Kasallik.uz
  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Biz haqimizda
Ру
  1. Bosh sahifa
  2. Kasalliklar

Gastrit: belgilari, sabablari va davolash usullari

Gastrit nima va qanday kasallik, uning belgilari va sabablari. Gastrit qanday aniqlanadi, qanday dorilar bilan davolanadi, ovqatlanish, bolalarda va homiladorlikda gastrit.

Xasan BoliyevX
Xasan BoliyevYangilangan: 16-noyabr, 2026
Tahririyat tekshirgan7 daqiqada o'qiladi
4
Oshqozon sohasidagi og‘riqdan qiynalayotgan odam — gastrit belgilari

Davomini o'qing

Keksa bemor va shifokor suhbati, xotira buzilishini muhokama qilish
Kasalliklar

Altsgeymer kasalligi: nima, belgilari va yangi tadqiqotlar

11-may, 2023·8 daq
Keksa ayol uyda turmush o‘rtog‘ining ko‘ziga tomchi tomizmoqda
Kasalliklar

Glaukoma: nima, belgilari, sabablari va davolash

5-noyabr·8 daq
Sport poyabzalidagi erkak og‘riyotgan boldirini qo‘llari bilan ushlab turibdi
Kasalliklar

Tromboz: chuqur vena trombozi va o‘pka arteriyasi tromboemboliyasi belgilari, sabablari va davolash

8-noyabr·8 daq
Allergiyasi bor odam yotoqda uxlashga tayyorlanmoqda
Kasalliklar

Allergiya va uyqu: tunda yaxshi uxlash uchun foydali maslahatlar

29-aprel, 2023·7 daq
Ko‘z shifokori maxsus apparat yordamida bemorning ko‘zini tekshirmoqda
Kasalliklar

Herpes zoster oftalmicus belgilari: nima uchun xavfli?

27-aprel, 2023·8 daq
Bosh og‘rig‘i turlari: sababni qanday aniqlash mumkin
Kasalliklar

Bosh og‘rig‘i turlari: sababni qanday aniqlash mumkin

23-iyul·14 daq

Sayt pastki qismi

Kasallik.uz

Kasalliklar, ularning belgilari, sabablari, tashxis va davolash usullari haqida o'zbek va rus tillarida sodda va ishonchli ma'lumotlar.

РусскийO'zbekcha

Sayt

  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Homiladorlik kalendari
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi
  • Mualliflar

Loyiha

  • Biz haqimizda
  • Tahririyat
  • Tahririyat siyosati
  • Aloqa

Huquqiy ma'lumot

  • Maxfiylik siyosati
  • Foydalanish shartlari
  • Tibbiy ogohlantirish
  • Cookie siyosati

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Batafsil

© 2026 Kasallik.uz. Barcha huquqlar himoyalangan.

Materiallardan foydalanilganda Kasallik.uz saytiga faol havola berilishi shart.

Bosh sahifaMavzular
Dorilar
Mundarija▾
  1. Gastrit nima va qanday kasallik
  2. Gastrit sabablari
  3. Gastrit belgilari
  4. Gastrit qanday aniqlanadi
  5. Gastrit qanday davolanadi
  6. Bolalarda gastrit
  7. Homiladorlikda gastrit
  8. Gastritning oldini olish
  9. Xulosa
  10. Ko‘p beriladigan savollar

Gastrit — oshqozon shilliq qavatining yallig‘lanishi. Odamlar orasida «gastrit» so‘zi oshqozondagi deyarli har qanday og‘riq yoki noxushlikka nisbatan ishlatiladi, ammo shifokorlar uchun bu aniq tashxis: shilliq qavatdagi yallig‘lanish faqat tekshiruvda — endoskopiya va biopsiyada ko‘rinadi. Gastrit belgilari ko‘pincha oshqozon sohasidagi og‘riq yoki achishish, ko‘ngil aynishi va tez to‘yib qolish ko‘rinishida bo‘ladi, ba’zan esa kasallik umuman belgisiz kechadi.

Quyida gastrit qanday kasallik ekanini, uning sabablari, turlari, belgilari, tashxisi va davolash usullarini batafsil ko‘rib chiqamiz.

Shuningdek o‘qing: Oshqozon shishishi: sabablari va uni kamaytirishning 11 usuli; Protein kukuni va hazm qilish: qorin dam bo‘lishi sabablari; Antibiotikdan keyin ichakni tiklash: foydali usullar.

Gastrit nima va qanday kasallik

Oshqozon ichki devori shilliq qavat bilan qoplangan. U oshqozon shirasi — xlorid kislota va ovqat hazm qiluvchi fermentlar ishlab chiqaradi va bir vaqtning o‘zida o‘zini shu kislotadan himoya qiladi. Bakteriya, dorilar, spirtli ichimlik yoki immun tizimi shu himoyani buzsa, shilliq qavat yallig‘lanadi — bu gastrit deyiladi.

  • O‘tkir gastrit to‘satdan boshlanadi, ko‘pincha og‘riq qoldiruvchi dorilar, spirtli ichimlik yoki og‘ir kasallik fonida rivojlanadi va sabab bartaraf etilsa, tez o‘tib ketadi;
  • Surunkali gastrit yillar davomida sekin rivojlanadi; uning eng ko‘p uchraydigan sababi — Helicobacter pylori bakteriyasi;
  • Atrofik gastrit — uzoq davom etgan yallig‘lanish natijasida shilliq qavat yupqalashadi va bezlar kamayadi; bu holat oshqozon saratoni xavfini oshiradi, shuning uchun shifokor kuzatuvini talab qiladi;
  • Eroziv gastrit — shilliq qavatda yuzaki yaralar (eroziyalar) paydo bo‘ladi, qon ketishi mumkin.

Gastrit sabablari

  • Helicobacter pylori infeksiyasi — surunkali gastritning asosiy sababi. Bakteriya ko‘pincha bolalikda, oila ichida yuqadi va davolanmasa, umr bo‘yi saqlanib qoladi. U oshqozon va o‘n ikki barmoq ichak yarasi hamda oshqozon saratoni xavfini oshiradi;
  • Og‘riq qoldiruvchi yallig‘lanishga qarshi dorilar (ibuprofen, diklofenak, aspirin va boshqalar), ayniqsa uzoq yoki yuqori dozada qabul qilinganda;
  • Spirtli ichimliklar va chekish;
  • Autoimmun jarayon — immun tizimi oshqozon hujayralariga qarshi ishlaydi; bunda B12 vitamini so‘rilishi buziladi va kamqonlik rivojlanishi mumkin;
  • O‘t suyuqligining oshqozonga qaytishi (reflyuks), masalan oshqozon operatsiyalaridan keyin;
  • Og‘ir kasalliklar va katta stress — kuyish, og‘ir jarohat, reanimatsiyadagi holatlar.

Achchiq ovqat, quruq ovqatlanish yoki tartibsiz ovqatlanish ko‘pchilik o‘ylagandek gastritning asosiy sababi emas. Ular belgilarni kuchaytirishi mumkin, ammo yallig‘lanishning o‘zini ko‘pincha H. pylori yoki dorilar chaqiradi.

Gastrit belgilari

  • to‘sh ostida, qorinning yuqori qismida og‘riq, achishish yoki «so‘rib turish» hissi;
  • ovqatdan keyin og‘irlik, kam ovqatdan ham tez to‘yib qolish;
  • ko‘ngil aynishi, ba’zan qusish;
  • qorin dam bo‘lishi, kekirish;
  • ishtaha pasayishi.

Ko‘p odamlarda surunkali gastrit hech qanday belgi bermaydi va tasodifan, boshqa sabab bilan o‘tkazilgan tekshiruvda aniqlanadi. Aksincha, shunga o‘xshash shikoyatlar bo‘lgan ko‘plab odamlarda tekshiruv yallig‘lanishni ko‘rsatmaydi — bu holat funksional dispepsiya deyiladi va boshqacha davolanadi.

Xavfli belgilar: darhol shifokorga

  • qora, qatronga o‘xshash najas;
  • qon yoki «qahva quyqasi»ga o‘xshash narsa bilan qusish;
  • kuchli, to‘satdan boshlangan qorin og‘rig‘i;
  • sababsiz ozib ketish;
  • yutishning qiyinlashishi;
  • kamqonlik belgilari: holsizlik, rangparlik, hansirash;
  • 50–60 yoshdan keyin birinchi marta paydo bo‘lgan oshqozon shikoyatlari.

Bu belgilar oshqozondan qon ketishi, yara yoki o‘sma kabi jiddiy holatlarni bildirishi mumkin. Qon bilan qusish yoki qora najas bo‘lsa, 103 raqamiga qo‘ng‘iroq qiling.

Gastrit qanday aniqlanadi

  • Fibrogastroduodenoskopiya (FGDS, endoskopiya) — oshqozonni ingichka moslashuvchan nay orqali ko‘rish; zarur bo‘lsa, shilliq qavatdan bo‘lakcha (biopsiya) olinadi. Gastritni aniq tasdiqlaydigan yagona usul;
  • Helicobacter pylori testlari — ureaza nafas testi, najasda H. pylori antigeni yoki biopsiya. Testdan oldin 2 hafta proton pompa ingibitorlari va 4 hafta antibiotik ichmaslik kerak, aks holda natija noto‘g‘ri manfiy chiqishi mumkin;
  • Qon tahlili — kamqonlik, B12 vitamini tanqisligi va boshqa o‘zgarishlarni aniqlash uchun.

Ultratovush tekshiruvi (UTT) gastritni ko‘rsatmaydi: u jigar, o‘t pufagi va oshqozon osti bezini tekshirish uchun buyuriladi, chunki ularning kasalliklari ham shunga o‘xshash og‘riq berishi mumkin.

Gastrit qanday davolanadi

Davolash gastritning sababiga bog‘liq, shuning uchun uni shifokor tekshiruvdan keyin belgilaydi.

Gastrit dorilari

  • Helicobacter pylori eradikatsiyasi — bakteriyani yo‘q qilish uchun odatda 14 kunlik kurs: proton pompa ingibitori va ikki-uch xil antibiotik, ba’zan vismut preparati bilan. Sxemani faqat shifokor tanlaydi. Kursdan kamida 4 hafta keyin bakteriya yo‘qolganini qayta tekshirish kerak;
  • Proton pompa ingibitorlari (omeprazol, pantoprazol, esomeprazol va boshqalar) — oshqozon kislotasini kamaytiradi, og‘riq va achishishni yengillashtiradi, eroziyalarning bitishiga yordam beradi;
  • Antatsidlar — kislotani tez neytrallaydi, qisqa vaqtli yengillik beradi, ammo yallig‘lanishni davolamaydi;
  • B12 vitamini — autoimmun gastritda tanqislik bo‘lsa, shifokor buyuradi.

Agar gastrit og‘riq qoldiruvchi dorilar tufayli bo‘lsa, shifokor bilan ularni to‘xtatish yoki almashtirish masalasini hal qiling. Kardiolog buyurgan aspirinni esa o‘zboshimchalik bilan to‘xtatmang.

Gastritda ovqatlanish

Gastrit uchun barchaga mos «yagona parhez» yo‘q. Qat’iy cheklovlar o‘rniga quyidagilar foydaliroq:

  • kuniga 4–5 marta, kichik porsiyalarda ovqatlaning;
  • shikoyatlarni kuchaytiradigan mahsulotlarni kuzating va kamaytiring — ko‘pincha bu yog‘li va qovurilgan taomlar, achchiq ziravorlar, kuchli qahva, gazli ichimliklar;
  • spirtli ichimlik va chekishdan voz keching;
  • yotishdan 2–3 soat oldin ovqatlanmang.

Bolalarda gastrit

Bolalarda ham gastritning asosiy sababi H. pylori. Bolalar qorin og‘rig‘ini ko‘pincha kindik atrofida his qiladi va bu og‘riqning eng ko‘p sababi gastrit emas, balki funksional og‘riq, ich qotishi yoki boshqa holatlar bo‘ladi. Shuning uchun bolaga «gastrit dorisi»ni o‘zingiz bermang — pediatr yoki bolalar gastroenterologiga ko‘rsating, ayniqsa og‘riq bolani kechasi uyg‘otsa, qusish, ozib ketish yoki o‘sishdan orqada qolish bo‘lsa.

Homiladorlikda gastrit

Homiladorlikda jig‘ildon qaynashi va ko‘ngil aynishi juda ko‘p uchraydi va ular har doim ham gastrit emas. Homiladorlikda ko‘plab dorilar cheklangan, H. pylori eradikatsiyasi esa odatda tug‘ruqdan keyinga qoldiriladi. Kichik porsiyalarda ovqatlanish va yotishdan oldin ovqatlanmaslik yordam beradi; har qanday dori, jumladan antatsidlar ham, homiladorlikni kuzatayotgan shifokor bilan kelishiladi.

Gastritning oldini olish

  • og‘riq qoldiruvchi dorilarni zaruratsiz va uzoq ichmang;
  • spirtli ichimlikni cheklang, chekishni tashlang;
  • oilada oshqozon yarasi yoki oshqozon saratoni bo‘lgan bo‘lsa, H. pylori uchun tekshiriling;
  • gigiyenaga rioya qiling: H. pylori iflos qo‘l, suv va oziq-ovqat orqali yuqishi mumkin.

Xulosa

Gastrit — oshqozon shilliq qavatining yallig‘lanishi, uning eng ko‘p sababi Helicobacter pylori va og‘riq qoldiruvchi dorilar. Tashxis endoskopiya va H. pylori testlari bilan qo‘yiladi, davolash esa sababga qarab tanlanadi. Qora najas, qon bilan qusish, ozib ketish yoki yutish qiyinlashishi — darhol tekshiruv talab qiladigan belgilar.

Qorin og‘rig‘ining boshqa sabablarini joylashuviga qarab ajratish: qorin og‘rig‘i: sabablari va nima qilish kerak.

Mavzuga yaqin maqolalar: oshqozon yarasi, jig‘ildon qaynashi.

Mavzuga yaqin maqolalar: Helicobacter pylori.

Maqolada tilga olingan dorilar: Ibuprofen tabletka, Omeprazol kapsula, Diklofenak sham.

Ko‘p beriladigan savollar

Gastrit butunlay davolanadimi?

Ha, ko‘p hollarda. Agar sabab H. pylori bo‘lsa, bakteriya yo‘q qilingach yallig‘lanish asta-sekin kamayadi. Dorilar yoki spirtli ichimlik sabab bo‘lgan gastrit ular to‘xtatilgach o‘tib ketadi. Atrofik gastrit esa uzoq kuzatuvni talab qiladi.

Gastrit yuqumlimi?

Gastritning o‘zi yuqmaydi, lekin uning asosiy sababi — Helicobacter pylori bakteriyasi odamdan odamga, ko‘pincha oila ichida yuqishi mumkin.

Gastritda qaysi shifokorga borish kerak?

Avval terapevt yoki oilaviy shifokorga, so‘ngra zarur bo‘lsa gastroenterologga. Bolalarni pediatr ko‘radi.

Gastritni UTT orqali aniqlash mumkinmi?

Yo‘q. UTT oshqozon shilliq qavatidagi yallig‘lanishni ko‘rsatmaydi. Gastrit endoskopiya (FGDS) va biopsiya bilan aniqlanadi.

Gastrit oshqozon saratoniga aylanadimi?

Ko‘pchilik gastritlar saratonga olib kelmaydi. Ammo uzoq davom etgan H. pylori infeksiyasi va atrofik gastrit xavfni oshiradi, shuning uchun H. pylori davolanadi va atrofik gastritda muntazam endoskopik kuzatuv o‘tkaziladi.

Bu maqola sizga foydali bo'ldimi?

Foydali bo‘lsa, yaqinlaringizga ham yuboring:

TelegramWhatsApp

Muhim eslatma

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Tibbiy ogohlantirish

Shoshilinch holatda — 103
Xasan BoliyevX
MUALLIF

Xasan Boliyev

Toshkent davlat tibbiyot universiteti, Fundamental tibbiyot yo‘nalishi, 3-kurs talabasi. Kasalliklar va alomatlar mavzularida yozadi, saytdagi maqolalarni muntazam o‘qib, xatolarni tahririyatga bildiradi.

Ushbu sahifada

1/10
  1. Gastrit nima va qanday kasallik
  2. Gastrit sabablari
  3. Gastrit belgilari
  4. Gastrit qanday aniqlanadi
  5. Gastrit qanday davolanadi
  6. Bolalarda gastrit
  7. Homiladorlikda gastrit
  8. Gastritning oldini olish
  9. Xulosa
  10. Ko‘p beriladigan savollar

Foydali kalkulyatorlar

  • Homiladorlik kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi