Kasallik.uz
  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Biz haqimizda
Ру
  1. Bosh sahifa
  2. Kasalliklar

Koronavirus belgilari va profilaktikasi: muhim ma’lumotlar

Koronavirus belgilari va profilaktikasi: COVID-19 qanday yuqadi, qaysi alomatlar xavfli, uyda qanday parvarish qilish va qachon 103 ga qo‘ng‘iroq qilish kerak.

Nozima IdrokovaN
Nozima IdrokovaYangilangan: 25-oktabr, 2026
Tahririyat tekshirgan6 daqiqada o'qiladi
8
Tibbiy niqob taqqan ayol qo‘llarini antiseptik bilan tozalamoqda

Davomini o'qing

D vitamini bo‘yicha shifokor maslahati va bo‘g‘im og‘rig‘i
Kasalliklar

D vitamini revmatoid artrit: muhim bog‘liqlik

30-aprel, 2023·7 daq
Erkaklar unumdorligi uchun foydali oziq-ovqat mahsulotlari
Sog'lom turmush

Erkaklar unumdorligi uchun ovqatlanish: muhim qoidalar

26-aprel, 2023·6 daq
Yangi brokkoli to'pgullari kesilgan holda yashil sabzavot
Sog'lom turmush

Brokkoli foydasi: sog’liq uchun 10 ta muhim afzallik

26-aprel, 2023·6 daq
Oqar suv ostida sovun bilan qo‘llarni yaxshilab yuvish
Sog'lom turmush

Qo‘l yuvish hayotni saqlaydi: bemorlar uchun muhim maslahatlar

5-may, 2023·7 daq
Miya salomatligi uchun omega-3 ga boy losos baliq va yong‘oqlar
Sog'lom turmush

Omega-3 ning miya uchun foydasi: nega baliq yog‘i muhim?

5-may, 2023·7 daq
Fitnes mashqlari bilan shug‘ullanayotgan ayol va murabbiy
Sog'lom turmush

Fitnes mashqlari: boshlovchilar uchun 10 ta muhim savol

19-aprel, 2023·6 daq

Sayt pastki qismi

Kasallik.uz

Kasalliklar, ularning belgilari, sabablari, tashxis va davolash usullari haqida o'zbek va rus tillarida sodda va ishonchli ma'lumotlar.

РусскийO'zbekcha

Sayt

  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Homiladorlik kalendari
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi
  • Mualliflar

Loyiha

  • Biz haqimizda
  • Tahririyat
  • Tahririyat siyosati
  • Aloqa

Huquqiy ma'lumot

  • Maxfiylik siyosati
  • Foydalanish shartlari
  • Tibbiy ogohlantirish
  • Cookie siyosati

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Batafsil

© 2026 Kasallik.uz. Barcha huquqlar himoyalangan.

Materiallardan foydalanilganda Kasallik.uz saytiga faol havola berilishi shart.

Bosh sahifaMavzular
Dorilar
Mundarija▾
  1. Koronavirus qanday yuqadi
  2. Koronavirus belgilari
  3. Kimlar uchun koronavirus ayniqsa xavfli
  4. Tashxis qanday qo‘yiladi
  5. Uyda parvarish: yengil kechganda nima qilish kerak
  6. Bolalarda koronavirus
  7. Koronavirus profilaktikasi
  8. COVID-19 dan keyingi holat
  9. Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
  10. Xulosa
  11. Ko‘p beriladigan savollar

Koronavirus belgilari va profilaktikasi haqida to‘g‘ri ma’lumotga ega bo‘lish bugun ham muhim. Koronaviruslar — odamlar va hayvonlarda nafas yo‘llari kasalliklarini keltirib chiqaruvchi viruslar oilasi. Ularning ayrimlari oddiy shamollashga sabab bo‘lsa, boshqalari — masalan, SARS, MERS va COVID-19 ni keltirib chiqaruvchi SARS-CoV-2 — og‘ir pnevmoniyaga olib kelishi mumkin.

COVID-19 pandemiyasi tugaganidan keyin ham bu virus aylanishda davom etmoqda va yangi variantlari paydo bo‘lmoqda. Ko‘pchilikda kasallik yengil kechsa-da, keksalar, surunkali kasalligi borlar va immuniteti pasaygan odamlar uchun u hali ham xavfli. Ushbu maqolada koronavirus qanday yuqishi, uning belgilari, xavfli alomatlar, uyda parvarish va himoyalanish choralari haqida so‘z yuritamiz.

Koronavirus qanday yuqadi

Virus asosan kasal odam yo‘talganda, aksirganda, gapirganda yoki nafas chiqarganda havoga tarqaladigan tomchilar va mayda zarrachalar orqali yuqadi. Yopiq, yaxshi shamollatilmaydigan xonalarda va odamlar zich to‘plangan joylarda yuqish xavfi ayniqsa yuqori.

Kamroq hollarda virus ifloslangan yuzalarga tegib, so‘ngra yuvilmagan qo‘l bilan ko‘z, burun yoki og‘izga tegish orqali ham yuqishi mumkin. Belgilar paydo bo‘lishidan oldin ham odam virusni boshqalarga yuqtirishi mumkin, shuning uchun profilaktika choralari muhim.

Koronavirus belgilari

Belgilar odatda virus yuqgandan bir necha kun o‘tib paydo bo‘ladi va yengildan og‘irgacha bo‘lishi mumkin.

Eng ko‘p uchraydigan belgilar

  • isitma yoki titroq;
  • quruq yoki balg‘amli yo‘tal;
  • tomoq og‘rig‘i, burun bitishi yoki oqishi;
  • holsizlik va kuchli charchoq;
  • bosh og‘rig‘i, mushak va bo‘g‘imlarda og‘riq.

Kamroq uchraydigan belgilar

  • hid va ta’m sezishning yo‘qolishi yoki o‘zgarishi;
  • ko‘ngil aynishi, qusish, ich ketishi;
  • ko‘z qizarishi;
  • teri toshmasi.

Ko‘p belgilar gripp va boshqa respirator infeksiyalarga o‘xshaydi, shuning uchun aniq tashxisni faqat tahlil orqali qo‘yish mumkin. Ayrim odamlarda kasallik umuman belgisiz kechadi.

Kimlar uchun koronavirus ayniqsa xavfli

  • keksa yoshdagi odamlar;
  • yurak-qon tomir kasalliklari, gipertoniya bilan og‘riganlar;
  • qandli diabet bilan og‘riganlar;
  • surunkali o‘pka kasalliklari, masalan, bronxial astma yoki surunkali obstruktiv o‘pka kasalligi bo‘lganlar;
  • buyrak va jigar kasalliklari bor bemorlar;
  • semizlik bilan og‘riganlar;
  • immuniteti pasaygan, masalan, onkologik davolanishdan o‘tayotgan odamlar;
  • homilador ayollar.

Tashxis qanday qo‘yiladi

Koronavirusni aniqlash uchun ikki asosiy tahlil ishlatiladi:

  • PZR tahlili — burun yoki tomoqdan olingan surtmada virusning genetik materialini aniqlaydi. Eng ishonchli usul hisoblanadi.
  • Tezkor antigen testi — natijani qisqa vaqtda beradi, uyda ham o‘tkazish mumkin, ammo kasallikning boshida noto‘g‘ri manfiy natija berishi mumkin.

Og‘ir holatlarda shifokor qon tahlillari, qondagi kislorod darajasini o‘lchash va o‘pka tasvirini olishni tavsiya qilishi mumkin.

Uyda parvarish: yengil kechganda nima qilish kerak

Ko‘pchilik bemorlarda kasallik yengil kechadi va uyda davolanish mumkin. Bunda quyidagilarga amal qiling:

  1. Dam oling va jismoniy zo‘riqishdan saqlaning.
  2. Ko‘p suyuqlik iching — iliq suv, choy, kompot, sho‘rva.
  3. Isitma va og‘riq kuchli bo‘lsa, paratsetamol yoki ibuprofenni yo‘riqnomaga yoki shifokor tavsiyasiga ko‘ra qabul qilish mumkin.
  4. Antibiotiklarni o‘zboshimchalik bilan ichmang — ular virusga ta’sir qilmaydi va faqat shifokor bakterial asorat aniqlaganda buyuriladi.
  5. Xonani muntazam shamollating.
  6. Oila a’zolaridan iloji boricha alohida turing, ular bilan muloqotda niqob taqing.
  7. Ahvolingizni kuzatib boring: harorat, nafas olish, umumiy holat.

Uyda pulsoksimetr bo‘lsa, qondagi kislorod darajasini kuzatish foydali. Ko‘rsatkich odatdagidan pasaysa, shifokorga xabar bering.

Bolalarda koronavirus

Bolalarda koronavirus odatda kattalarga qaraganda yengilroq kechadi. Ko‘pincha burun oqishi, tomoq og‘rig‘i, yo‘tal, isitma, ba’zan qorin og‘rig‘i va ich ketishi kuzatiladi. Ammo chaqaloqlar va surunkali kasalligi bor bolalarda kasallik og‘irroq bo‘lishi mumkin.

Bola kasal bo‘lganda unga ko‘p suyuqlik bering, dam olishini ta’minlang va haroratni kuzatib boring. Isitma tushiruvchi vositalarni faqat bolalar uchun mo‘ljallangan shaklda, yoshi va vazniga mos ravishda, pediatr tavsiyasiga ko‘ra bering. Bolalarga aspirin berish mumkin emas.

Bolada tez yoki qiyin nafas olish, lablarning ko‘karishi, kuchli holsizlik, suyuqlik ichishdan bosh tortish, siydik kamayishi yoki koronavirusdan bir necha hafta o‘tib yuqori isitma bilan birga toshma, ko‘z qizarishi va qorin og‘rig‘i paydo bo‘lsa, zudlik bilan shifokorga murojaat qiling.

Koronavirus profilaktikasi

Emlash

Emlash og‘ir kasallik, kasalxonaga yotqizilish va o‘lim xavfini kamaytirishning eng samarali usullaridan biri hisoblanadi. Ayniqsa xavf guruhidagi odamlar uchun emlash muhim. Qachon va qaysi vaksina bilan emlanish kerakligini oilaviy poliklinika shifokori bilan aniqlashtiring.

Kundalik himoya choralari

  • Qo‘lni sovun bilan muntazam yuving, ayniqsa tashqaridan kelgandan keyin va ovqatdan oldin. Sovun bo‘lmasa, spirtli antiseptikdan foydalaning.
  • Yuvilmagan qo‘l bilan yuz, ko‘z, burun va og‘izga tegmang.
  • Yo‘talganda va aksirganda og‘iz va burunni salfetka yoki tirsak bilan yoping.
  • Yopiq xonalarni tez-tez shamollating.
  • Kasallik ko‘paygan mavsumda odamlar zich bo‘lgan yopiq joylarda, ayniqsa xavf guruhida bo‘lsangiz, niqob taqing.
  • Kasal bo‘lsangiz, uyda qoling va ishga, o‘qishga yoki to‘y-ma’rakalarga bormang.
  • Kasal odamlar bilan yaqin aloqadan saqlaning.

Immunitetni qo‘llab-quvvatlash

Sog‘lom turmush tarzi organizmning infeksiyalarga qarshi kurashishiga yordam beradi: yetarli uyqu, sabzavot va mevalarga boy ovqatlanish, muntazam jismoniy faollik, chekmaslik va surunkali kasalliklarni nazorat ostida ushlab turish. Ammo hech qanday vitamin yoki xalq vositasi emlash va himoya choralari o‘rnini bosmaydi.

COVID-19 dan keyingi holat

Ayrim odamlarda kasallikdan keyin ham bir necha hafta yoki oy davomida charchoq, nafas qisishi, diqqatning pasayishi, uyqu buzilishi, yurak tez urishi kabi belgilar saqlanib qoladi. Bunday holatda shifokorga murojaat qilish va tiklanish rejasini birga tuzish kerak.

Qachon shifokorga murojaat qilish kerak

Quyidagi xavfli belgilar paydo bo‘lsa, darhol 103 raqamiga qo‘ng‘iroq qiling:

  • nafas olishning qiyinlashishi yoki havo yetishmasligi;
  • ko‘krakda doimiy og‘riq yoki bosim;
  • lab va yuzning ko‘karishi;
  • hushning chalkashishi, uyg‘onishning qiyinligi;
  • qondagi kislorod darajasining keskin pasayishi.

Quyidagi hollarda oilaviy poliklinika shifokoriga qo‘ng‘iroq qiling yoki uyga chaqiring:

  • yuqori isitma bir necha kundan ortiq tushmasa;
  • ahvol yaxshilanish o‘rniga yomonlashsa;
  • siz xavf guruhiga kirsangiz va koronavirus belgilari paydo bo‘lsa;
  • homilador bo‘lsangiz yoki bolada belgilar kuzatilsa;
  • kasallikdan keyin uzoq vaqt holsizlik va nafas qisishi saqlansa.

Xulosa

Koronavirus belgilari va profilaktikasi haqida bilish o‘zingizni va yaqinlaringizni himoya qilishga yordam beradi. Ko‘pchilikda kasallik yengil kechadi, ammo xavf guruhidagi odamlar uchun u hali ham jiddiy. Emlash, qo‘l gigiyenasi, xonani shamollatish va kasal bo‘lganda uyda qolish — eng oddiy va samarali choralar. Nafas qisishi, ko‘krak og‘rig‘i yoki hushning o‘zgarishida vaqtni yo‘qotmasdan 103 ga qo‘ng‘iroq qiling.

Ko‘p beriladigan savollar

Koronavirusni grippdan qanday farqlash mumkin?

Belgilari juda o‘xshash bo‘lgani uchun ularni faqat tashqi belgilar bo‘yicha ajratib bo‘lmaydi. Aniq tashxis uchun PZR yoki antigen testi kerak.

Koronavirus bilan kasallanganda qancha vaqt uyda qolish kerak?

Isitma tushib, ahvol yaxshilangunga qadar uyda qolish va boshqalar bilan aloqani cheklash tavsiya etiladi. Ishga qaytish muddatini shifokor bilan kelishing.

Koronavirusni antibiotik bilan davolash mumkinmi?

Yo‘q, antibiotiklar viruslarga ta’sir qilmaydi. Ular faqat shifokor bakterial asorat aniqlagan hollarda buyuriladi.

Kasallangandan keyin yana koronavirus yuqishi mumkinmi?

Ha, qayta kasallanish mumkin, ayniqsa yangi variantlar paydo bo‘lganda. Shuning uchun himoya choralari va emlash bo‘yicha shifokor tavsiyalariga amal qilish muhim.

Bu maqola sizga foydali bo'ldimi?

Foydali bo‘lsa, yaqinlaringizga ham yuboring:

TelegramWhatsApp

Muhim eslatma

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Tibbiy ogohlantirish

Shoshilinch holatda — 103
Nozima IdrokovaN
MUALLIF

Nozima Idrokova

Ushbu sahifada

1/11
  1. Koronavirus qanday yuqadi
  2. Koronavirus belgilari
  3. Kimlar uchun koronavirus ayniqsa xavfli
  4. Tashxis qanday qo‘yiladi
  5. Uyda parvarish: yengil kechganda nima qilish kerak
  6. Bolalarda koronavirus
  7. Koronavirus profilaktikasi
  8. COVID-19 dan keyingi holat
  9. Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
  10. Xulosa
  11. Ko‘p beriladigan savollar

Foydali kalkulyatorlar

  • Homiladorlik kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi