Kasallik.uz
  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Biz haqimizda
Ру
  1. Bosh sahifa
  2. Kasalliklar

Gidrotsele (moyak suvlanishi): belgilari, sabablari va davolash

Gidrotsele (moyak suvlanishi) nima: yangi tug‘ilgan chaqaloqlar va o‘g‘il bolalarda, kattalarda sabablari, belgilari, yorug‘lik bilan tekshirish va UZI, xavfli belgilar (moyak buralishi), kuzatuv, gidrotselektomiya operatsiyasi, igna bilan so‘rib olish chegaralari, orxit va epididimit bilan farqi.

Xasan BoliyevX
Xasan BoliyevYangilangan: 22-noyabr, 2026
Tahririyat tekshirgan10 daqiqada o'qiladi
1
Shifokor ayol erkak bemorga rentgen tasvirini ko‘rsatib tushuntirmoqda

Davomini o'qing

Pediatr shifokor chaqaloqni ko‘rikdan o‘tkazmoqda, yonida ona
Bolalar salomatligi

Kriptorxizm: moyak tushmasligi bepushtlikka olib keladimi

1-yanvar, 2023·7 daq
Ona divanda o‘tirgan bemor qizining haroratini o‘lchamoqda — qizamiq belgilari
Bolalar salomatligi

Qizamiq: belgilari, sabablari, bolalarda davolash va emlash

27-oktabr·8 daq
Boshning chap tomoni og‘rishi: sabablari va xavfli belgilar
Kasalliklar

Boshning chap tomoni og‘rishi: sabablari va xavfli belgilar

23-iyul·9 daq
Shifokor bemorga insultning oldini olish bo‘yicha maslahat bermoqda
Kasalliklar

Insultning oldini olish: asosiy choralar va tavsiyalar

30-dekabr, 2022·6 daq
Oq xalatdagi ayol ko‘zgu oldida barmog‘i bilan labiga krem surtmoqda
Kasalliklar

Labda uchuq (gerpes): nega chiqadi, bosqichlari va davolash

10-noyabr·9 daq
Bipolyar buzuqlik bo‘yicha shifokor bilan suhbat
Kasalliklar

Bipolyar buzuqlik nima: belgilari, sabablari va davolash

22-aprel, 2023·8 daq

Sayt pastki qismi

Kasallik.uz

Kasalliklar, ularning belgilari, sabablari, tashxis va davolash usullari haqida o'zbek va rus tillarida sodda va ishonchli ma'lumotlar.

РусскийO'zbekcha

Sayt

  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Homiladorlik kalendari
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Emlash kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi
  • Mualliflar

Loyiha

  • Biz haqimizda
  • Tahririyat
  • Tahririyat siyosati
  • Aloqa

Huquqiy ma'lumot

  • Maxfiylik siyosati
  • Foydalanish shartlari
  • Tibbiy ogohlantirish
  • Cookie siyosati

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Batafsil

© 2026 Kasallik.uz. Barcha huquqlar himoyalangan.

Materiallardan foydalanilganda Kasallik.uz saytiga faol havola berilishi shart.

Bosh sahifaMavzular
Dorilar
Mundarija▾
  1. Gidrotsele nima: moyak suvlanishi qanday paydo bo‘ladi
  2. Yangi tug‘ilgan chaqaloqlar va o‘g‘il bolalarda moyak suvlanishi
  3. Kattalarda moyak suvlanishining sabablari
  4. Gidrotsele belgilari: erkaklarda nimaga e’tibor berish kerak
  5. Qanday tekshiriladi: ko‘rik, yorug‘lik bilan tekshirish va UZI
  6. Qachon shoshilinch yordam kerak: moyak buralishi
  7. Gidrotsele davolash: kuzatuv, operatsiya va igna bilan so‘rib olish
  8. Gidrotsele, orxit va epididimit: farqi nimada
  9. Qaysi shifokorga borish kerak
  10. Xulosa
  11. Ko‘p beriladigan savollar

Gidrotsele (xalq tilida moyak suvlanishi) — moyakni o‘rab turgan pardalar orasida suyuqlik to‘planib, qopchaning bir tomoni shishib qolishi. Asosiy belgi — odatda og‘rimaydigan, yumshoq, silliq shish; qopcha tortishib, og‘irlik sezilishi mumkin. Chaqaloqlarda bu ko‘pincha 1–2 yoshgacha o‘z-o‘zidan o‘tib ketadi, kattalarda esa sabab aniqlanib, kerak bo‘lsa jarrohlik qilinadi. Qopchada to‘satdan kuchli og‘riq paydo bo‘lsa, kutmasdan 103 ga qo‘ng‘iroq qiling.

Maqolada gidrotsele nima ekanini, o‘g‘il bolalar va erkaklarda nima uchun paydo bo‘lishini, qanday tekshirilishini va qachon davolash kerakligini sodda tilda tushuntiramiz. Ma’lumot umumiy xarakterga ega va shifokor ko‘rigini almashtirmaydi.

Gidrotsele nima: moyak suvlanishi qanday paydo bo‘ladi

Moyak qopchada (skrotumda) erkin turadi va uni yupqa seroz parda o‘rab oladi. Sog‘lom odamda bu parda ichida juda oz suyuqlik bo‘lib, u doimo hosil bo‘ladi va so‘riladi. Hosil bo‘lish va so‘rilish muvozanati buzilsa, suyuqlik ko‘payadi — shu holat gidrotsele deyiladi. Tibbiyotda uni «moyak pardalari suvlanishi» ham atashadi.

Gidrotsele xavfli o‘sma ham, kista ham emas: bu moyak atrofida suyuqlikning yig‘ilishi, xolos. Biroq shish boshqa kasalliklar — chov churrasi, o‘sma, yallig‘lanish — ni ham yashirishi mumkin, shuning uchun tashxisni shifokor qo‘yishi kerak. Xalqaro tasnifda (MKB-10) gidrotsele N43 kodi ostida, chaqaloqlardagi tug‘ma shakli esa P83.5 kodi bilan yoziladi.

Yangi tug‘ilgan chaqaloqlar va o‘g‘il bolalarda moyak suvlanishi

Homila ona qornida rivojlanayotganda moyaklar qorin bo‘shlig‘ida shakllanadi va tug‘ilishdan oldin chov kanali orqali qopchaga tushadi. Moyak bilan birga qorin pardasining kichik o‘simtasi ham tushadi; odatda u tug‘ilishdan oldin yoki ko‘p o‘tmay bitib ketadi. Agar bitmay qolsa, qorin bo‘shlig‘idagi suyuqlik tor kanal orqali qopchaga oqib tushadi. Bunday gidrotsele aloqador (kommunikatsiyalanuvchi) deb ataladi.

Aloqador gidrotselening o‘ziga xos belgisi — shishning kun davomida o‘zgarishi: kechqurun, bola yig‘laganda yoki zo‘riqqanda qopcha kattalashadi, tunda yoki uyqudan keyin kichrayadi. Chaqaloqlarda gidrotsele tez-tez uchraydi va aksariyat hollarda bola og‘riq sezmaydi. Bolaning tashvishlanmasdan o‘ynashi, yaxshi ovqatlanishi shifokorni xotirjam qiladi, lekin ko‘rik baribir kerak.

O‘z-o‘zidan o‘tib ketadimi

Ko‘pchilik chaqaloqlarda kanal 12–24 oy ichida o‘zi bitadi va suyuqlik so‘riladi. Shuning uchun shifokorlar odatda shoshilmaydi, bolani kuzatadi. Kuzatuvga dori yoki massaj kerak emas; uyda «qizdirish» yoki o‘tlar bilan davolashga urinmang — foydasi isbotlanmagan, zarari bo‘lishi mumkin.

Quyidagi hollarda bolalar urologi yoki bolalar jarrohi tezroq ko‘rishi kerak:

  • shish ikki yoshdan keyin ham saqlanib qolsa yoki oshsa;
  • qopcha juda tarang bo‘lib, bola og‘riqdan yig‘lasa;
  • chov sohasida ham bo‘rtma paydo bo‘lsa — bu chov churrasi belgisi bo‘lishi mumkin;
  • shish qizarsa, issiq bo‘lib qolsa yoki bolaning harorati ko‘tarilsa.

Aloqador gidrotsele va chov churrasi bir xil sababdan — bitmay qolgan kanaldan — paydo bo‘ladi. Farqi shundaki, churrada kanal orqali qorin bo‘shlig‘idan ichak qismi chiqadi, gidrotselada esa faqat suyuqlik. Churra ichak ushlanib qolish xavfi tufayli ko‘proq e’tibor talab qiladi. Moyakning qopchaga tushmaslik holati — kriptorxizm — alohida masala bo‘lib, ba’zan gidrotsele bilan birga uchraydi, shuning uchun shifokor ko‘rikda moyakning joylashuvini ham tekshiradi.

Kattalarda moyak suvlanishining sabablari

Erkaklarda gidrotsele ko‘pincha orttirilgan bo‘ladi: pardalar ichida suyuqlik ortiqcha ishlab chiqariladi yoki yetarlicha so‘rilmaydi. Eng ko‘p tarqalgan sabablar:

  • noma’lum sabab (idiopatik) — ayniqsa 40 yoshdan oshganlarda, hech qanday kasallik topilmaydi;
  • infeksiya va yallig‘lanish — moyak yoki uning ortig‘i yallig‘lanishidan keyin;
  • jarohat — zarba, yiqilish, velosiped yoki sport paytidagi shikast;
  • operatsiyadan keyin — chov churrasi, qopcha yoki varikotsele operatsiyasidan keyin tomir va limfa oqimi o‘zgarishi tufayli;
  • o‘sma — kamdan-kam, lekin shuning uchun yangi paydo bo‘lgan shishda UZI zarur;
  • boshqa holatlar — nurlanish terapiyasi, qorin bo‘shlig‘ida suyuqlik yig‘ilishi, yurak yoki buyrak yetishmovchiligi bilan kechadigan umumiy shishlar.

Gidrotsele erkaklar sog‘ligiga odatda xavf solmaydi, lekin hajmi katta bo‘lsa, noqulaylik tug‘diradi: yurganda va o‘tirganda og‘irlik, kiyim bilan ishqalanish. Katta suyuqlik moyakning qon bilan ta’minlanishiga ham ta’sir qilishi mumkin, shuning uchun uzoq vaqt e’tiborsiz qoldirmaslik kerak.

Gidrotsele belgilari: erkaklarda nimaga e’tibor berish kerak

  • qopchaning bir tomoni (ba’zan ikkalasi) kattalashgani — odatda og‘riqsiz;
  • shish yumshoq yoki tarang, silliq, bosganda kam og‘riydi;
  • qopchada og‘irlik, tortilish hissi, ba’zan kunning oxiriga borib kuchayishi;
  • moyakni alohida paypaslash qiyin, chunki u suyuqlik ichida «suzib» turadi;
  • shish tufayli kiyim noqulay bo‘lishi, jinsiy a’zo terisi tarangligi.

Gidrotsele va churra o‘rtasidagi farqni uydagi o‘zingiz aniqlay olmaysiz. Churrada bo‘rtma yo‘talganda yoki tikka turganda kattalashadi, yotganda ichga kirib ketishi mumkin; gidrotselada esa suyuqlik «kirib ketmaydi». Shubha bo‘lsa, urologga murojaat qiling.

Qanday tekshiriladi: ko‘rik, yorug‘lik bilan tekshirish va UZI

Tashxis odatda oddiy va og‘riqsiz. Urolog yoki jarroh avval ko‘radi va paypaslaydi, so‘ng transilluminatsiya — qopchani qorong‘i xonada fonar yorug‘ligi bilan yoritish usulini qo‘llaydi. Suyuqlik yorug‘likni o‘tkazadi, shuning uchun gidrotsele «yorishib» ko‘rinadi; zich o‘sma yoki ichak qismi esa yorug‘likni o‘tkazmaydi. Bu usul foydali, lekin yakuniy emas.

Qopchaning ultratovush tekshiruvi (UZI) eng ishonchli usul: u suyuqlik miqdorini, moyak va uning ortig‘ining holatini ko‘rsatadi, o‘smani, churrani va yallig‘lanishni istisno qilishga yordam beradi. Kattalarda UZI deyarli har doim kerak, ayniqsa shish yangi paydo bo‘lgan bo‘lsa yoki moyakni paypaslab bo‘lmasa. Yallig‘lanish shubhasi bo‘lsa, siydik va qon tahlillari, kerak bo‘lsa yuqumli infeksiyalarga tekshiruv buyuriladi.

Qachon shoshilinch yordam kerak: moyak buralishi

Gidrotsele odatda og‘riqsiz. Shuning uchun qopchada to‘satdan, kuchli og‘riq — alohida ogohlantiruvchi belgi. Bu moyak buralishi bo‘lishi mumkin: moyak o‘z o‘qi atrofida aylanib, qon oqimini to‘sadi. Ayniqsa o‘smirlar va yosh erkaklarda uchraydi, lekin istalgan yoshda bo‘lishi mumkin. Moyakni saqlab qolish uchun vaqt hisobli: taxminan 6 soat ichida operatsiya qilinsa, odatda moyakni saqlab qolish mumkin, keyin esa xavf tez ortadi.

Quyidagilar bo‘lsa, darhol 103 ga qo‘ng‘iroq qiling yoki yaqin shoshilinch yordam bo‘limiga boring:

  • qopchada to‘satdan kuchli og‘riq, ayniqsa qorin pastiga yoki chovga tarqalsa;
  • ko‘ngil aynishi yoki qusish bilan birga qopcha og‘rig‘i;
  • qopcha yuqoriga tortilgan, qizargan, tez shishgan;
  • shish jarohatdan keyin tez kattalashsa;
  • bola to‘satdan qattiq yig‘lab, qopchaga tegizdirmasa.

Bunday paytda ovqat yemang va ichmang (operatsiya uchun kerak bo‘lishi mumkin) hamda og‘riq qoldiruvchilar bilan «kutib turishga» urinmang. Chov churrasi ushlanib qolsa ham og‘riq, qusish va qattiq, joyiga kirmaydigan bo‘rtma bo‘ladi — bu ham shoshilinch holat.

Gidrotsele davolash: kuzatuv, operatsiya va igna bilan so‘rib olish

Gidrotselani dorilar, malham yoki xalq usullari bilan «so‘ndirib» bo‘lmaydi. Davo shish turiga, yoshga va noqulaylik darajasiga bog‘liq. Operatsiya zarurligini urolog yoki bolalar jarrohi hal qiladi.

Kuzatuv

Chaqaloqlarda va kichik kattalikdagi, noqulaylik bermaydigan kattalar gidrotselesida shifokor odatda faqat kuzatadi: vaqti-vaqti bilan ko‘rik va kerak bo‘lsa UZI. Shish o‘sayotgan bo‘lsa, og‘irlik sezilsa yoki ikki yoshdan keyin saqlansa, operatsiya masalasi ko‘rib chiqiladi.

Jarrohlik: gidrotselektomiya

Asosiy va eng ishonchli usul — gidrotselektomiya operatsiyasi: suyuqlik chiqariladi, pardaning ortiqcha qismi olib tashlanadi yoki tikiladi, shunda suyuqlik qayta yig‘ilmaydi. Bolalarda odatda chov kanali orqali kichik kesma qilinib, bitmay qolgan kanal bog‘lanadi (agar churra bo‘lsa, uni ham bartaraf etadi); kattalarda esa ko‘pincha qopcha orqali bajariladi. Operatsiya odatda umumiy yoki orqa miya og‘riqsizlantirishi ostida, bir kunlik statsionarda o‘tadi.

Operatsiyadan keyin bir necha kun qopchada shish, ko‘kimtir dog‘ va og‘riq bo‘lishi mumkin. Shifokor og‘riq qoldiruvchi dorilarni tavsiya qiladi; masalan, yallig‘lanishga qarshi nosteroid guruhdagi ibuprofen kabi vositalar faqat shifokor tavsiyasi bilan ichiladi. Og‘ir ish va sport bir necha hafta cheklanadi. Kamdan-kam asoratlar: qon to‘planishi, infeksiya, shishning qaytishi.

Igna bilan so‘rib olish (aspiratsiya)

Ba’zan suyuqlik igna yordamida so‘rib olinadi. Bu usul og‘riqsiz va oddiy tuyulsa-da, uning imkoniyatlari cheklangan: suyuqlik odatda bir necha hafta yoki oyda yana yig‘iladi, shuningdek infeksiya xavfi bor. Shuning uchun aspiratsiya asosan operatsiya qilib bo‘lmaydigan yoki shoshilinch ravishda vaqtincha yengillik berish kerak bo‘lgan holatlarda qo‘llaniladi. Ba’zan so‘rib olingandan keyin pardaga maxsus modda yuboriladi (sklerozlash), lekin bu ham qaytalanish va og‘riq xavfi bilan bog‘liq va keng tavsiya etilmaydi.

Gidrotsele, orxit va epididimit: farqi nimada

Qopchadagi shishning hammasi suvlanish emas. Ayniqsa epididimit (moyak ortig‘i yallig‘lanishi) va orxit (moyakning o‘zi yallig‘lanishi) gidrotselega o‘xshash ko‘rinishi mumkin, lekin ularda belgilar boshqacha:

  • og‘riq — gidrotselada odatda yo‘q, epididimit va orxitda bir necha soat yoki kun ichida kuchayib boradi;
  • isitma, titroq — yallig‘lanishda uchraydi, gidrotselada yo‘q;
  • qizarish, terining issiqligi — yallig‘lanish belgisi;
  • siydik chiqarishda yonish, siydik yo‘lidan ajralma — infeksiya bilan bog‘liq epididimitda uchraydi.

Yosh va jinsiy faol erkaklarda epididimit ko‘pincha jinsiy yo‘l bilan yuqadigan infeksiyalar — xlamidioz va gonoreya — bilan bog‘liq. Katta yoshdagi erkaklarda esa siydik yo‘li infeksiyasi yoki prostatit fonida bakteriyalar siydik yo‘lidan ko‘tarilishi mumkin. Epididimit shifokor tayinlagan antibiotiklar bilan davolanadi; masalan, levofloksatsin kabi ftorxinolonlar yoki doksitsiklin kabi tetratsiklinlar qo‘llanadi, lekin tanlov, davomiylik va hamkorni tekshirish masalasi faqat shifokor ixtiyorida. O‘zboshimchalik bilan antibiotik ichish kasallikni yashirib, asoratga olib kelishi mumkin.

Yallig‘lanish, ayniqsa takroriy bo‘lsa, kelajakda erkaklar bepushtligiga ta’sir qilishi mumkin, shuning uchun og‘riq va isitma bilan kechadigan shishda kutmasdan shifokorga murojaat qilish lozim.

Qaysi shifokorga borish kerak

Kattalar uchun asosiy mutaxassis — urolog (androlog); jarroh ham ko‘rik o‘tkazishi mumkin. Bolalarda — bolalar urologi yoki bolalar jarrohi, avval esa pediatr. Qabulga borganda shish qachon paydo bo‘lganini, kun davomida o‘zgarishini, jarohat yoki yaqinda o‘tkazilgan kasallik va operatsiyalarni, siydik chiqarishdagi o‘zgarishlarni aytib bering. Bunday savollardan xijolat bo‘lish shart emas: shifokorlar uchun bu oddiy tibbiy muammo.

Xulosa

Gidrotsele — moyak pardalari orasida suyuqlik yig‘ilishi bo‘lib, chaqaloqlarda ko‘pincha 1–2 yoshgacha o‘zi o‘tadi, kattalarda esa sabab aniqlanib, noqulaylik bersa gidrotselektomiya bilan davolanadi. Igna bilan so‘rib olish vaqtinchalik yengillik beradi, xolos. Qopchadagi har qanday yangi shishni urologga ko‘rsatish kerak, to‘satdan kuchli og‘riq bo‘lsa esa — moyak buralishi ehtimoli tufayli darhol 103 ga qo‘ng‘iroq qiling.

Ko‘p beriladigan savollar

Moyak shishi (suvlanishi) nima?

Bu moyak atrofidagi pardalar orasida suyuqlik yig‘ilishi — gidrotsele. Odatda shish yumshoq va og‘riqsiz, qopchaning bir tomonida bo‘ladi. Shish boshqa sabablardan (churra, yallig‘lanish, o‘sma) ham bo‘lishi mumkin, shuning uchun ko‘rik va UZI kerak.

Yosh bolalarda moyak shishishi xavfli emasmi?

Chaqaloqlardagi aloqador gidrotsele ko‘pincha zararsiz va 1–2 yoshgacha o‘zi bitadi. Biroq shish ikki yoshdan keyin saqlansa, kattalashsa, chovda bo‘rtma paydo bo‘lsa yoki bola og‘riqdan yig‘lasa, bolalar jarrohiga ko‘rinish kerak.

Moyak shishishi davolash usullari qanday?

Kichik va og‘riqsiz shishda kuzatiladi. Noqulaylik bersa yoki kattalashsa, gidrotselektomiya operatsiyasi bajariladi. Igna bilan so‘rib olish vaqtinchalik, suyuqlik ko‘pincha qaytadi. Dori yoki xalq usullari bilan shish yo‘qolmaydi.

Moyak shishishi sabablari nimada?

Chaqaloqlarda — bitmay qolgan chov kanali. Kattalarda — noma’lum sabab, infeksiya, jarohat, chov yoki varikotsele operatsiyasidan keyingi o‘zgarishlar, kamdan-kam o‘sma. Yallig‘lanish bilan og‘riqli shish bo‘lganda orxit yoki epididimitni ham o‘ylash kerak.

Qachon moyak shishi bilan shoshilinch shifokorga borish kerak?

Qopchada to‘satdan kuchli og‘riq, ko‘ngil aynishi, qusish, qizarish yoki shishning tez o‘sishi bo‘lsa — darhol 103. Bu moyak buralishi bo‘lishi mumkin, vaqt esa bir necha soat bilan o‘lchanadi.

Bu maqola sizga foydali bo'ldimi?

Foydali bo‘lsa, yaqinlaringizga ham yuboring:

TelegramWhatsApp

Muhim eslatma

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Tibbiy ogohlantirish

Shoshilinch holatda — 103
Xasan BoliyevX
MUALLIF

Xasan Boliyev

Toshkent davlat tibbiyot universiteti, Fundamental tibbiyot yo‘nalishi, 3-kurs talabasi. Kasalliklar va alomatlar mavzularida yozadi, saytdagi maqolalarni muntazam o‘qib, xatolarni tahririyatga bildiradi.

Ushbu sahifada

1/11
  1. Gidrotsele nima: moyak suvlanishi qanday paydo bo‘ladi
  2. Yangi tug‘ilgan chaqaloqlar va o‘g‘il bolalarda moyak suvlanishi
  3. Kattalarda moyak suvlanishining sabablari
  4. Gidrotsele belgilari: erkaklarda nimaga e’tibor berish kerak
  5. Qanday tekshiriladi: ko‘rik, yorug‘lik bilan tekshirish va UZI
  6. Qachon shoshilinch yordam kerak: moyak buralishi
  7. Gidrotsele davolash: kuzatuv, operatsiya va igna bilan so‘rib olish
  8. Gidrotsele, orxit va epididimit: farqi nimada
  9. Qaysi shifokorga borish kerak
  10. Xulosa
  11. Ko‘p beriladigan savollar

Foydali kalkulyatorlar

  • Homiladorlik kalendari
  • Emlash kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi