Varikotsele – urug‘ tizimchasidagi venalarning kengayishi bo‘lib, bunda moyaklarda venoz qon oqimi buzilishi kuzatiladi. Bu patologiya moyaklarda diskomfort, vaqti-vaqti bilan og‘riq va vizual ravishda kengaygan venalar bilan namoyon bo‘ladi. Varikotsele o‘z vaqtida davolanmasa, moyaklar hajmi kichrayishi, spermatogenez jarayonining buzilishi va erkaklar bepushtligiga olib kelishi mumkin.
JSST statistikasi bo‘yicha dunyo erkaklarining 15-17 foizi varikotseledan aziyat chekadi. Kasallik ko‘pincha chap urug‘ tizimchasi venalarida uchraydi, biroq ikki tomonlama holatlar ham kuzatilishi mumkin.
Varikotsele sabablari
Kasallikning asosiy sababi – vena qon tomirlari klapanlari funksiyasining buzilishidir. Kuchli jismoniy zo‘riqish yoki vertikal holatdagi bosim venalarning kengayishiga olib keladi.
Varikotselening birlamchi (idiopatik) sabablari:
- Venoz tomirlar devoridagi biriktiruvchi to‘qimaning zaifligi;
- Vena klapanlarining rivojlanmaganligi;
- Qorin ichki bosimining doimiy oshishi (ich qotishi, og‘ir jismoniy mehnat);
- Buyrak venalaridagi qon bosimining ortishi.
Ikkilamchi (simptomatik) varikotsele esa buyraklar yoki kichik chanoq a’zolaridagi boshqa patologik jarayonlar oqibatida yuzaga keladi.
Varikotsele klassifikatsiyasi
Tibbiyotda varikotselening 4 ta darajasi farqlanadi:
- 0-daraja: Vizual va palpatsiyada aniqlanmaydi, faqat UTT (UZI) yoki doplerografiya orqali aniqlanadi.
- 1-daraja: Yotgan holda sezilmaydi, tik turgan holda palpatsiya qilinganda aniqlanadi.
- 2-daraja: Ham yotgan, ham tik turgan holatda palpatsiya qilib ko‘rilganda venalar kengayganligi seziladi.
- 3-daraja: Kengaygan venalar oddiy ko‘z bilan yaqqol ko‘rinib turadi.
Varikotsele belgilari
0 va 1-darajali varikotsele ko‘pincha simptomsiz kechadi. 2 va 3-darajalarda bemorlar moyak sohasidagi og‘riq, achishish, og‘irlik hissi va jinsiy faoliyatning susayishidan shikoyat qiladilar. Moyaklarda assimetriya kuzatilishi mumkin.
Varikotsele diagnostikasi
Diagnostika uchun flebolog yoki urolog ko‘rigi, palpatsiya va UTT (UZI) tekshiruvi asosiy hisoblanadi. Zarur hollarda:
- Spermogramma (sperma sifatini baholash);
- Kompyuter tomografiyasi yoki MRT (ikkilamchi sabablarni aniqlash uchun);
- Doplerografiya o‘tkaziladi.
Varikoseleni davolash
Ikkilamchi varikotsele asosiy kasallikni davolash orqali bartaraf etiladi. Birlamchi varikotselening 0-1 darajalarida kuzatuv va profilaktika kifoya qiladi. 2 va 3-darajalarda jarrohlik amaliyoti tavsiya etiladi.
Jarrohlikka ko‘rsatmalar:
- Doimiy og‘riq sindromi;
- Sperma ko‘rsatkichlarining yomonlashuvi (bepushtlik);
- Moyak atrofiyasi (o‘lchamining kichrayishi);
- Kosmetik nuqson.
Zamonaviy tibbiyotda mikroxirurgik, laparoskopik usullar va venalarni embolizatsiya qilish keng qo‘llaniladi, bu esa asoratlarni minimallashtiradi.
Varikotsele profilaktikasi
Kasallikning oldini olish uchun jismoniy zo‘riqishlarni me’yorlash, ich qotishini davolash, zararli odatlardan voz kechish va muntazam ravishda urolog ko‘rigidan o‘tib turish tavsiya etiladi.
Responses (0 )