Gemorroy belgilari va davolash yo‘llari

Gemorroy, xalq orasida bavosil deb ham ataladi, to‘g‘ri ichak va anus atrofidagi venoz tomirlarning kengayishi bilan kechadigan kasallikdir. U ichki yoki tashqi shaklda rivojlanishi mumkin.

Statistik ma’lumotlarga ko‘ra, har to‘rt kishidan uchtasi hayoti davomida kamida bir marta gemorroy muammosiga duch keladi. Kasallik erta aniqlansa, ko‘p hollarda jarrohliksiz davolash mumkin.

Gemorroy nima?

Gemorroy — anus va to‘g‘ri ichak sohasidagi venalarga bosim ortishi natijasida tomirlarning kengayib, tugun shaklida bo‘rtib chiqishidir.

Kasallik dastlab yengil noqulaylik bilan boshlanishi mumkin. Ammo vaqtida e’tibor berilmasa, qon ketishi, kuchli og‘riq va gemorroy tugunlarining tashqariga chiqishi kuzatiladi.

Gemorroy kelib chiqish sabablari

Gemorroy kasalligi ko‘pincha tos sohasi va to‘g‘ri ichak venalariga ortiqcha bosim tushishi natijasida paydo bo‘ladi.

Asosiy sabablar quyidagilar:

• o‘troq ish va kamharakat turmush tarzi;
• qabziyat, ya’ni ich qotishi;
• uzoq vaqt hojatxonada o‘tirish;
• noto‘g‘ri ovqatlanish;
• kletchatka kam iste’mol qilish;
• yetarli miqdorda suv ichmaslik;
• og‘ir yuk ko‘tarish;
• homiladorlik va tug‘ruq;
• semizlik;
• irsiy moyillik.

Ayniqsa, ofisda uzoq o‘tirib ishlaydigan, kam harakat qiladigan va tez-tez ich qotishidan aziyat chekadigan odamlarda gemorroy xavfi yuqori bo‘ladi.

Gemorroy belgilari qanday namoyon bo‘ladi?

Gemorroy belgilari kasallik turi va bosqichiga qarab farq qiladi. Dastlab alomatlar kuchli sezilmasligi mumkin.

Eng ko‘p uchraydigan belgilar:

• anus atrofida qichishish;
• achishish va noqulaylik;
• hojat vaqtida og‘riq;
• defakatsiya paytida qon kelishi;
• anus atrofida shish yoki tugun paydo bo‘lishi;
• to‘g‘ri ichakda og‘irlik hissi;
• gemorroy tugunlarining tashqariga chiqishi.

Ayniqsa, najasda yoki hojat qog‘ozida qon ko‘rinishi e’tiborsiz qoldirilmasligi kerak. Bunday holatda proktolog shifokorga murojaat qilish zarur.

Gemorroy kasalligi turlari

Gemorroy joylashuvi va kechishiga qarab bir necha turga bo‘linadi.

Ichki gemorroy

Ichki gemorroy to‘g‘ri ichak ichida rivojlanadi. Dastlab og‘riq bo‘lmasligi mumkin, chunki bu sohada og‘riq sezuvchi nervlar kamroq.

Ko‘pincha bemor hojat vaqtida qon kelishini sezadi. Keyingi bosqichlarda tugunlar tashqariga chiqishi mumkin.

Tashqi gemorroy

Tashqi gemorroy anus atrofidagi teri ostida joylashadi. Bu turda og‘riq, shish, qichishish va yurish-o‘tirishda noqulaylik ko‘proq kuzatiladi.

Trombozlangan gemorroy

Trombozlangan gemorroyda gemorroy tuguni ichida qon ivib, tromb hosil bo‘ladi. Bu holat kuchli og‘riq, shish va qattiq tugun bilan kechadi.

Bunday vaziyatda o‘zicha davolanish tavsiya etilmaydi.

Gemorroy qanday aniqlanadi?

Gemorroy tashxisini proktolog shifokor qo‘yadi. Tekshiruv bemorning shikoyatlari va klinik ko‘rik asosida olib boriladi.

Zaruratga qarab quyidagi usullar qo‘llanilishi mumkin:

• palpatsiya;
• anoskopiya;
• rektoskopiya.

Bu tekshiruvlar gemorroyning turi, bosqichi va boshqa kasalliklardan farqini aniqlashga yordam beradi.

Gemorroy davolash usullari

Gemorroy davolash kasallik bosqichi, belgilarning og‘irligi va tugunlarning holatiga qarab belgilanadi. Shuning uchun dori tanlashdan oldin shifokor ko‘rigidan o‘tish muhim.

Dori vositalari bilan davolash

Dastlabki bosqichlarda konservativ, ya’ni dori vositalari bilan davolash qo‘llaniladi.

Odatda quyidagi vositalar tavsiya etilishi mumkin:

• venotonik dorilar: Detralex, Phlebodia;
• mahalliy malham va shamchalar: Proktosan, Relief, Anuzol;
• yallig‘lanishga qarshi vositalar;
• og‘riqsizlantiruvchi preparatlar.

Bu vositalar og‘riq, shish, yallig‘lanish va qon ketishini kamaytirishga yordam beradi. Ammo ularni shifokor tavsiyasisiz qo‘llash to‘g‘ri emas.

Minimal invaziv muolajalar

Agar dorilar yetarli samara bermasa yoki tugunlar kattalashgan bo‘lsa, kam jarohatli muolajalar qo‘llaniladi:

• lateks halqalar bilan bog‘lash;
• skleroterapiya;
• infraqizil koagulyatsiya.

Bu usullar odatda jarrohlik amaliyotiga nisbatan yengilroq kechadi va tiklanish davri qisqaroq bo‘lishi mumkin.

Jarrohlik usullari

Kasallik og‘irlashgan holatlarda operatsiya tavsiya qilinadi. Amaliyot turi shifokor tomonidan bemorning ahvoliga qarab tanlanadi.

Qo‘llaniladigan usullar:

• Milligan-Morgan gemorroyidektomiyasi;
• Longo operatsiyasi.

Gemorroyning oldini olish

Gemorroy profilaktikasida turmush tarzi katta ahamiyatga ega. Ayniqsa qabziyatning oldini olish va uzoq vaqt o‘tirib qolmaslik muhim.

Quyidagi tavsiyalar foydali bo‘lishi mumkin:

• kletchatkaga boy mahsulotlarni ko‘proq iste’mol qiling;
• kun davomida yetarli suv iching;
• imkon qadar jismoniy faol bo‘ling;
• uzoq vaqt hojatxonada o‘tirmang;
• og‘ir yuk ko‘tarishni cheklang;
• ich qotishini vaqtida davolang;
• tana vaznini nazorat qiling.

Qachon shifokorga murojaat qilish kerak?

Agar anusdan qon kelsa, kuchli og‘riq bo‘lsa, tugun tashqariga chiqsa yoki alomatlar bir necha kun ichida kamaymasa, proktologga murojaat qilish kerak.

Gemorroy keng tarqalgan kasallik bo‘lsa-da, uning belgilari boshqa ichak kasalliklari bilan o‘xshash bo‘lishi mumkin. Shu sababli aniq tashxisni faqat mutaxassis qo‘yadi.