Ovqatdan keyin qorinning to‘lib, taranglashib qolishi, kiyim siqib turgandek his qilish, gaz ko‘payishi va noqulaylik — bularning barchasini xalq orasida oshqozon shishishi yoki qorin dam bo‘lishi deyishadi. Bu holat deyarli har bir odamda vaqti-vaqti bilan uchraydi va ko‘pincha ovqatlanish odatlari bilan bog‘liq bo‘ladi.
Aksariyat hollarda shishish xavfli emas va oddiy o‘zgarishlar bilan kamayadi. Ammo u tez-tez takrorlansa yoki boshqa belgilar bilan birga kelsa, ichak yoki oshqozon kasalligidan darak berishi mumkin. Quyida shishishning asosiy sabablari, uyda yordam beradigan usullar va qachon shifokorga borish kerakligi haqida batafsil to‘xtalamiz.
Oshqozon shishishi nima
Shishish — qorin ichida to‘lishish, bosim yoki taranglik hissi. Ba’zan qorin hajmi ko‘zga ko‘rinadigan darajada kattalashadi. Bu ko‘pincha ichakda gaz to‘planishi, ovqatning sekin hazm bo‘lishi yoki ichak devorining sezgirligi oshishi bilan bog‘liq. Shishish bilan birga kekirish, gaz chiqishi, qorinda quldirash va yengil og‘riq kuzatilishi mumkin.
Odatda bu holat ovqatdan keyin kuchayadi va kun oxiriga yaqin sezilarli bo‘ladi, ertalab esa kamayadi. Agar shishish doimiy bo‘lsa, kechasi ham bezovta qilsa yoki kuchayib borsa, bu e’tiborni talab qiladi.
Shishishning asosiy sabablari
Ovqatlanish odatlari
- tez ovqatlanish va ovqatni yaxshi chaynamaslik — bunda ko‘p havo yutiladi;
- ovqat paytida gaplashish, saqich chaynash, somonchadan ichish;
- gazli ichimliklar;
- bir o‘tirishda juda ko‘p ovqat yeyish;
- yog‘li, qovurilgan taomlar — ular oshqozondan sekin chiqadi.
Gaz hosil qiluvchi mahsulotlar
Ba’zi foydali mahsulotlar ham ichakda gaz ko‘payishiga sabab bo‘ladi: no‘xat, loviya, mosh kabi dukkaklilar, karam, brokkoli, piyoz, sarimsoq, olma va nok. Ularda bakteriyalar parchalaydigan uglevodlar ko‘p. Bu mahsulotlardan voz kechish shart emas, ularni asta-sekin va me’yorida kiritish kifoya.
Ovqat ko‘tara olmaslik
Laktoza yetishmovchiligida sut va sut mahsulotlari shishish, gaz va ich ketishiga olib keladi. Ba’zi odamlarda fruktoza yoki shirinliklarga qo‘shiladigan shakar o‘rinbosarlari ham shunday ta’sir qiladi. Seliakiyada esa bug‘doy, arpa va javdardagi kleykovinaga qarshi reaksiya ichakni shikastlaydi.
Ich qotishi
Najas ichakda uzoq tursa, gaz chiqishi qiyinlashadi va qorin to‘lib turadi. Kam suv ichish, kletchatkaning yetishmasligi va kam harakat ich qotishining keng tarqalgan sabablaridir.
Ichak va oshqozon kasalliklari
Ta’sirlangan ichak sindromi, gastrit, oshqozon-qizilo‘ngach reflyuksi, ichak mikroflorasining buzilishi va ichak infeksiyalari ham shishish bilan kechadi. Ayollarda hayzdan oldingi davrda gormonal o‘zgarishlar tufayli qorin dam bo‘lishi ko‘p uchraydi.
Shishishni kamaytirishning 11 usuli
- Sekin ovqatlaning. Har bir luqmani yaxshi chaynang, ovqatga kamida yigirma daqiqa vaqt ajrating. Bu yutiladigan havoni kamaytiradi va hazmni yengillashtiradi.
- Kamroq va tez-tez yeng. Uch mahal katta ovqat o‘rniga kuniga to‘rt-besh marta kichik porsiyalar oshqozonga yukni kamaytiradi.
- Gazli ichimliklardan voz keching. Ularning o‘rniga oddiy suv yoki iliq choy iching.
- Yetarli suv iching. Suv ich qotishining oldini oladi va kletchatkaning to‘g‘ri ishlashiga yordam beradi.
- Kletchatkani asta-sekin oshiring. Sabzavot, meva va to‘liq donli mahsulotlar foydali, lekin ularni birdaniga ko‘p qo‘shish shishishni kuchaytiradi.
- Ovqatdan keyin piyoda yuring. Yengil sayr ichak harakatini faollashtiradi va gaz chiqishini osonlashtiradi.
- Yalpiz yoki moychechak choyi iching. Ko‘pchilik ular qorindagi noqulaylikni kamaytirishini qayd etadi. Faqat reflyuks bo‘lsa, yalpiz zardani kuchaytirishi mumkin.
- Qorinni yengil uqalang. Soat mili yo‘nalishida aylana harakatlar bilan yumshoq massaj gaz chiqishiga yordam beradi.
- Ovqat kundaligini yuriting. Qaysi mahsulotdan keyin shishish kuchayishini yozib borsangiz, «aybdor»ni topish osonlashadi.
- Saqich va shakar o‘rinbosarlarini cheklang. Ular yutilgan havo va ichakda bijg‘ish orqali gazni ko‘paytiradi.
- Stressni kamaytiring. Ichak va asab tizimi chambarchas bog‘liq: hayajon va shoshilish hazmni buzadi. Nafas mashqlari, yetarli uyqu va tinch muhitda ovqatlanish foydali.
Dorilar haqida
Dorixonalarda gazni kamaytiruvchi, masalan simetikon asosidagi vositalar va boshqa preparatlar sotiladi. Ular ba’zan vaqtincha yengillik beradi, ammo sababni yo‘qotmaydi. Har qanday dorini, ayniqsa uzoq muddat ichishdan oldin shifokor yoki farmatsevt bilan maslahatlashing. Surgi dorilarni o‘zboshimchalik bilan muntazam ishlatish ichak faoliyatini yomonlashtirishi mumkin.
Ovqatlanishda qanday o‘zgarishlar qilish mumkin
Shishishga moyil odamlar uchun quyidagi tavsiyalar foydali bo‘lishi mumkin:
- dukkaklilarni oldindan suvda ivitib, yaxshi pishirib iste’mol qiling;
- xom sabzavotlar ko‘p noqulaylik tug‘dirsa, ularni dimlab yoki qaynatib yeng;
- sut ichgandan keyin shishish bo‘lsa, qatiq va kefir kabi achitilgan mahsulotlarni sinab ko‘ring — ular ko‘pincha yaxshiroq ko‘tariladi;
- kechki ovqatni uyqudan kamida ikki-uch soat oldin yeng;
- osh, somsa, qovurilgan go‘sht kabi og‘ir taomlarni kichik porsiyalarda iste’mol qiling;
- ovqat paytida ko‘p suyuqlik ichmang, uni ovqatlar oralig‘ida iching.
Ratsionni keskin cheklash shart emas. Muhimi — o‘z organizmingizni kuzatish va qaysi mahsulotlar sizga mos kelmasligini aniqlash.
Shishishning oldini olish uchun kundalik odatlar
Shishishni bartaraf etishdan ko‘ra uning oldini olish osonroq. Quyidagi odatlarni kundalik hayotga kiritib ko‘ring:
- har kuni kamida yarim soat jismoniy faollik — piyoda yurish, zinadan chiqish, yengil gimnastika;
- ovqatlanishni bir xil vaqtda tashkil qilish, nonushtani o‘tkazib yubormaslik;
- ovqat paytida telefon va televizordan chalg‘imaslik — bu sekinroq va ongli ovqatlanishga yordam beradi;
- chekishni tashlash: tutun bilan birga ko‘p havo yutiladi va oshqozon shilliq qavati ta’sirlanadi;
- spirtli ichimliklarni cheklash, chunki ular hazm tizimini qitiqlaydi;
- ich kelishini kechiktirmaslik va hojatxonaga borish uchun shoshilmaslik.
Homiladorlik davrida gormonlar ta’sirida ichak sekinroq ishlaydi, shuning uchun shishish tez-tez uchraydi. Bu davrda har qanday dori yoki o‘simlik choyini qabul qilishdan oldin akusher-ginekolog bilan maslahatlashish kerak. Kichik bolalarda qorin dam bo‘lishi bilan birga yig‘loqilik, qusish yoki isitma bo‘lsa, pediatrga ko‘rsatish lozim.
Xulosa
Oshqozon shishishi ko‘pincha tez ovqatlanish, gazli ichimliklar, ba’zi mahsulotlar va ich qotishi bilan bog‘liq bo‘lib, ovqatlanish odatlarini o‘zgartirish orqali sezilarli kamayadi. Sekin ovqatlanish, yetarli suv, harakat va ovqat kundaligi eng oddiy va samarali yordamchilardir. Agar shishish doimiy bo‘lsa yoki xavotirli belgilar qo‘shilsa, sababni aniqlash uchun shifokorga murojaat qiling.
Maqolada tilga olingan dorilar: Espumizan kapsula.
Ko‘p beriladigan savollar
Oshqozon shishishi tezda qanday o‘tadi?
Yengil sayr, iliq choy, qorinni soat mili yo‘nalishida yumshoq uqalash va gazli ichimliklardan voz kechish ko‘pincha yengillik beradi. Agar shishish tez-tez takrorlansa, uning sababini aniqlash kerak.
Qaysi mahsulotlar qorinni dam qiladi?
Dukkaklilar, karam, brokkoli, piyoz, sarimsoq, olma, nok, gazli ichimliklar va shakar o‘rinbosarlari ko‘pincha gaz hosil qiladi. Laktoza yetishmovchiligi bo‘lsa, sut ham shishishga sabab bo‘ladi. Har bir odamda bu individual bo‘ladi.
Shishish xavfli kasallik belgisi bo‘lishi mumkinmi?
Ko‘p hollarda yo‘q, lekin doimiy shishish, ozish, najasda qon, qusish yoki qorin hajmining kattalashib borishi bilan kechsa, jiddiy kasallikni istisno qilish uchun tekshiruv zarur.
Shishishga qarshi dori ichsa bo‘ladimi?
Gazni kamaytiruvchi vositalar vaqtincha yordam berishi mumkin, ammo sababni davolamaydi. Dorini tanlash va uzoq muddat qabul qilishdan oldin shifokor yoki farmatsevt bilan maslahatlashish kerak.







