Lablarning tortishishi, po‘st tashlashi va yorilishi ko‘pchilikka tanish. Ko‘pincha bu sovuq havo yoki suvsizlik bilan bog‘lanadi, ammo quruq lablar doimiy muammoga aylansa, uning sababi chuqurroq bo‘lishi mumkin. Yosh o‘tishi bilan lab terisi ham o‘zgaradi: u yupqalashadi, namlikni yomonroq ushlaydi va lablar atrofida mayda chiziqlar paydo bo‘ladi.
Yaxshi xabar shundaki, ko‘p hollarda lablarni oddiy va muntazam parvarish bilan tiklash mumkin. Buning uchun lablar qanday tuzilganini, ularni nima quritishini va qaysi vositalar haqiqatan yordam berishini bilish kerak. Quyida shular haqida batafsil gaplashamiz.
Lab terisining o‘ziga xosligi
Lablardagi teri tananing boshqa qismlaridan sezilarli farq qiladi. Unda yog‘ va ter bezlari deyarli yo‘q, shox qatlami juda yupqa, shuning uchun lablar o‘zini o‘zi himoya qila olmaydi. Namlik undan tez bug‘lanadi, tashqi ta’sirlar esa oson zarar yetkazadi. Lablar qizil rangda ko‘rinishining sababi ham shu: yupqa teri ostidan qon tomirlari ko‘rinib turadi.
Yosh o‘tishi bilan lablarda kollagen va namlikni ushlab turuvchi moddalar kamayadi. Lablar hajmi biroz kichrayadi, chegarasi xiralashadi, vertikal chiziqlar paydo bo‘ladi. Ko‘p yillik quyosh ta’siri va chekish bu jarayonni tezlashtiradi. Doimiy quruqlik esa chiziqlarni yanada yaqqolroq ko‘rsatadi.
Quruq lablarning asosiy sabablari
Tashqi omillar
- Ob-havo. Sovuq shamol, quruq havo va issiq quyosh lablarni tez quritadi.
- Xonadagi quruq havo. Isitish mavsumi va konditsioner havoni quritadi.
- Quyosh nurlari. Ultrabinafsha nurlar lab terisini shikastlaydi va uning qarishini tezlashtiradi.
Odatlar
- Lablarni yalash. So‘lak vaqtincha namlik bergandek bo‘ladi, lekin bug‘langanda lablarni yanada quritadi. So‘lakdagi fermentlar ham nozik terini ta’sirlaydi.
- Og‘iz orqali nafas olish, ayniqsa uyquda yoki burun bitganda.
- Lab po‘stini tishlash va yulish. Bu yoriq va jarohatlarga olib keladi.
- Kam suv ichish. Organizmda suyuqlik yetishmasa, lablar birinchilardan bo‘lib quriydi.
- Chekish. Issiq tutun va kimyoviy moddalar lab terisini quritadi va qaritadi.
Kosmetika va boshqa mahsulotlar
Ba’zi lab vositalari tarkibidagi mentol, kamfora, kuchli xushbo‘y moddalar va ta’m beruvchi qo‘shimchalar dastlab yoqimli salqinlik beradi, ammo sezgir lablarni qitiqlashi mumkin. Uzoq saqlanuvchi mat pomadalar ham lablarni quritadi. Ayrim odamlarda tish pastasi tarkibiy qismlariga reaksiya kuzatiladi.
Ichki sabablar
- ba’zi dorilar, masalan akne uchun ichiladigan retinoidlar, siydik haydovchilar va allergiyaga qarshi vositalar;
- B guruhi vitaminlari yoki temir yetishmasligi — bunda ko‘pincha og‘iz burchaklarida yoriqlar paydo bo‘ladi;
- allergik va kontakt dermatit;
- qandli diabet, qalqonsimon bez kasalliklari;
- og‘iz qurishi bilan kechadigan holatlar.
Yaxshi lab balzami qanday bo‘lishi kerak
Lablarni samarali namlantirish uchun balzam tarkibida bir necha turdagi komponentlar uyg‘unlashgani yaxshi:
- namlik tortuvchilar — glitserin, gialuron kislotasi;
- yumshatuvchilar — shi yog‘i, o‘simlik yog‘lari, seramidlar;
- himoya qatlami hosil qiluvchilar — vazelin, asal mumi, lanolin; ular namlik bug‘lanishini kamaytiradi.
Kunduzi quyoshdan himoya qiluvchi omilga ega balzam tanlash muhim, chunki lablar ham quyoshda kuyadi va qariydi. Agar lablar sezgir bo‘lsa, xushbo‘y moddasiz, mentol va kamforasiz oddiy vositalarni tanlang. Allergiyaga moyil bo‘lsangiz, lanolin ham ba’zan reaksiya berishi mumkinligini yodda tuting.
Quruq lablarni tiklash bo‘yicha amaliy maslahatlar
- Balzamni kun davomida bir necha marta, ovqatdan keyin va ko‘chaga chiqishdan oldin surting.
- Kechasi qalinroq qatlam qo‘ying — uyqu paytida lablar tiklanadi.
- Lablarni yalash odatidan voz kechishga harakat qiling; balzamni doim yoningizda olib yuring.
- Po‘stni yulmang va tishlamang. U yumshagach o‘zi ko‘chadi.
- Kun davomida yetarli suv iching.
- Xonada havo quruq bo‘lsa, ayniqsa yotoqxonada, havo namlagichdan foydalaning.
- Qishda ko‘chada sharf bilan og‘iz atrofini himoya qiling.
- Burun bitib qolsa, uni davolang — og‘iz orqali nafas olish lablarni quritadi.
Lablarni eksfoliatsiya qilish kerakmi
Lablar yorilmagan, faqat mayda po‘st bor bo‘lsa, haftada bir marta juda yumshoq usulda — balzam surtib, so‘ng nam yumshoq mato bilan sekin artish — o‘lik hujayralarni olib tashlashga yordam beradi. Shakar yoki boshqa qattiq zarrachali skrablarni ehtiyotkorlik bilan ishlatish kerak. Lablarda yoriq, jarohat yoki yallig‘lanish bo‘lsa, eksfoliatsiya qilinmaydi.
Lablar qarishining oldini olish
Lablar atrofidagi chiziqlarni butunlay to‘xtatib bo‘lmaydi, ammo ularning erta paydo bo‘lishini sekinlashtirish mumkin:
- har kuni quyoshdan himoya qiluvchi balzam ishlating;
- chekishni tashlang — u lab atrofidagi chiziqlarning asosiy sabablaridan biri;
- lablarni doimiy namlab turing;
- somonchadan tez-tez ichish kabi lablarni bir xil holatda qisib turuvchi odatlarni kamaytiring;
- muvozanatli ovqatlaning: vitaminlar, temir va oqsil teri tiklanishi uchun zarur.
Lab atrofi uchun maxsus kremlar va retinoidli vositalar ham mavjud, ammo bu soha juda nozik, shuning uchun ularni dermatolog bilan maslahatlashib tanlash ma’qul.
Mavsumga qarab lab parvarishi
Qishda lablar sovuq shamol va xonadagi quruq havodan eng ko‘p aziyat chekadi. Bu davrda ko‘chaga chiqishdan oldin qalinroq himoya balzami surtish, sovuqda lablarni yalamaslik va yotoqxonada havoni namlash muhim. Yozda esa asosiy xavf — quyosh. Lablar uchun quyoshdan himoya qiluvchi balzamni har bir-ikki soatda, suzgandan, ovqatlangandan va ichimlik ichgandan keyin qayta surtish kerak. Issiqda suvni ko‘proq ichish ham lablarning qurishini kamaytiradi. Bahor va kuzda havo harorati tez o‘zgaradi va shamol ko‘p bo‘ladi, shuning uchun balzamni doimo yoningizda olib yurish foydali.
Bolalarda quruq lablar
Bolalarda lablar ko‘pincha yalash, barmoq so‘rish, og‘iz orqali nafas olish va sovuq havo tufayli quriydi. Ularga xushbo‘y va ta’m beruvchi qo‘shimchalari yo‘q, oddiy tarkibli balzam tanlash ma’qul, chunki shirin hidli vositalar yalash istagini kuchaytiradi. Bolaning burni doim bitib tursa yoki og‘iz burchaklarida tez-tez yoriqlar paydo bo‘lsa, pediatrga ko‘rsatish kerak.
Xulosa
Quruq lablar ko‘pincha ob-havo, lablarni yalash, kam suv ichish va noto‘g‘ri tanlangan vositalar bilan bog‘liq. Himoya qatlami hosil qiluvchi balzam, quyoshdan himoya, yetarli suv va zararli odatlardan voz kechish lablarni tiklaydi va ularning erta qarishini sekinlashtiradi. Agar muammo uzoq davom etsa yoki g‘ayrioddiy o‘zgarishlar paydo bo‘lsa, shifokorga murojaat qiling.
Ko‘p beriladigan savollar
Lablar nima uchun doim quriydi?
Ko‘pincha sababi lablarni yalash, quruq havo, kam suv ichish, quyosh va qitiqlovchi kosmetika bo‘ladi. Ba’zan dorilar, vitamin yetishmasligi yoki allergiya ham sabab bo‘ladi. Parvarishga qaramay o‘tmasa, shifokorga ko‘rining.
Quruq lablarga qanday balzam yaxshi?
Vazelin, asal mumi, shi yog‘i yoki seramidlar bo‘lgan, xushbo‘y moddasiz va mentolsiz balzamlar yaxshi yordam beradi. Kunduzi quyoshdan himoya qiluvchi omilga ega balzamni tanlash foydali.
Lablarni yalash zararlimi?
Ha, so‘lak bug‘langanda lablar yanada quriydi, undagi fermentlar esa nozik terini ta’sirlaydi. Natijada yalash istagi kuchayadi va yopiq doira hosil bo‘ladi. Balzamni yoningizda olib yurish bu odatdan qutulishga yordam beradi.
Og‘iz burchaklari yorilsa nima qilish kerak?
Bu holat takrorlansa, uni shifokorga ko‘rsatish kerak, chunki u infeksiya yoki vitamin va temir yetishmasligi bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin. Shifokor sababga qarab davolashni tanlaydi.







