Masturbatsiya (onanizm) — odamning o‘z-o‘zini jinsiy qoniqtirishi. Zamonaviy tibbiyot nuqtai nazaridan bu keng tarqalgan, odatda jismoniy zarar keltirmaydigan holat, uni ko‘plab kattalar va o‘smirlar boshdan kechiradi. Muammo faqat u hayotga xalaqit bera boshlaganda, majburiy tusga kirganda, jarohat yoki doimiy aybdorlik va tashvish keltirib chiqarganda paydo bo‘ladi; shunda urolog, seksolog yoki psixoterapevtga murojaat qilish o‘rinli.
Bu mavzuda ko‘pchilik so‘rashga uyaladi va ko‘pincha ishonchsiz manbalardan qo‘rqituvchi gaplarni eshitadi. Maqolada afsonalar ilmiy ma’lumotlar bilan solishtiriladi, me’yor va muammo orasidagi chegara tushuntiriladi. Bu umumiy ma’lumot bo‘lib, shifokor ko‘rigini almashtirmaydi.
Masturbatsiya nima va bu normalmi
Masturbatsiya erkaklar ham, ayollar ham orasida keng tarqalgan. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti, Buyuk Britaniya NHS va boshqa yirik tibbiy tashkilotlar uni jinsiy xulq-atvorning odatiy shakllaridan biri deb hisoblaydi. U oilaviy, ma’naviy yoki shaxsiy qadriyatlarga ko‘ra har kim uchun qabul qilinadigan narsa bo‘lmasligi mumkin; bu — shaxsiy tanlov masalasi. Tibbiy jihatdan esa gap shundaki, odamning bunday xatti-harakati o‘z-o‘zidan kasallik belgisi emas.
Ba’zi odamlar uni deyarli hech qachon qilmaydi, boshqalari tez-tez qiladi. Ikkala holat ham me’yor doirasida bo‘lishi mumkin. Jinsiy hayoti faol, turmush qurgan yoki doimiy sherigi bor odamlar ham ba’zan o‘zlari bilan shug‘ullanishadi; bu ularning munosabatlarida muammo borligini bildirmaydi.
Onanizm zararlimi: tibbiy fikr
Ishonchli tibbiy manbalarda umumiy xulosa shunday: o‘rtacha darajada, shaxsiy sharoitda va toza qo‘llar bilan bajarilganda masturbatsiya jismoniy a’zolarga zarar yetkazmaydi, jinsiy a’zolarning tuzilishini o‘zgartirmaydi va kasallik keltirib chiqarmaydi. Bundan tashqari, orgazm vaqtincha kayfiyatni yaxshilaydi, mushaklarni bo‘shashtiradi va ba’zilarga uyquga ketishga yordam beradi.
Bir nechta kuzatuv tadqiqotlarida eyakulyatsiya chastotasi yuqori bo‘lgan erkaklarda prostata saratoni xavfi biroz pastroq bo‘lgani qayd etilgan. Lekin bu faqat statistik bog‘liqlik: sabab-oqibat isbotlanmagan, shuning uchun masturbatsiyani davolash yoki profilaktika usuli sifatida tavsiya etib bo‘lmaydi.
Zarar odatda boshqa jihatlardan kelib chiqadi: nojo‘ya, haddan tashqari qattiq harakatlardan teri qizarishi va yorilishi, begona narsalar ishlatilganda jarohat, shuningdek ruhiy bosim — aybdorlik, uyat va qo‘rquv. Aynan shu ruhiy omillar ko‘pincha jismoniy asoratlardan ko‘ra ko‘proq ta’sir qiladi.
Onanizm haqidagi afsonalar va haqiqat
Bu mavzu asrlar davomida qo‘rqituvchi gaplar bilan o‘ralgan. Ularning ko‘pi o‘tmishdagi taxminlardan qolgan va ilmiy tasdiqlanmagan.
Onanizm impotensiyaga olib keladimi
Yo‘q. Masturbatsiya o‘z-o‘zidan erektil disfunksiya (jinsiy zaiflik) sababi emas. Erektsiya muammolari ko‘pincha qon tomirlar kasalligi, qandli diabet, yuqori qon bosimi, chekish, alkogol, ba’zi dorilar, gormonal o‘zgarishlar yoki stress bilan bog‘liq. Yosh yigitlarda esa ko‘pincha tashvish va o‘zidan shubhalanish asosiy rol o‘ynaydi.
Onanizm bepushtlikka olib keladimi
Yo‘q. Tana sperma ishlab chiqarishni doimiy davom ettiradi, undan foydalanish uni tugatib qo‘ymaydi. Faqat tez-tez eyakulyatsiyadan keyingi bir nechta namunada spermatozoidlar soni vaqtincha kamroq bo‘lishi mumkin, shuning uchun spermogramma topshirishdan oldin laboratoriya odatda bir necha kun jinsiy tiyilishni so‘raydi. Bu o‘tkinchi holat, uzoq muddatli zarar emas. Erkaklar bepushtligi haqiqiy sabablari esa boshqa: gormonlar, varikotsele, infeksiyalar, genetik omillar.
Ko‘rish yomonlashadimi, bel og‘riydimi, “orqa miya suyuqligi” tugaydimi
Ko‘rishning yomonlashishi, bel og‘rig‘i va umurtqa bilan bog‘liq muammolar masturbatsiyadan kelib chiqmaydi. Bel og‘rig‘iga ko‘pincha o‘tirib ishlash, mushaklar zaifligi, bo‘g‘im va umurtqa kasalliklari sabab bo‘ladi. “Orqa miya suyuqligi” haqidagi gap ham xato: sperma prostata, urug‘ pufakchalari va moyaklarda hosil bo‘ladi, orqa miya yoki bosh miya suyuqligi bilan hech qanday aloqasi yo‘q.
Husnbuzar, soch to‘kilishi, holsizlik va ruhiy kasallik
Husnbuzar o‘smirlik davridagi gormonal o‘zgarishlar, yog‘ bezlari faolligi va irsiyat bilan bog‘liq, masturbatsiya bilan emas. Soch to‘kilishi, doimiy charchoq va zaiflik ham undan kelib chiqmaydi; bunday shikoyatlar bo‘lsa, kamqonlik, qalqonsimon bez muammolari, uyqu yetishmasligi yoki depressiya kabi sabablarni tekshirish kerak. Orgazmdan keyin qisqa muddatli bo‘shashish yoki uyquchanlik tabiiy, bu kasallik emas. Ruhiy kasallik ham masturbatsiyadan rivojlanmaydi.
Qancha tez-tez qilish me’yor
Tibbiyotda “to‘g‘ri” yoki “maksimal” soni belgilanmagan. Muhim mezon — raqam emas, balki u hayotingizga qanday ta’sir qilishi: ish, o‘qish, uyqu, oilaviy munosabatlar va kayfiyat saqlanib qolsa, chastota alohida tashvish tug‘dirmaydi. Chastota yoshga, gormonal holatga, munosabatlar va stress darajasiga qarab o‘zgarib turadi.
Masturbatsiya qachon muammoga aylanadi
Quyidagi holatlarda shifokor yoki psixolog bilan maslahatlashish foydali:
- xatti-harakat majburiy bo‘lib qoldi: to‘xtatishga urinib ham uddalay olmayapsiz;
- u ish, o‘qish, uyqu yoki majburiyatlarning bajarilishiga xalaqit bermoqda, kerakli uchrashuvlardan voz kechishga to‘g‘ri kelmoqda;
- doimiy kuchli aybdorlik, uyat, tashvish yoki o‘zini yomon ko‘rish hissi bor;
- terining shikastlanishi, og‘riq, qizarish, qon yoki boshqa jismoniy muammolar paydo bo‘ldi;
- sherik bilan yaqinlikdan keyin eyakulyatsiya qiyin yoki umuman bo‘lmayapti, jinsiy istak pasaygan;
- xatti-harakat noqulay joyda yoki boshqalarning roziligisiz bo‘lishi xavfi bor.
Xalqaro kasalliklar tasnifi ICD-11 da “majburiy jinsiy xulq-atvor buzilishi” alohida holat sifatida ko‘rsatilgan. Bu tashxis faqat uzoq muddat davom etgan, boshqarib bo‘lmaydigan va aniq zarar keltiradigan holatda qo‘yiladi; shunchaki ko‘p yoki tez-tez qilish tashxis emas. Pornografiyadan foydalanish bilan bog‘liq muammolar bo‘yicha ham tibbiy hamjamiyatda yagona fikr hali yo‘q, lekin nazoratni yo‘qotish ham xuddi shu tarzda baholanadi.
Sherik bilan eyakulyatsiyaning kechikishi
Ba’zi erkaklarda faqat o‘ziga xos, odatlangan taassurot bilan eyakulyatsiya bo‘ladi, sherik bilan esa u kechikadi yoki bo‘lmaydi. Bu holat kechikkan eyakulyatsiya deb ataladi. Bunda masturbatsiya sababga aylanganini isbotlash qiyin: ko‘p hollarda tashvish, dorilar (masalan, ba’zi antidepressantlar), qandli diabet yoki prostata va asab muammolari ham ta’sir qiladi. Aksincha, juda tez eyakulyatsiya bo‘lsa, erta eyakulyatsiya bo‘yicha urolog bilan gaplashgan ma’qul. Tekshiruv va suhbatdan keyin sababni aniqlash mumkin.
Qo‘shimcha xavfsizlik qoidalari
- qo‘llar va jinsiy a’zolar sof bo‘lishi kerak, jinsiy a’zoga zo‘r bermaslik lozim;
- begona, o‘tkir yoki mo‘ljallanmagan narsalarni tanaga kiritish mumkin emas: bu jarohat va infeksiyaga olib keladi;
- tabiiy bo‘lmagan, og‘riq beruvchi yoki xavfli usullardan voz kechish kerak;
- bu faqat shaxsiy joyda bo‘lishi kerak; jamoat joyida va boshqalarning ko‘z oldida bunday xatti-harakat noto‘g‘ri.
O‘smirlarda masturbatsiya
Balog‘at yoshida jinsiy gormonlar darajasi keskin o‘zgaradi, jinsiy qiziqish paydo bo‘ladi. Ko‘pchilik o‘g‘il va qizlar buni shu davrda birinchi marta his qiladi. Bu rivojlanishning tabiiy qismi hisoblanadi va o‘z-o‘zidan xavfli emas. Muhim narsa — bola o‘zini aybdor yoki “nopok” deb hisoblamasligi.
Ota-onalarga maslahat: qo‘pol so‘kmaslik, jazolamaslik, qo‘rqituvchi gaplar aytmaslik. Tinch, aniq va hurmat bilan tushuntirish yaxshi: tanadagi o‘zgarishlar tabiiy, shaxsiy narsalar shaxsiy joyda bo‘ladi, gigiyena muhim, va ishonchsiz manbalarga emas, ishonchli kattalarga yoki shifokorga savol berish mumkin. Suhbatni boshlashda o‘smirlarda onanizm va jinsiy tarbiya mavzusidagi tibbiy ma’lumotlar asos bo‘la oladi, ularni tinch muhitda, ayblamasdan muhokama qilish kerak.
O‘smirda tashvish, o‘qishga e’tibor yo‘qolishi, doimiy kayfiyat tushkunligi, yolg‘izlikka berilish yoki jarohat belgilari bo‘lsa, bolalar shifokori, bolalar urologi yoki psixolog bilan maslahatlashing. Agar bolada yoshiga mos bo‘lmagan jinsiy xatti-harakat yoki qo‘rquv bo‘lsa, ehtimol zo‘ravonlik yoki boshqa ruhiy sabab bor; bunda ham mutaxassisga murojaat qilish zarur.
Ayollarda masturbatsiya
Ayollar ham masturbatsiya qiladi, bu ham me’yor doirasidagi xatti-harakat. U hayz sikliga, bachadon va tuxumdonlarga yoki kelajakdagi homiladorlikka zarar keltirmaydi. Gigiyena va xavfsizlik qoidalari erkaklar bilan bir xil: toza qo‘llar, jarohatsiz va yengil harakat, begona narsalardan voz kechish. Og‘riq, qon ketishi, ajralmalar yoki jinsiy aloqada noqulaylik bo‘lsa, ginekologga murojaat qilish kerak.
Qaysi shifokorga murojaat qilish kerak
- Urolog yoki androlog — jinsiy a’zolardagi og‘riq, shish, qiyshayish, erektsiya yoki eyakulyatsiya muammolari, prostatit gumonida;
- Ginekolog — ayollarda og‘riq, ajralmalar, qon ketishi va boshqa shikoyatlarda;
- Seksolog — jinsiy istak, qoniqish, sherik bilan munosabat bilan bog‘liq savollarda;
- Psixoterapevt yoki psixolog — majburiy xatti-harakat, aybdorlik, tashvish, depressiya va nazoratni yo‘qotish hissida;
- Bolalar shifokori — o‘smirlarning savollari va ota-onalar tashvishida.
Shifokor bilan suhbat maxfiy bo‘ladi, tekshiruvdan oldin ham, keyin ham savollaringizni ochiq aytishingiz mumkin. Savollarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri berish uyalish emas, balki o‘z sog‘lig‘iga e’tibor ko‘rsatkichi.
Xulosa
Masturbatsiya — keng tarqalgan xatti-harakat bo‘lib, tibbiy jihatdan odatda zarar keltirmaydi va impotensiya, bepushtlik, ko‘rish yomonlashishi, bel og‘rig‘i yoki ruhiy kasallikka sabab bo‘lmaydi. Muammo uning soni bilan emas, hayotga xalaqit berishi, majburiy tusga kirishi, jarohat yoki doimiy aybdorlik va tashvish keltirishi bilan belgilanadi. Bunday holatda urolog, seksolog yoki psixoterapevtga murojaat qilish yordam beradi, o‘smirlarga esa qo‘rqitish emas, tinch va hurmatli suhbat kerak.
Ko‘p beriladigan savollar
Onanizm nima?
Bu odamning o‘z-o‘zini jinsiy qoniqtirishi. Tibbiyotda u jinsiy xulq-atvorning keng tarqalgan, odatda zararsiz shakli deb hisoblanadi.
Onanizm zararlimi?
Me’yorida va xavfsiz tarzda bajarilganda jismoniy zarar keltirmaydi. Zarar jarohat, haddan tashqari qattiq harakat yoki doimiy aybdorlik va majburiy xatti-harakat bo‘lganda paydo bo‘lishi mumkin.
Onanizm impotensiya yoki bepushtlikka olib keladimi?
Yo‘q, bunday bog‘liqlik isbotlanmagan. Impotensiya va bepushtlikning sabablari boshqa: qon tomirlar, gormonlar, infeksiyalar, stress va boshqa kasalliklar.
Haftada necha marta masturbatsiya qilish normal?
Aniq me’yor yo‘q. Asosiy mezon — u uyqu, ish, o‘qish va munosabatlarga xalaqit bermasligi va nazoratdan chiqmasligi.
Qachon shifokorga murojaat qilish kerak?
Agar xatti-harakat majburiy bo‘lsa, hayotga xalaqit bersa, kuchli aybdorlik yoki tashvish keltirsa, og‘riq yoki jarohat bo‘lsa, sherik bilan eyakulyatsiya muammosi paydo bo‘lsa — urolog, seksolog yoki psixoterapevtga.







