlari
  4. So‘galni qadoq, qotgan teri va xoldan qanday ajratish mumkin
  5. Qachon o‘zingiz davolamasligingiz kerak
  6. So‘galni davolash usullari
  7. Nega so‘gallar ko‘pincha o‘zi yo‘qoladi
  8. Bolalardagi so‘gallar: ota-onalar uchun
  9. So‘gal profilaktikasi
  10. Xulosa
  11. Ko‘p beriladigan savollar

Barmoqda, tovonda yoki yuzda paydo bo‘lgan kichik, g‘adir-budir o‘simta ko‘pchilikni xavotirga soladi: bu nima, yuqadimi, qanday qutulish mumkin? Ko‘pincha bu so‘gal bo‘ladi. So‘gallar juda keng tarqalgan — ular ayniqsa maktab yoshidagi bolalar va o‘smirlarda ko‘p uchraydi, kattalar ham bundan holi emas.

So‘gal deyarli har doim xavfsiz, ko‘pi esa vaqt o‘tib o‘zi yo‘qoladi. Shunga qaramay, ba’zi hollarda uni xol yoki boshqa teri o‘simtasidan ajratish va shifokorga ko‘rsatish muhim. Quyida so‘gal nima, u qanday yuqadi, qanday turlari bor va zamonaviy dermatologiya tavsiyalariga ko‘ra qanday davolanadi — shuni ko‘rib chiqamiz.

So‘gal nima va uning sababi

So‘gal — terining yuqori qavatida paydo bo‘ladigan xavfsiz (yaxshi sifatli) o‘simta. Uning sababi — odam papillomavirusi (HPV). Virus teridagi mayda tirnalish va yoriqlar orqali kiradi, teri hujayralarining tez ko‘payishiga olib keladi va natijada qattiq, g‘adir-budir do‘mboqcha hosil bo‘ladi.

Bu yerda bir muhim farqni bilish kerak. HPV ning 200 dan ortiq turi bor va ular har xil kasalliklarga sabab bo‘ladi. Qo‘l, oyoq va yuzdagi oddiy so‘gallarni «teri» turlari (masalan, 1, 2, 4, 3, 10, 27, 57-turlar) chaqiradi. Bachadon bo‘yni saratoni bilan bog‘liq onkogen turlar (16, 18-turlar va boshqalar) esa jinsiy yo‘l bilan yuqadi va jinsiy a’zolar shilliq qavatini zararlaydi. Ya’ni barmoqdagi yoki tovondagi oddiy so‘gal saratonga aylanmaydi va bachadon bo‘yni saratoni xavfini oshirmaydi. Jinsiy a’zolardagi so‘gallar (o‘tkir uchli kondilomalar) esa alohida mavzu — ular venerolog yoki ginekolog nazoratini talab qiladi.

So‘gal qanday yuqadi

So‘gal yuqumli, lekin unchalik oson yuqmaydi: virus ko‘pincha shikastlangan teri orqali kiradi va hamma ham kasallanmaydi. Asosiy yuqish yo‘llari:

  • bevosita teri aloqasi — so‘gali bor odam bilan qo‘l berib ko‘rishish, yaqin aloqa;
  • umumiy joylar va buyumlar — basseyn, dush, sport zali yechinish xonasidagi nam pol, umumiy sochiq, shippak, manikyur asboblari;
  • o‘z-o‘zini yuqtirish — so‘galni qashlash, tishlash, tirnoq atrofini kemirish yoki soqol olish orqali virus terining boshqa joyiga tarqaladi.

Virus yuqqandan so‘gal paydo bo‘lguncha bir necha haftadan bir necha oygacha vaqt o‘tishi mumkin. Terining namlanib yumshashi, mayda jarohatlar va immunitetning pasayishi (masalan, immunitetni bostiruvchi dorilar qabul qilganda) xavfni oshiradi.

So‘gal turlari

Oddiy (vulgar) so‘gal

Eng ko‘p uchraydigan turi. Ko‘pincha barmoqlarda, qo‘l orqasida, tirnoq atrofida va tizzada paydo bo‘ladi. Ko‘rinishi — 1–10 mm kattalikdagi qattiq, g‘adir-budir, teri rangidagi yoki kulrangroq do‘mboqcha. Tirnoq atrofidagi so‘gallarni davolash qiyinroq.

Tovon (plantar) so‘gali

Oyoq tagida — tovon va panja ostida paydo bo‘ladi. Tana og‘irligi bosib turgani uchun u teri ichiga «botib» o‘sadi, ustini qalin qavat qoplaydi va yurganda tosh bosgandek og‘riq beradi. Bir nechta so‘gallar qo‘shilib «mozaika» hosil qilishi mumkin.

Yassi so‘gal

Kichik (1–5 mm), silliq, biroz ko‘tarilgan, teri rangidagi yoki och-jigarrang dog‘chalar. Ko‘pincha bolalar va o‘smirlarda yuzda, qo‘l orqasida va boldirlarda ko‘p sonli bo‘lib uchraydi; soqol olganda chiziq bo‘ylab tarqalishi mumkin.

Ipsimon so‘gal

Ingichka, uzunchoq, ip yoki cho‘tkaga o‘xshash o‘simta. Odatda yuzda — ko‘z qovog‘i, burun va lab atrofida, bo‘yinda paydo bo‘ladi.

So‘galni qadoq, qotgan teri va xoldan qanday ajratish mumkin

Ayniqsa tovondagi so‘galni ko‘pincha oddiy qadoq bilan adashtirishadi. Quyidagi belgilar yordam beradi:

  • Teri chiziqlari. Qadoq va qotgan terida teri naqshi (chiziqlari) o‘simta ustidan uzilmay o‘tadi. So‘galda esa chiziqlar uni aylanib o‘tadi yoki uziladi.
  • Qora nuqtalar. Ustki qatlam biroz qirilganda so‘gal ichida mayda qora yoki qizil nuqtalar ko‘rinadi — bu tromblangan mayda kapillyarlar. Qadoqda ular bo‘lmaydi.
  • Og‘riq xususiyati. Qadoq to‘g‘ridan-to‘g‘ri bosganda og‘riydi, tovon so‘gali esa ko‘proq yon tomonlardan siqqanda og‘riydi.
  • Xol (nevus) odatda silliq, bir tekis rangli bo‘ladi va yillar davomida o‘zgarmaydi. So‘galda pigment kam, yuzasi g‘adir-budir.

Shuni yodda tuting: shakli, rangi yoki kattaligi o‘zgarayotgan, qonaydigan, assimetrik yoki notekis chegarali har qanday dog‘ va o‘simtani dermatolog ko‘rishi shart — bu melanoma yoki boshqa teri o‘smasi belgisi bo‘lishi mumkin. Shuningdek, 40 yoshdan keyin paydo bo‘lgan «so‘gallar» ko‘pincha seboreyali keratoz bo‘ladi va virusga aloqasi yo‘q.

Qachon o‘zingiz davolamasligingiz kerak

Dorixonadagi vositalar oddiy so‘gallar uchun mo‘ljallangan. Quyidagi hollarda avval dermatologga murojaat qiling:

  • so‘gal yuzda, ko‘z qovog‘ida, lab yoki burun atrofida bo‘lsa — kislota va muzlatish vositalari chandiq va dog‘ qoldirishi mumkin;
  • o‘simta jinsiy a’zolar yoki orqa chiqaruv teshigi atrofida bo‘lsa;
  • sizda qandli diabet, oyoqlarda qon aylanishi buzilishi yoki sezgi pasayishi bo‘lsa — oyoqqa kislota surtish yarani yuzaga keltirishi mumkin (diabet haqida batafsil: qandli diabet sabablari);
  • immunitetingiz pasaygan bo‘lsa (immunitetni bostiruvchi davo, kimyoterapiya, OIV);
  • tashxisga ishonchingiz komil bo‘lmasa, o‘simta tez o‘zgarsa, qonasa yoki og‘risa;
  • so‘gallar juda ko‘p bo‘lsa yoki bir necha oylik davodan keyin ham yo‘qolmasa.

So‘galni davolash usullari

Birinchi navbatda bilish kerak: so‘galni davolash har doim ham shart emas. Agar u og‘riq bermasa, xalaqit qilmasa va kosmetik muammo tug‘dirmasa, uni kuzatib turish mumkin. Davolash zarur bo‘lsa, quyidagi usullar qo‘llaniladi (dozalar va muddatni shifokor yoki dori yo‘riqnomasi belgilaydi):

  • Salitsil kislotasi — retseptsiz sotiladigan suyuqlik, gel yoki plastir. Qo‘l va oyoqdagi so‘gallarda birinchi tanlov. Ta’siri sekin: muntazam qo‘llash bir necha hafta, ba’zan 2–3 oy davom etadi. Yaxshi natija uchun so‘galni oldin iliq suvda yumshatib, ustki qatlamni tirnoq egovi yoki pemza bilan yengil olib tashlash tavsiya etiladi (bu asbobni boshqa maqsadda ishlatmang).
  • Krioterapiya — suyuq azot bilan muzlatish. Klinikada o‘tkaziladi, odatda bir necha seans kerak bo‘ladi. Dorixonadagi muzlatish spreylari ham bor, lekin ularning harorati suyuq azotnikidan ancha yuqori va samarasi pastroq.
  • Lazer bilan olib tashlash va elektrokoagulyatsiya — davoga chidamli so‘gallar uchun; mahalliy og‘riqsizlantirish ostida bajariladi, kichik chandiq qolishi mumkin.
  • Kyuretaj (qirib olish) va jarrohlik yo‘li bilan kesish — kamdan-kam qo‘llaniladi, chunki chandiq qoldiradi va so‘gal qaytalanishi mumkin.
  • Boshqa usullar — kantaridin, immunoterapiya, ba’zi mahalliy dorilar yoki so‘gal ichiga ukol; ularni faqat dermatolog tanlaydi.

Hech bir usul 100 foiz kafolat bermaydi: so‘gallar ba’zan qaytalanadi, chunki virus atrofdagi sog‘lom ko‘ringan terida qolishi mumkin. So‘galni pichoq yoki ustara bilan o‘zingiz kesish, kuydirish, kimyoviy moddalar yoki chistotel (zubturum) shirasini surtish xavfli: kuyish, infeksiya va chandiq bo‘lishi, virus esa atrofga tarqalishi mumkin.

Nega so‘gallar ko‘pincha o‘zi yo‘qoladi

Organizmning immun tizimi vaqt o‘tib virusni «taniydi» va unga qarshi kurasha boshlaydi. Shuning uchun bolalardagi so‘gallarning taxminan uchdan ikki qismi davolanmasdan ham 2 yil ichida o‘zi yo‘qoladi. Kattalarda bu jarayon sekinroq kechadi. So‘gal o‘zi yo‘qolganda odatda iz qolmaydi — davoning ba’zi usullaridan farqli o‘laroq. Shu sababli og‘riqsiz, kichik so‘gallarda ko‘pincha «kutib turish» oqilona tanlovdir.

Bolalardagi so‘gallar: ota-onalar uchun

Bolalarda so‘gal ayniqsa ko‘p uchraydi: ular ko‘p yiqiladi, terisi tez-tez tirnaladi, basseynga qatnaydi, tirnog‘ini tishlaydi. Bunda vahimaga tushishning hojati yo‘q. Agar so‘gal og‘rimasa va bolani bezovta qilmasa, ko‘pincha uni kuzatib turish kifoya. Bolani so‘gal uchun maktab yoki bog‘chadan, basseyndan chetlatish shart emas — faqat so‘galni plastir bilan yopib, shaxsiy shippak ishlatish kifoya.

Bolalarda og‘riqli muolajalarni (masalan, suyuq azot bilan muzlatishni) har doim ham yaxshi ko‘tarib bo‘lmaydi, shuning uchun shifokorlar odatda avval yumshoqroq usullarni — salitsil kislotali vositalarni tavsiya qiladi. Yuzdagi, ko‘p sonli, tez tarqalayotgan yoki og‘riqli so‘gallarni esa bolalar dermatologiga ko‘rsating. Bolaning terisida g‘ayrioddiy toshmalar paydo bo‘lsa, boshqa kasalliklarni (masalan, kontagioz mollyusk) istisno qilish kerak — u ham virus chaqiradigan, lekin so‘galdan farq qiladigan, markazida chuqurchasi bor silliq tugunchalar ko‘rinishida bo‘ladi.

So‘gal profilaktikasi

  • basseyn, dush, hammom va sport zalida shippak kiying;
  • sochiq, poyabzal, paypoq, manikyur asboblarini boshqalar bilan bo‘lishmang;
  • so‘galni qashlamang, tishlamang, tirnoq atrofidagi terini kemirmang;
  • so‘galni plastir bilan yopib yuring va unga tekkandan keyin qo‘lingizni yuving;
  • oyoqlarni quruq saqlang, terlaganda paypoqni almashtiring;
  • qo‘l terisini quruqlik va yoriqlardan asrang — namlantiruvchi krem ishlating (teri yallig‘lanishi haqida: dermatit turlari);
  • so‘gal bor joyni ustara bilan qirmang.

HPV ga qarshi vaksina asosan onkogen va jinsiy yo‘l bilan yuqadigan turlardan himoya qiladi; u oddiy teri so‘gallarining profilaktikasi uchun mo‘ljallanmagan.

Xulosa

So‘gal — teri papillomavirusi chaqiradigan xavfsiz o‘simta. Oddiy so‘gallar bachadon bo‘yni saratoniga sabab bo‘ladigan onkogen turlar bilan bog‘liq emas. U teri aloqasi va nam umumiy joylar orqali yuqadi, ko‘pincha barmoqlar, tovon va yuzda uchraydi. Ko‘p so‘gallar, ayniqsa bolalarda, 1–2 yil ichida o‘zi yo‘qoladi. Davolash kerak bo‘lsa, salitsil kislotasi va krioterapiya asosiy usullardir. Yuzda, jinsiy a’zolarda, diabetda yoki o‘zgarayotgan o‘simtada o‘zingiz davolamang — dermatologga murojaat qiling.

Mavzuga yaqin maqolalar: kontagioz mollyusk.

Mavzuga yaqin maqolalar: papilloma va HPV.

Ko‘p beriladigan savollar

So‘gal nima?

So‘gal — odam papillomavirusining teri turlari chaqiradigan, terining yuqori qavatidagi xavfsiz o‘simta. U qattiq, g‘adir-budir do‘mboqcha ko‘rinishida bo‘ladi va ko‘pincha qo‘l, oyoq va yuzda uchraydi.

So‘gal yuqumlimi?

Ha, lekin kam darajada. Virus bevosita teri aloqasi, umumiy sochiq va poyabzal, basseyn va dushdagi nam pol orqali, ayniqsa teri shikastlangan bo‘lsa yuqadi. So‘galni qashlash uni tananing boshqa joylariga tarqatadi.

Oyoqdagi so‘galni qanday davolash mumkin?

Tovon so‘galida ko‘pincha salitsil kislotasi va krioterapiya qo‘llaniladi, chidamli holatlarda lazer. Agar sizda qandli diabet yoki oyoqda qon aylanishi buzilgan bo‘lsa, o‘zingiz davolamang — shifokorga boring.

So‘gal o‘zi yo‘qoladimi?

Ko‘pincha ha. Bolalardagi so‘gallarning taxminan uchdan ikki qismi 2 yil ichida davolanmasdan yo‘qoladi, kattalarda bu ko‘proq vaqt oladi.

Yuzdagi so‘galni o‘zim olib tashlasam bo‘ladimi?

Yo‘q. Yuzdagi so‘gallarga kislota yoki muzlatish vositalarini o‘zingiz surtish chandiq va dog‘ qoldirishi mumkin. Bundan tashqari, yuzdagi o‘simtani boshqa teri kasalliklaridan ajratish kerak, shuning uchun dermatologga murojaat qiling.

Bu maqola sizga foydali bo'ldimi?

Foydali bo‘lsa, yaqinlaringizga ham yuboring:

TelegramWhatsApp

Muhim eslatma

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Tibbiy ogohlantirish

Shoshilinch holatda — 103
Xasan BoliyevX
MUALLIF

Xasan Boliyev

Toshkent davlat tibbiyot universiteti, Fundamental tibbiyot yo‘nalishi, 3-kurs talabasi. Kasalliklar va alomatlar mavzularida yozadi, saytdagi maqolalarni muntazam o‘qib, xatolarni tahririyatga bildiradi.

Ushbu sahifada

1/11
  1. So‘gal nima va uning sababi
  2. So‘gal qanday yuqadi
  3. So‘gal turlari
  4. So‘galni qadoq, qotgan teri va xoldan qanday ajratish mumkin
  5. Qachon o‘zingiz davolamasligingiz kerak
  6. So‘galni davolash usullari
  7. Nega so‘gallar ko‘pincha o‘zi yo‘qoladi
  8. Bolalardagi so‘gallar: ota-onalar uchun
  9. So‘gal profilaktikasi
  10. Xulosa
  11. Ko‘p beriladigan savollar

Foydali kalkulyatorlar

  • Homiladorlik kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi