Interstitsial o'pka kasalligi (ILD) – bu o'pka to'qimalarida yallig'lanish va chandiqlar hosil bo'lishi bilan kechadigan kasalliklar guruhidir. Asosiy belgilariga nafas qisilishi va quruq yo'tal kiradi. Kasallik ko'pincha dori-darmonlar, atrof-muhit omillari yoki autoimmun buzilishlar oqibatida yuzaga keladi va o'pka funksiyasiga qaytarilmas zarar yetkazishi mumkin.
UMUMIY KOʻRINISH
Interstitsial o'pka kasalligi nima?
ILD – o'pkadagi alveolalar (havo qopchalari) atrofidagi to'qimalarning shikastlanishi bilan bog'liq 200 dan ortiq kasalliklar yig'indisidir. Bu jarayon kislorodning qonga o'tishini qiyinlashtiradi. Kasallik tibbiyotda diffuz parenximal o'pka kasalligi (DPLD) nomi bilan ham yuritiladi.
Kasallik o'pkaga qanday ta'sir qiladi?
O'pka to'qimalarining chandiqlanishi (fibroz) nafas olishni og'irlashtiradi. Surunkali yo'tal va doimiy charchoq hissi kuzatiladi. Davolanmagan holatlarda nafas yetishmovchiligi va og'ir infeksiyalar kabi xavfli asoratlar rivojlanishi mumkin.
ILD turlari va misollar
Eng ko'p uchraydigan turlariga quyidagilar kiradi:
- Idyopatik o'pka fibrozi
- Asbestoz
- Silikoz
- Radiatsion pnevmoniya
- Nonspesifik interstitsial pnevmoniya
SEMPTOMLAR VA SABABLAR
Asosiy belgilar
- Jismoniy harakat vaqtida kuchayadigan nafas qisilishi
- Quruq, uzoq davom etadigan yo'tal
- Surunkali charchoq
- Ko'krak qafasidagi noqulaylik
Kasallik sabablari
Sabablar ma'lum (tashqi ta'sirlar, dorilar, autoimmun kasalliklar) yoki noma'lum (idiopatik) bo'lishi mumkin. Revmatoid artrit, qizil yuguruk va skleroderma kabi kasalliklar ILDni keltirib chiqaruvchi asosiy omillardandir.
DIAGNOSTIKA VA TESTLAR
Tashxis qo'yish uchun shifokorlar quyidagi tekshiruvlardan foydalanadilar:
- O'pka funksiyasi testlari (spirometriya)
- Rentgen va yuqori aniqlikdagi KT (kompyuter tomografiyasi)
- Bronkoskopiya va biopsiya
- Qon tahlillari
DAVOLASH USULLARI
ILDni butunlay davolab bo'lmasada, simptomlarni nazorat qilish va jarayonni sekinlashtirish mumkin:
- Kortikosteroidlar va yallig'lanishga qarshi dorilar
- Anti-fibrotik vositalar (nintedanib, pirfenidon)
- Kislorod terapiyasi va o'pka reabilitatsiyasi
- O'ta og'ir holatlarda o'pka transplantatsiyasi
OLDINI OLISH
Kasbiy xavf omillaridan (asbest, kimyoviy changlar) himoyalanish, chekishni tashlash va surunkali kasalliklarni o'z vaqtida davolash ILD xavfini kamaytiradi.
Responses (0 )