Yozda dengiz, tog‘ yoki bog‘da uzoq vaqt o‘tkazgandan keyin lablar qizarib, achishib, shishib qolishi mumkin. Ko‘pchilik buni oddiy quruqlik deb o‘ylaydi, ammo aslida bu quyoshda kuygan lablar bo‘lishi mumkin. Lab terisi juda yupqa va unda quyoshdan himoya qiluvchi pigment — melanin kam, shuning uchun lablar yuzning boshqa qismlariga qaraganda osonroq kuyadi.
Yengil kuyish odatda bir necha kunda o‘tib ketadi, ammo takroriy kuyishlar lab terisini surunkali shikastlaydi va yillar o‘tib jiddiy muammolarga zamin yaratishi mumkin. Quyida kuygan lablarni qanday tanish, uyda qanday yordam berish va kelajakda ularni qanday himoya qilish haqida gaplashamiz.
Nima uchun lablar quyoshda kuyadi
Quyoshning ultrabinafsha nurlari teri hujayralarini shikastlaydi va yallig‘lanish keltirib chiqaradi. Teri melanin ishlab chiqarib, o‘zini qisman himoya qiladi — biz buni qorayish sifatida ko‘ramiz. Lablarda esa melanin juda kam, shox qatlami yupqa, yog‘ bezlari yo‘q. Shuning uchun ular quyoshga deyarli himoyasiz.
Kuyish xavfi quyidagi hollarda ayniqsa yuqori:
- kunning eng issiq soatlarida, taxminan tushdan oldin va tushdan keyin ochiq havoda bo‘lish;
- tog‘larda — balandlikda ultrabinafsha nurlar kuchliroq;
- suv, qum va qor yonida — ular nurlarni qaytaradi;
- yaltiroq lab bo‘yog‘i yoki yog‘li vositalar surtilgan holda quyoshda yurish — ular nurni kuchaytirishi mumkin;
- quyoshga sezgirlikni oshiruvchi ba’zi dorilarni qabul qilish;
- och rangli teri va lablar.
Kuygan lablarning belgilari
Belgilar odatda quyoshda bo‘lgandan bir necha soat keyin paydo bo‘ladi va keyingi kunda kuchayishi mumkin:
- lablarning qizarishi va odatdagidan to‘qroq rangga kirishi;
- achishish, og‘riq, issiqlik hissi;
- shish, lablar «kattalashgandek» tuyulishi;
- quruqlik, tortishish, keyinchalik po‘st tashlash;
- og‘irroq holatlarda — mayda pufakchalar.
Kuyishni boshqa holatlardan farqlash muhim. Lablarda guruh-guruh pufakchalar paydo bo‘lishi, ayniqsa oldin achishish va qichishish bilan boshlansa, oddiy uchuq — gerpes infeksiyasi bo‘lishi mumkin. Quyosh uchuqni qo‘zg‘atishi ham mumkin. Uchuqni siqish yoki yorish mumkin emas, chunki infeksiya tarqaladi.
Uyda qanday yordam berish mumkin
Sovutish
Lablarga toza matoga o‘ralgan sovuq kompress yoki sovuq suvda namlangan salfetkani bir necha daqiqaga qo‘ying. Bu og‘riq va shishni kamaytiradi. Muzni to‘g‘ridan-to‘g‘ri lablarga qo‘ymang — u terini qo‘shimcha shikastlashi mumkin.
Tinchlantiruvchi va namlovchi vositalar
Aloe vera geli kuygan terini tinchlantirishi va namlashi mumkin; ichiga xushbo‘y va spirt qo‘shilmaganini tanlang. Pufakchalar bo‘lmasa, sof vazelin yoki oddiy tarkibli balzam namlikni ushlab, tiklanishga yordam beradi. Lablarni yalab turish odati quruqlikni kuchaytiradi, shuning uchun undan saqlaning.
Nimani surtmaslik kerak
- mentol, kamfora, fenol bo‘lgan balzamlar — ular kuygan terini qitiqlaydi;
- kuchli xushbo‘y va ta’m beruvchi lab vositalari;
- og‘riqni bosuvchi mahalliy vositalarni o‘zboshimchalik bilan ko‘p ishlatish — ular ba’zan allergiyaga sabab bo‘ladi;
- sariyog‘, smetana kabi «xalq usullari» — ular infeksiya xavfini oshirishi mumkin;
- kuyish to‘liq tuzalmaguncha lab bo‘yog‘i va lab qalami.
Og‘riq va shishni kamaytirish
Kuchli og‘riq va shishda paratsetamol yoki ibuprofen kabi og‘riq qoldiruvchi dorilar yordam berishi mumkin. Ularni yo‘riqnomaga va shifokor yoki farmatsevt tavsiyasiga ko‘ra qabul qiling, ayniqsa surunkali kasalliklar bo‘lsa yoki boshqa dorilar ichayotgan bo‘lsangiz.
Suyuqlik va ovqatlanish
Quyoshda kuyish organizmning suyuqlik yo‘qotishini oshiradi. Yetarli suv iching. Tuzalish davrida juda achchiq, sho‘r, nordon va issiq taomlar lablarni achishtirishi mumkin, ularni vaqtincha kamaytiring.
Pufakchalar paydo bo‘lsa
Pufakchalar kuyishning chuqurroq ekanini bildiradi. Ularni yormang va qobiqlarni yulmang: pufak ichidagi suyuqlik va ustki teri ostidagi to‘qimani infeksiyadan himoya qiladi. Lablarni yumshoq, toza tuting, sovuq kompress qo‘llang. Pufakchalar ko‘p bo‘lsa, kuchli og‘riq yoki yiringlash belgilari bo‘lsa, shifokorga murojaat qiling.
Tuzalish qancha davom etadi
Yengil kuyish odatda bir necha kun ichida o‘tadi: avval qizarish va achishish kamayadi, so‘ng lablar po‘st tashlaydi. Pufakchali kuyishlar uzoqroq tuzaladi. Bu davrda lablarni quyoshdan to‘liq himoya qilish kerak, chunki shikastlangan teri qayta kuyishga yanada sezgir bo‘ladi.
Tuzalgandan keyin lablarni tiklash
Kuyish o‘tgandan keyin ham lablar bir muddat quruq va sezgir bo‘lib qoladi. Bu davrda kuniga bir necha marta oddiy namlovchi balzam surting, kechasi qalinroq qatlam qo‘ying, po‘stlarni yulmang va lablarni yalamang. Xonada havo quruq bo‘lsa, namlagichdan foydalaning. Ko‘chaga chiqishda albatta himoya omiliga ega balzam ishlating — yangi tiklangan teri quyoshga ayniqsa sezgir bo‘ladi.
Takroriy kuyishlar nimaga olib keladi
Lablar yillar davomida quyoshda tez-tez kuyib tursa, ayniqsa pastki labda, surunkali shikastlanish rivojlanishi mumkin. Bunda lablar doim quruq, qobiqli bo‘ladi, lab chegarasi xiralashadi, oq yoki kulrang dog‘lar paydo bo‘ladi. Bu holat aktinik xeylit deb ataladi va saratonoldi holat hisoblanadi, shuning uchun uni shifokor kuzatishi kerak. Ko‘p yillik quyosh ta’siri lab terisi saratoni xavfini ham oshiradi.
Lablarni quyoshdan qanday himoya qilish kerak
- Quyoshdan himoya qiluvchi lab balzami. Yetarli himoya darajasidagi, keng spektrli balzamni ko‘chaga chiqishdan oldin surting.
- Qayta surtish. Balzamni har bir-ikki soatda, shuningdek ovqatlangan, ichgan va suzgandan keyin yangilang.
- Soyabonli bosh kiyim. Keng soyabonli shlyapa yuz va lablarni qo‘shimcha himoya qiladi.
- Vaqtni to‘g‘ri tanlash. Kunning eng issiq soatlarida iloji boricha soyada bo‘ling.
- Tog‘ va suv yonida ehtiyotkorlik. Bunday joylarda himoyani kuchaytiring.
- Yaltiroq bo‘yoqlar o‘rniga himoyali vositalar. Quyoshda himoya omili bor lab vositalarini tanlang.
- Bolalarni ham himoya qiling. Ularga bolalar uchun mo‘ljallangan himoya vositalarini ishlating va kiyim, bosh kiyim bilan himoyalang.
Xulosa
Quyoshda kuygan lablar og‘riqli, ammo ko‘pincha sovuq kompress, tinchlantiruvchi vositalar va to‘g‘ri parvarish bilan bir necha kunda tuzaladi. Pufakchalarni yormaslik, qitiqlovchi balzamlardan saqlanish va lablarni qayta kuyishdan himoya qilish muhim. Eng yaxshi davolash — oldini olish: quyoshdan himoya qiluvchi lab balzamini muntazam ishlating.
Mavzuga yaqin maqolalar: Quruq lablar.
Ko‘p beriladigan savollar
Quyoshda kuygan lablar qancha vaqtda tuzaladi?
Yengil kuyish odatda bir necha kun ichida o‘tadi, avval og‘riq kamayib, so‘ng lablar po‘st tashlaydi. Pufakchali kuyishlar uzoqroq tuzaladi. Bir-ikki hafta ichida yaxshilanmasa, shifokorga murojaat qiling.
Kuygan lablarga nima surtish mumkin?
Sovuq kompressdan keyin xushbo‘y va spirtsiz aloe vera geli yoki oddiy tarkibli namlovchi balzam surtish mumkin. Mentol, kamfora va fenol bo‘lgan vositalardan saqlaning, chunki ular kuygan terini qitiqlaydi.
Lablardagi pufakchalarni yorish kerakmi?
Yo‘q, pufakchalarni yormang va qobiqlarni yulmang, chunki bu infeksiya xavfini oshiradi. Pufakchalar ko‘p bo‘lsa yoki yiringlasa, shifokorga ko‘rining.
Kuyish va uchuqni qanday farqlash mumkin?
Kuyishda lablar butunlay qizaradi va achishadi. Uchuqda esa odatda bir joyda achishish va qichishishdan keyin guruh-guruh pufakchalar paydo bo‘ladi. Shubha bo‘lsa, shifokorga ko‘rsating.







