Kasallik.uz
  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Biz haqimizda
Ру
  1. Bosh sahifa
  2. Kasalliklar

Maymunchechak kasalligi: belgilari, yuqish yo‘llari va himoya

Maymunchechak (mpoks) belgilari: isitma, limfa tugunlari kattalashishi va o‘ziga xos toshma. Kasallik qanday yuqadi, kimlar uchun xavfli va oldini olish.

Nozima IdrokovaN
Nozima IdrokovaYangilangan: 26-oktabr, 2026
Tahririyat tekshirgan7 daqiqada o'qiladi
5
Shifokor bemorning qo‘lidagi toshmani diqqat bilan ko‘zdan kechirmoqda

Davomini o'qing

Nuqtali ko‘ylakdagi erkak deraza yonida turib bilagini qashimoqda
Kasalliklar

Qo‘tir kasalligi: belgilari, yuqish yo‘llari va davolash

4-noyabr·8 daq
Ona bolasining qo‘llarini kran ostida sovun bilan yuvmoqda — gepatit A profilaktikasi
Kasalliklar

Gepatit A (sariq kasalligi): belgilari, yuqishi, tahlillar va davolash

6-noyabr·10 daq
Ayol infeksiyalarning oldini olish uchun qo‘lini sovun bilan yuvmoqda
Kasalliklar

Infeksion kasalliklar: qanday yuqadi, belgilari va himoyalanish

31-dekabr, 2022·7 daq
Shifokor bemorning yurak urishini stetoskop bilan tinglamoqda
Kasalliklar

Yurak salomatligi: yurak kasalliklarining oldini olish yo‘llari

28-aprel, 2023·7 daq
Yigit va qiz uy o‘simliklari orasidagi divanda o‘ychan holda yonma-yon o‘tiribdi
Kasalliklar

Genital gerpes: belgilari, yuqish yo‘llari, tahlil va davolash

10-noyabr·9 daq
Pushti qo‘lqop kiygan qo‘l oddiy fonda qon namunasi solingan probirkani ushlab turibdi
Kasalliklar

Gepatit: turlari, belgilari, qanday yuqishi va davolash

14-noyabr·9 daq

Sayt pastki qismi

Kasallik.uz

Kasalliklar, ularning belgilari, sabablari, tashxis va davolash usullari haqida o'zbek va rus tillarida sodda va ishonchli ma'lumotlar.

РусскийO'zbekcha

Sayt

  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Homiladorlik kalendari
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi
  • Mualliflar

Loyiha

  • Biz haqimizda
  • Tahririyat
  • Tahririyat siyosati
  • Aloqa

Huquqiy ma'lumot

  • Maxfiylik siyosati
  • Foydalanish shartlari
  • Tibbiy ogohlantirish
  • Cookie siyosati

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Batafsil

© 2026 Kasallik.uz. Barcha huquqlar himoyalangan.

Materiallardan foydalanilganda Kasallik.uz saytiga faol havola berilishi shart.

Bosh sahifaMavzular
Dorilar
Mundarija▾
  1. Maymunchechak nima
  2. Kasallik qanday yuqadi
  3. Maymunchechak belgilari
  4. Kimlar uchun xavfli
  5. Bolalarda maymunchechak
  6. Tashxis
  7. Davolash
  8. Maymunchechakning oldini olish
  9. Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
  10. Xulosa
  11. Ko‘p beriladigan savollar

Maymunchechak belgilari haqida bilish muhim, chunki so‘nggi yillarda bu kasallik ilgari kam uchragan mamlakatlarda ham aniqlana boshladi. Maymunchechak, xalqaro adabiyotda mpoks deb ataladi, — virusli yuqumli kasallik bo‘lib, isitma, limfa tugunlarining kattalashishi va teridagi o‘ziga xos toshma bilan namoyon bo‘ladi. Uni chaqiruvchi virus chin chechak virusi bilan bir oilaga mansub, ammo kasallik odatda ancha yengil kechadi.

Ko‘pchilik bemorlar bir necha hafta ichida sog‘ayib ketadi, lekin bolalar, homilador ayollar va immuniteti pasaygan odamlarda kasallik og‘irroq kechishi mumkin. Ushbu maqolada maymunchechak qanday yuqishi, uning belgilari, tashxis va davolash, shuningdek o‘zingiz va yaqinlaringizni qanday himoya qilish haqida so‘z yuritamiz.

Shuningdek o‘qing: Infeksion kasalliklar: qanday yuqadi, belgilari va himoyalanish.

Maymunchechak nima

Maymunchechak — ortopoksvirus guruhiga kiruvchi virus keltirib chiqaradigan kasallik. Nomiga qaramay, virusning tabiiy tashuvchilari asosan kemiruvchilar va boshqa mayda hayvonlar hisoblanadi, maymunlar esa odamlar kabi tasodifiy kasallanadi. Kasallik uzoq vaqt davomida asosan Markaziy va G‘arbiy Afrikada uchragan, keyinchalik esa boshqa mintaqalarda ham odamdan odamga yuqish holatlari qayd etildi.

Virusning bir necha turi (kladi) mavjud, ular kasallikning og‘irligi va tarqalish xususiyatlari bilan farqlanadi.

Kasallik qanday yuqadi

Odamdan odamga

  • Teri bilan yaqin aloqa — kasal odamning toshmalari, yaralari yoki qobiqlariga tegish. Bu eng asosiy yuqish yo‘li.
  • Jinsiy aloqa va boshqa yaqin jismoniy muloqot — quchoqlash, o‘pish.
  • Nafas yo‘llari orqali — uzoq vaqt yuzma-yuz yaqin gaplashganda tomchilar orqali.
  • Ifloslangan buyumlar — kasal odamning choyshabi, sochig‘i, kiyimi.
  • Onadan homilaga — homiladorlik davrida yoki tug‘ruq paytida.

Hayvondan odamga

Kasal hayvonning tishlashi, tirnashi, qoni yoki go‘shti bilan aloqa orqali yuqishi mumkin. Shuning uchun yovvoyi hayvonlar bilan aloqa qilmaslik va go‘shtni yaxshilab pishirish muhim.

Odam toshma paydo bo‘lgan paytdan boshlab, barcha yaralar qobiq bilan qoplanib, tushib ketguncha va ostidan yangi teri paydo bo‘lguncha yuqumli hisoblanadi.

Maymunchechak belgilari

Virus yuqqandan keyin belgilar odatda bir necha kundan uch haftagacha bo‘lgan davrda paydo bo‘ladi.

Dastlabki belgilar

  • isitma va titroq;
  • kuchli bosh og‘rig‘i;
  • mushak va bel og‘rig‘i;
  • holsizlik;
  • limfa tugunlarining kattalashishi — bo‘yin, qo‘ltiq osti yoki chovda. Bu belgi maymunchechakni suvchechakdan ajratishga yordam beradi;
  • tomoq og‘rig‘i.

Toshma

Toshma ko‘pincha isitmadan keyin bir-uch kun ichida paydo bo‘ladi, ba’zan esa birinchi va yagona belgi bo‘lishi mumkin. U yuz, kaft, oyoq tagi, og‘iz, jinsiy a’zolar va orqa chiqaruv teshigi atrofida joylashishi mumkin. Toshma bosqichma-bosqich o‘zgaradi:

  1. tekis qizil dog‘lar;
  2. qattiq bo‘rtmalar;
  3. tiniq suyuqlikli pufakchalar;
  4. quyuq, sarg‘ish suyuqlikli pufaklar, ko‘pincha o‘rtasi botiq;
  5. qobiqlar, keyinchalik ular tushib ketadi.

Toshma og‘riqli bo‘lishi va qichishishi mumkin. Toshmalar soni bir nechtadan minglabgacha bo‘ladi. Og‘iz va jinsiy a’zolardagi yaralar ovqatlanish, siyish va ich kelishini og‘riqli qiladi.

Kimlar uchun xavfli

  • chaqaloqlar va kichik bolalar;
  • homilador ayollar — kasallik homilaga ta’sir qilishi mumkin;
  • immuniteti pasaygan odamlar, jumladan davolanmagan OIV infeksiyasi bilan yashovchilar;
  • ekzema kabi surunkali teri kasalliklari bor odamlar.

Ehtimoliy asoratlar

Terining bakterial infeksiyasi, chandiqlar, pnevmoniya, ko‘z shikastlanishi va ko‘rish yomonlashishi, miya yallig‘lanishi. Og‘ir asoratlar kam uchraydi, ammo xavf guruhidagi odamlarda ehtimoli yuqoriroq.

Bolalarda maymunchechak

Bolalar odatda oilada kasal kattalar bilan yaqin aloqa orqali yuqtiradi: bir to‘shakda yotish, quchoqlash, umumiy sochiq va idishlardan foydalanish. Bolalarda kasallik kattalarga qaraganda og‘irroq kechishi, toshmalar ko‘proq bo‘lishi va ular qashlangani sababli bakterial infeksiya tez qo‘shilishi mumkin.

Agar oilada kimdir kasallangan bo‘lsa, bolani u bilan yaqin aloqadan iloji boricha ajrating, uning shaxsiy buyumlarini alohida saqlang. Bolada isitma yoki toshma paydo bo‘lsa, pediatrga qo‘ng‘iroq qiling. Bolaning tirnoqlarini qisqa kesib turing, toshmalarni qashlamasligi uchun yengil, paxtali kiyim kiydiring va unga yetarli suyuqlik bering. Isitma tushiruvchi vositalarni faqat yoshiga mos shaklda va pediatr tavsiyasiga ko‘ra bering.

Tashxis

Shifokor belgilar, toshma ko‘rinishi va kasal odam bilan aloqa bo‘lgan-bo‘lmaganini so‘raydi. Tashxisni tasdiqlash uchun toshma yuzasidan yoki pufak suyuqligidan namuna olinib, PZR tahlili o‘tkaziladi. Maymunchechakni suvchechak, gerpes, sifilis va boshqa toshma bilan kechadigan kasalliklardan farqlash muhim.

Davolash

Ko‘pchilik hollarda kasallik o‘z-o‘zidan o‘tib ketadi va davolash belgilarni yengillashtirishga qaratiladi:

  • isitma va og‘riqda paratsetamol yoki ibuprofen shifokor tavsiyasiga ko‘ra;
  • ko‘p suyuqlik ichish va to‘g‘ri ovqatlanish;
  • og‘izdagi yaralarda iliq tuzli suv bilan chayish;
  • teri parvarishi: toshmalarni toza va quruq saqlash, ularni qashlamaslik va yormaslik;
  • bakterial infeksiya qo‘shilsa — shifokor buyurgan antibiotiklar.

Og‘ir holatlarda yoki xavf guruhidagi bemorlarda shifokor maxsus virusga qarshi dorilarni qo‘llashni ko‘rib chiqishi mumkin. Bunday davolash faqat kasalxona sharoitida, mutaxassis nazoratida o‘tkaziladi.

Uyda izolyatsiya qoidalari

  1. Toshma to‘liq bitib, yangi teri hosil bo‘lguncha alohida xonada bo‘ling.
  2. Boshqalar bilan muloqotda tibbiy niqob taqing, toshmalarni kiyim bilan yoping.
  3. Alohida sochiq, choyshab va idish-tovoqdan foydalaning.
  4. Kiyim va choyshablarni silkitmasdan, issiq suvda alohida yuving.
  5. Qo‘lni tez-tez sovun bilan yuving.
  6. Uy hayvonlari bilan aloqani cheklang.
  7. Kasallik davrida jinsiy aloqadan saqlaning.

Maymunchechakning oldini olish

  • Toshmasi bor odam bilan yaqin teri aloqasidan saqlaning.
  • Kasal odamning shaxsiy buyumlariga tegmang.
  • Qo‘lni muntazam sovun bilan yuving yoki spirtli antiseptikdan foydalaning.
  • Tasodifiy jinsiy aloqalardan saqlaning, himoya vositalaridan foydalaning — ammo ular maymunchechakdan to‘liq himoya qilmaydi, chunki virus teri aloqasi orqali ham yuqadi.
  • Kasallik tarqalgan mintaqalarga sayohatda yovvoyi hayvonlarga tegmang, go‘shtni yaxshilab pishiring.
  • Xavf guruhidagi odamlar uchun vaksina mavjud. Emlash zarurligini shifokor bilan muhokama qiling.

Qachon shifokorga murojaat qilish kerak

Quyidagi hollarda oilaviy poliklinika shifokori yoki yuqumli kasalliklar mutaxassisiga qo‘ng‘iroq qiling — poliklinikaga borishdan oldin oldindan xabar bering, shunda boshqalarga yuqtirish xavfi kamayadi:

  • teringizda tushunarsiz toshma, pufakchalar yoki yaralar paydo bo‘lsa, ayniqsa isitma va limfa tugunlari kattalashishi bilan birga;
  • maymunchechak bilan kasallangan odam bilan yaqin aloqada bo‘lgan bo‘lsangiz;
  • yaqinda kasallik tarqalgan mintaqadan qaytgan bo‘lsangiz va belgilar paydo bo‘lsa;
  • homilador bo‘lsangiz yoki bolada toshma paydo bo‘lsa.

Nafas qisishi, ko‘krak og‘rig‘i, hushning chalkashishi, tutqanoq, ko‘zda kuchli og‘riq va ko‘rish yomonlashishi, suyuqlik icha olmaslik yoki siydik kamayishi kuzatilsa, darhol 103 raqamiga qo‘ng‘iroq qiling.

Xulosa

Maymunchechak belgilari — isitma, limfa tugunlarining kattalashishi va bosqichma-bosqich o‘zgaradigan toshma. Kasallik asosan yaqin teri aloqasi orqali yuqadi va ko‘pchilikda o‘z-o‘zidan o‘tib ketadi, ammo xavf guruhidagi odamlarda og‘irroq kechishi mumkin. Shubhali toshma paydo bo‘lsa, boshqalar bilan aloqani cheklang va shifokorga oldindan qo‘ng‘iroq qiling. Gigiyena, yaqin aloqadan saqlanish va kerak bo‘lganda emlash eng ishonchli himoya choralaridir.

Ko‘p beriladigan savollar

Maymunchechak suvchechakdan qanday farq qiladi?

Maymunchechakda ko‘pincha limfa tugunlari kattalashadi va toshmalar bir xil bosqichda bo‘ladi, ko‘pincha kaft va oyoq taglarida ham uchraydi. Aniq tashxisni faqat tahlil orqali qo‘yish mumkin.

Maymunchechak havo orqali yuqadimi?

Asosiy yuqish yo‘li — yaqin teri aloqasi. Uzoq vaqt yuzma-yuz yaqin gaplashganda tomchilar orqali ham yuqishi mumkin, ammo bu kamroq uchraydi.

Maymunchechak qancha davom etadi?

Ko‘pchilik hollarda kasallik bir necha hafta davom etadi va o‘z-o‘zidan o‘tadi. Odam barcha yaralar bitib, yangi teri hosil bo‘lguncha yuqumli hisoblanadi.

Maymunchechakka qarshi vaksina bormi?

Ha, xavf guruhidagi odamlar uchun vaksina mavjud. Emlash kerakligini va imkoniyatini shifokor bilan muhokama qiling.

Bu maqola sizga foydali bo'ldimi?

Foydali bo‘lsa, yaqinlaringizga ham yuboring:

TelegramWhatsApp

Muhim eslatma

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Tibbiy ogohlantirish

Shoshilinch holatda — 103
Nozima IdrokovaN
MUALLIF

Nozima Idrokova

Ushbu sahifada

1/11
  1. Maymunchechak nima
  2. Kasallik qanday yuqadi
  3. Maymunchechak belgilari
  4. Kimlar uchun xavfli
  5. Bolalarda maymunchechak
  6. Tashxis
  7. Davolash
  8. Maymunchechakning oldini olish
  9. Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
  10. Xulosa
  11. Ko‘p beriladigan savollar

Foydali kalkulyatorlar

  • Homiladorlik kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi