Bolaning tug‘ilgan sanasini kiriting — milliy kalendar bo‘yicha har bir emlash qachon ekanini va navbatdagisi qaysi ekanini ko‘rasiz. Pastda to‘liq jadval, har bir vaksina nimadan himoya qilishi va ota-onalar ko‘p so‘raydigan savollarga javoblar.
O‘zbekiston Respublikasi milliy profilaktik emlash kalendari (Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qo‘mitasi, 2026). Kalendardagi barcha emlashlar bepul.
| Yoshi | Emlashlar | Nimadan himoya qiladi |
|---|---|---|
| Birinchi 24 soat | VGB-1 | VGB: virusli gepatit BTug‘ruqxonada |
| 2–5-kun | BSJ-1 | BSJ: sil (BCG vaksinasi) — og‘ir shakllaridanTug‘ruqxonada |
| 2 oylik | OPV-1, Rota-1, Pnevmo-1, Penta-1 | OPV: poliomiyelit (og‘iz orqali tomiziladi); Rota: rotavirus infeksiyasi — og‘ir ich ketish (og‘iz orqali); Pnevmo: pnevmokokk infeksiyasi: zotiljam, meningit, otit; Penta: bo‘g‘ma, ko‘kyo‘tal, qoqshol, gepatit B va Hib infeksiyasi (AKDS + VGB + XIB bitta ukolda) |
| 3 oylik | OPV-2, Rota-2, Pnevmo-2, Penta-2 | OPV: poliomiyelit (og‘iz orqali tomiziladi); Rota: rotavirus infeksiyasi — og‘ir ich ketish (og‘iz orqali); Pnevmo: pnevmokokk infeksiyasi: zotiljam, meningit, otit; Penta: bo‘g‘ma, ko‘kyo‘tal, qoqshol, gepatit B va Hib infeksiyasi (AKDS + VGB + XIB bitta ukolda) |
| 4 oylik | OPV-3, Rota-3, Penta-3, IPV-1 | OPV: poliomiyelit (og‘iz orqali tomiziladi); Rota: rotavirus infeksiyasi — og‘ir ich ketish (og‘iz orqali); Penta: bo‘g‘ma, ko‘kyo‘tal, qoqshol, gepatit B va Hib infeksiyasi (AKDS + VGB + XIB bitta ukolda); IPV: poliomiyelit (ukol) |
| 9 oylik | IPV-2 | IPV: poliomiyelit (ukol) |
| 12 oylik (1 yosh) | KPK-1, Pnevmo-3 | KPK: qizamiq, qizilcha va epidemik parotit (tepki); Pnevmo: pnevmokokk infeksiyasi: zotiljam, meningit, otit |
| 16 oylik | AKDS-4, OPV-4 | AKDS: bo‘g‘ma, ko‘kyo‘tal va qoqshol; OPV: poliomiyelit (og‘iz orqali tomiziladi) |
| 6 yosh | KPK-2 | KPK: qizamiq, qizilcha va epidemik parotit (tepki) |
| 7 yosh (1-sinf) | ADS-M-5, OPV-5 | ADS-M: bo‘g‘ma va qoqshol (kamaytirilgan doza); OPV: poliomiyelit (og‘iz orqali tomiziladi) |
| 9 yosh | VPCh-1 | VPCh: odam papillomavirusi — bachadon bo‘yni saratonining oldini olishDavlat dasturida asosan qizlar emlanadi; dozalar sonini poliklinikada aniqlang |
| 16 yosh | ADS-M-6 | ADS-M: bo‘g‘ma va qoqshol (kamaytirilgan doza) |
Manba: Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qo‘mitasi (23.09.2026), JSST immunizatsiya ma’lumotlari.
Milliy emlash kalendari bolani hayotining birinchi kunlaridan 16 yoshgacha 13 ta xavfli kasallikdan himoya qiladi: gepatit B, sil, poliomiyelit, rotavirus infeksiyasi, pnevmokokk infeksiyasi, bo‘g‘ma, ko‘kyo‘tal, qoqshol, Hib infeksiyasi, qizamiq, qizilcha, epidemik parotit va odam papillomavirusi.
Kalendar epidemiologik vaziyatga qarab o‘zgarishi mumkin. Masalan, hozir qizamiqqa qarshi emlash 6 oylikda ham qilinmoqda.
Kasallik, safar yoki boshqa sabab bilan emlash o‘z vaqtida qilinmagan bo‘lsa, uni boshidan boshlash shart emas. Poliklinikaga birinchi borishda navbatdagi doza qilinadi, oldin qilingan dozalar hisobga olinadi.
Qolib ketgan emlashlar uchun individual jadvalni oilaviy poliklinika shifokori tuzadi.
Emlashdan keyin taxminan har o‘ninchi bolada yengil reaksiya bo‘ladi va u 1–3 kunda o‘tib ketadi:
Emlashdan keyin 30 daqiqa poliklinikada kutib turish tavsiya etiladi — kuchli allergik reaksiya odatda shu vaqt ichida boshlanadi.
Darhol 103 ga qo‘ng‘iroq qiling yoki shifokorga murojaat qiling, agar:
Haqiqiy qarshi ko‘rsatmalar kam uchraydi. Ularni faqat shifokor aniqlaydi:
O‘tkir kasallik (isitma, o‘rtacha yoki og‘ir holat) vaqtinchalik sabab: emlash tuzalgandan keyin 3–14 kunda qilinadi.
Quyidagilar emlashni rad etish uchun sabab bo‘lmaydi: yengil shamollash yoki yengil ich ketish, allergiya, astma va ekzema, chala tug‘ilish, chaqaloq sariqligi, kamqonlik, remissiyadagi surunkali kasalliklar, barqaror nevrologik holatlar, oilada allergiya, epilepsiya yoki vaksinaga reaksiya bo‘lgani.
Milliy kalendardagi barcha emlashlar bepul. Ular yashash joyingiz bo‘yicha oilaviy poliklinikada yoki qishloq oilaviy poliklinikasida qilinadi, birinchi ikkitasi — tug‘ruqxonada.
Kalendardan tashqari vaksinalar (gepatit A, suvchechak, meningokokk) xususiy klinikalarda pullik qilinadi.
Birinchi 24 soatda VGB-1, 2–5-kunda BSJ, 2, 3 va 4 oylikda OPV, Rota, Penta va Pnevmo (4 oylikda IPV-1), 9 oylikda IPV-2, 12 oylikda KPK-1 va Pnevmo-3, 16 oylikda AKDS-4 va OPV-4, 6 yoshda KPK-2, 7 yoshda ADS-M va OPV-5, 9 yoshda VPCh, 16 yoshda ADS-M.
Yo‘q, milliy kalendardagi barcha emlashlar oilaviy poliklinikalarda bepul qilinadi. Pullik faqat kalendarga kirmagan qo‘shimcha vaksinalar.
Penta — beshta kasallikdan bitta ukol bilan himoya qiluvchi kombinatsiyalangan vaksina: bo‘g‘ma, ko‘kyo‘tal, qoqshol (AKDS), gepatit B (VGB) va Hib infeksiyasi (XIB). U 2, 3 va 4 oylikda qilinadi.
Isitma bilan o‘tayotgan o‘tkir kasallikda emlash tuzalgandan keyin 3–14 kunga qoldiriladi. Yengil shamollash, burun bitishi yoki yengil ich ketish odatda emlashga to‘sqinlik qilmaydi. Yakuniy qarorni shifokor ko‘rikdan keyin qabul qiladi.
1–2 kun davomida yengil harorat va injiqlik normal reaksiya. Bolaga ko‘proq suyuqlik bering, ortiqcha o‘ramang. Harorat 40 °C dan oshsa, nafas qiyinlashsa, toshma chiqsa yoki bola 3 soatdan ortiq yig‘lasa — 103 ga qo‘ng‘iroq qiling.
Yo‘q. Oldingi dozalar hisobga olinadi va poliklinikaga birinchi borishda navbatdagi doza qilinadi. Individual jadvalni oilaviy shifokor tuzadi.
Kalkulyator sanalarni milliy kalendar bo‘yicha taxminiy hisoblaydi va shifokor ko‘rigi o‘rnini bosmaydi. Emlashning aniq kunini va bolangiz uchun individual jadvalni oilaviy poliklinika belgilaydi.