Kasallik.uz
  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Biz haqimizda
Ру
  1. Bosh sahifa
  2. Sog'lom turmush

Kasalxonada infeksiyani oldini olish: bemor uchun maslahatlar

Kasalxonada infeksiyani oldini olish uchun bemor nima qilishi kerak? Qo’l gigiyenasi, kateter va naychalarni nazorat qilish bo’yicha amaliy maslahatlar.

Nozima IdrokovaN
Nozima IdrokovaYangilangan: 26-oktabr, 2026
Tahririyat tekshirgan7 daqiqada o'qiladi
2
Kasalxonada qo'l gigiyenasi va bemor xavfsizligi bo'yicha maslahatlar

Davomini o'qing

Keksa erkak parkda yangi uzilgan ko‘katlar va sabzavotlarni ko‘tarib yurmoqda
Sog'lom turmush

Jiddiy kasalliklarga olib keluvchi 5 ta sabab va oldini olish

15-may, 2023·7 daq
Kasalxona palatasida bemor qo‘lini antiseptik bilan tozalamoqda
Kasalliklar

Kasalxona infeksiyalari: bemor va yaqinlar uchun xavfsizlik qoidalari

16-aprel, 2023·7 daq
Oshxonada gaz plitasi yonida ehtiyotkorlik bilan ovqat pishirayotgan ayol
Sog'lom turmush

Kuyish turlari va birinchi yordam: uyda kuyishning oldini olish

27-aprel, 2023·6 daq
Oqar suv ostida sovun bilan qo‘llarni yaxshilab yuvish
Sog'lom turmush

Qo‘l yuvish hayotni saqlaydi: bemorlar uchun muhim maslahatlar

5-may, 2023·7 daq
Sabzavot va mevalar bilan sog‘lom ovqatlanish saratonning oldini olishga yordam beradi
Sog'lom turmush

Saratonning oldini olish: har kuni amal qilsa bo‘ladigan odatlar

22-aprel, 2023·7 daq
Ayol infeksiyalarning oldini olish uchun qo‘lini sovun bilan yuvmoqda
Kasalliklar

Infeksion kasalliklar: qanday yuqadi, belgilari va himoyalanish

31-dekabr, 2022·7 daq

Sayt pastki qismi

Kasallik.uz

Kasalliklar, ularning belgilari, sabablari, tashxis va davolash usullari haqida o'zbek va rus tillarida sodda va ishonchli ma'lumotlar.

РусскийO'zbekcha

Sayt

  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Homiladorlik kalendari
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi
  • Mualliflar

Loyiha

  • Biz haqimizda
  • Tahririyat
  • Tahririyat siyosati
  • Aloqa

Huquqiy ma'lumot

  • Maxfiylik siyosati
  • Foydalanish shartlari
  • Tibbiy ogohlantirish
  • Cookie siyosati

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Batafsil

© 2026 Kasallik.uz. Barcha huquqlar himoyalangan.

Materiallardan foydalanilganda Kasallik.uz saytiga faol havola berilishi shart.

Bosh sahifaMavzular
Dorilar
Mundarija▾
  1. Kasalxona infeksiyasi nima?
  2. Nima uchun bemorning ishtiroki muhim?
  3. Kasalxonada infeksiyani oldini olishning asosiy qoidalari
  4. Xonadoshlar va tashrif buyuruvchilar
  5. Savol berish — sizning huquqingiz
  6. Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
  7. Uyga chiqqandan keyin ham ehtiyot bo'ling
  8. Xulosa
  9. Ko‘p beriladigan savollar

Kasalxonada infeksiyani oldini olish — bu faqat shifokor va hamshiralarning vazifasi emas. Statsionarga yotgan odam ko'pincha o'zini "nazoratdan chiqqan" his qiladi va hamma narsa tibbiyot xodimlari qo'lida, deb o'ylaydi. Aslida esa bemor ham davolanish jarayonining faol ishtirokchisi: savol berish, holatidagi o'zgarishlarni aytish va oddiy gigiyena qoidalariga rioya qilish orqali u o'z xavfsizligiga bevosita ta'sir qiladi.

Quyida kasalxonada infeksiyani oldini olishning amaliy tomonlarini ko'rib chiqamiz: infeksiya qanday paydo bo'ladi, qaysi holatlar eng xavfli, qo'l gigiyenasi, kateter va naychalarni qanday nazorat qilish, operatsiyadan keyin nimaga e'tibor berish va qachon zudlik bilan yordam so'rash kerak. Bu maslahatlar oddiy, ammo aynan ularning bajarilishi asoratlar xavfini kamaytiradi.

Shuningdek o‘qing: Kasalxona infeksiyalari: bemor va yaqinlar uchun xavfsizlik qoidalari; Candida auris infeksiyasi: kasalxonadagi xavfli zamburug‘.

Kasalxona infeksiyasi nima?

Kasalxona (statsionar) infeksiyasi — bemor kasalxonaga yotqizilgandan keyin paydo bo'ladigan, dastlabki kasalligi bilan bog'liq bo'lmagan yuqumli kasallik. U davolanish boshlanganidan ma'lum vaqt o'tgach yoki uyga chiqqandan keyin ham namoyon bo'lishi mumkin.

Eng ko'p uchraydigan turlari:

  • Siydik yo'llari infeksiyasi — ko'pincha uzoq turgan siydik kateteri bilan bog'liq;
  • Operatsiya jarohati infeksiyasi — kesim joyida qizarish, shish va yiringlash;
  • Qon oqimi infeksiyasi — tomir ichidagi kateter orqali;
  • O'pka infeksiyasi (pnevmoniya) — uzoq vaqt yotib qolgan yoki sun'iy nafas apparatida bo'lgan bemorlarda.

Qo'zg'atuvchilar orasida stafilokokklar, ichak tayoqchasi va boshqa bakteriyalar uchraydi, ularning ayrimlari ko'p dorilarga chidamli bo'ladi. Kasalxona infeksiyasi davolanishni uzaytiradi, qo'shimcha tekshiruv va dori talab qiladi. Shuning uchun oldini olish davolashdan ko'ra ancha oson va arzon.

Nima uchun bemorning ishtiroki muhim?

  • Siz o'z holatingizdagi o'zgarishlarni birinchi bo'lib sezasiz: og'riq, achishish, isitma, jarohatdagi yangi belgilar.
  • Hamshira va shifokor bir kunda ko'p bemorni ko'radi, ba'zi tafsilotlar e'tibordan chetda qolishi mumkin — eslatib qo'yish foydali.
  • Qo'l yuvish yoki kateterni tekshirish bo'yicha savol berish sizning huquqingiz; xijolat bo'lish yoki "noqulaylik tug'diryapman" deb o'ylash shart emas.
  • O'z vaqtida aytilgan shikoyat asoratni erta aniqlash va uni osonroq davolash imkonini beradi.

Kasalxonada infeksiyani oldini olishning asosiy qoidalari

1. Qo'l gigiyenasi — eng muhim chora

Infeksiyalarning katta qismi aynan qo'llar orqali tarqaladi. Shuning uchun tibbiyot xodimi sizga tegishdan yoki muolaja qilishdan oldin qo'lini yuvishi yoki antiseptik bilan tozalashi kerak. Buni ko'rmasangiz, muloyimlik bilan so'rang: "Iltimos, qo'lingizni yuvib olasizmi?" — bu mutlaqo odatiy iltimos.

O'zingiz ham quyidagi holatlarda qo'lni yuvishni unutmang:

  • hojatxonadan chiqqandan keyin;
  • ovqatdan oldin va keyin;
  • jarohatga, kateterga yoki tomchi tizimiga tegishdan oldin;
  • tashrif buyuruvchilar bilan salomlashgandan keyin.

Sovun va suv bilan yuvishda qo'llarni kamida 30 soniya, spirtli antiseptik bilan ishlov berishda esa qo'llar quriguncha ishqalash tavsiya etiladi. Yiringli yara yoki ho'l bog'lamga qo'l tekkizmaslikka harakat qiling.

2. Kateter, tomchi va drenajlar

Har qanday naycha — bakteriya uchun "eshik". Shuning uchun har kuni navbatchi hamshiradan so'rang: bu kateter hali kerakmi, qachon olib tashlanadi? Uzoq turgan kateter asorat xavfini oshiradi, shifokor esa uni imkon qadar tezroq olib tashlashga harakat qiladi.

  • Siydik qopi doim qovuqdan pastda turishi kerak, polga tegmasligi lozim.
  • Naychani tortib yubormang, uchi chiqib qolsa darhol xabar bering.
  • Kateter kirgan joyda og'riq, qizarish, shish yoki yiring paydo bo'lsa — darhol ayting.
  • Tomchi tizimi osilib turgan igna atrofida ho'llik yoki og'riq bo'lsa ham xabar bering.

3. Operatsiya va jarohatdan keyin

  • Bog'lamni o'zingiz yechmang; qachon va kim tomonidan almashtirilishini shifokordan aniqlang.
  • Bog'lam quruq va toza turishi kerak — cho'milishda jarohat suv bilan bevosita tegishmasin.
  • Jarohatga tegishdan oldin albatta qo'l yuving.
  • Xavfli belgilar: qizarish kuchayishi, shish, issiqlik, kuchli og'riq, yiring yoki yoqimsiz hid, isitma.

Operatsiyadan keyin imkon qadar erta harakatlanish, chuqur nafas olish va yo'talish mashqlari o'pka infeksiyasining oldini olishga yordam beradi. Bu ayniqsa qorin bo'shlig'i va ko'krak qafasidagi operatsiyalardan keyin muhim.

4. Nafas yo'llari infeksiyalarining oldini olish

Statsionarda yotgan bemor kam harakat qiladi, bu esa balg'amning to'planishiga olib keladi. Shifokor ruxsat bergan darajada yotgan holda ham chuqur nafas olish, bir necha marta yo'talish va holatni o'zgartirish foydali. Mavsumiy gripp davrida tashriflarni cheklash, xonani ventilyatsiya qilish va shifokor tavsiyasiga ko'ra emlash ham himoya beradi.

5. Antibiotiklar: faqat shifokor tavsiyasi bilan

Antibiotiklarni o'z xohishingiz bilan so'ramang va qabul qilmang. Virusli kasalliklarda ular yordam bermaydi, aksincha, rezistentlikni kuchaytiradi. Belgilangan dorini shifokor aytgan vaqtda va muddatda iching, dozani o'zingiz o'zgartirmang. Antibiotikdan keyin tez-tez suyuq ich ketishi boshlansa, bu haqda shifokorga aytish zarur.

6. Umumiy holat: qand va ovqatlanish

Qandli diabet bilan og'rigan bemorlarda qand darajasining yuqoriligi infeksiya xavfini oshiradi, shuning uchun statsionarda ham ko'rsatkichlarni nazorat qilish muhim. Chekishni tashlash, oqsilga boy ovqatlanish va yetarli uyqu jarohatning bitishini tezlashtiradi.

Xonadoshlar va tashrif buyuruvchilar

  • Yo'tal, isitma yoki boshqa yuqumli belgisi bor yaqinlaringiz tashrifni kechiktirsin.
  • Tashrif buyuruvchilar ham qo'lini yuvishi va bemorning karavoti, kateteri va bog'lamlariga tegmasligi kerak.
  • Palatada ortiqcha odam va uzoq suhbatlar changni ko'paytiradi — tashriflar qisqa bo'lgani ma'qul.
  • Boshqa bemorning karavotiga o'tirmang va uning buyumlaridan foydalanmang.

Savol berish — sizning huquqingiz

Bemor huquqlari haqida ma'lumot odatda qabul bo'limida yoki palata devoridagi stendda osib qo'yiladi. Muolaja oldidan quyidagilarni so'rash odatiy holdir:

  • bu muolaja nima uchun qilinmoqda va muqobil varianti bormi;
  • qanday dori berilmoqda va u nima uchun kerak;
  • kateter yoki drenaj qachon olib tashlanadi;
  • bog'lam qachon almashtiriladi;
  • holat yomonlashsa, kimga murojaat qilish kerak (navbatchi shifokor, palata hamshirasi).

Javob olinmasa, navbatchi shifokorga yoki bo'lim mudiriga murojaat qiling. Kasalxonada infeksiyalarni nazorat qilish bo'yicha mas'ul mutaxassis (epidemiolog) ham mavjud — jiddiy shubha bo'lsa, unga murojaat qilish mumkin.

Qachon shifokorga murojaat qilish kerak

Quyidagi holatlarda kutish shart emas — darhol palata hamshirasi yoki navbatchi shifokorga xabar bering, holat kechasi yuz bersa ham:

  • isitma 38 °C dan yuqori, ayniqsa titroq bilan;
  • jarohat atrofida qizarish, shish, qattiqlik yoki yiring paydo bo'lishi;
  • kateter joyida kuchayib borayotgan og'riq, achishish, loyqa yoki qonli siydik;
  • nafas qisishi, ko'krakdagi og'riq, balg'am bilan yo'tal;
  • antibiotik qabul qilgandan keyin ko'p marta suyuq ich ketishi;
  • holatning keskin yomonlashuvi, holsizlik, chalkashlik.

Agar uyda bo'lsangiz va yuqoridagi belgilar paydo bo'lsa, 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling yoki oilaviy poliklinikangizga murojaat qiling. O'zingiz uyda antibiotik ichishni boshlamang: noto'g'ri dori asoratni yashirishi va davolashni kechiktirishi mumkin.

Uyga chiqqandan keyin ham ehtiyot bo'ling

  • Shifokor belgilagan dorilarni to'liq, aytilgan muddatda iching.
  • Bog'lamni faqat ko'rsatma bo'yicha almashtiring, jarohatni toza va quruq saqlang.
  • Nazorat ko'rigiga belgilangan kunda boring — jarohat tashqi ko'rinishidan yaxshi bo'lsa ham.
  • Og'ir yuk ko'tarmang, operatsiyadan keyin asta-sekin harakatni ko'paytiring.
  • Qo'l gigiyenasi, toza kiyim va xonani shamollatish uyda ham davom etsin.

Xulosa

Kasalxonada infeksiyani oldini olish — birgalikdagi ish. Qo'l gigiyenasini eslatish, kateter va naychalarning holatini so'rash, jarohatdagi o'zgarishlarni o'z vaqtida aytish va shifokor tavsiyalariga rioya qilish orqali siz asorat xavfini sezilarli kamaytirasiz. Savol berishdan qo'rqmang: bu sizning sog'lig'ingiz va sizning huquqingiz.

Ko‘p beriladigan savollar

Kasalxonada infeksiyani oldini olishda eng muhim narsa nima?

Eng muhim chora — qo'l gigiyenasi. Tibbiyot xodimi sizga tegishdan oldin qo'lini yuvishi yoki antiseptik bilan tozalashi kerak. Buni ko'rmasangiz, muloyimlik bilan eslatishingiz mumkin. O'zingiz ham hojatxonadan keyin, ovqatdan oldin va jarohatga tegishdan oldin qo'l yuvishni unutmang.

Hamshira qo'lini yuvmagan bo'lsa, aytishim odobsizlik emasmi?

Yo'q, bu sizning huquqingiz va xavfsizligingiz uchun zarur. "Iltimos, qo'lingizni yuvib olasizmi?" degan xotirjam iltimos hech kimni xafa qilmaydi. Aksincha, ko'pchilik tibbiyot xodimlari bunday eslatmani ijobiy qabul qiladi, chunki maqsad bir xil — asoratni oldini olish.

Kateter qachon olib tashlanishini so'rasam bo'ladimi?

Ha, albatta. Siydik kateteri yoki tomir kateteri qancha uzoq tursa, infeksiya xavfi shuncha oshadi. Shuning uchun har kuni navbatchi hamshiradan yoki shifokordan kateter hali kerakmi va qachon olib tashlanishini so'rab turing.

Operatsiyadan keyin qaysi belgilar xavfli?

Isitma, titroq, jarohat atrofida kuchayuvchi qizarish, shish, og'riq, yiring yoki yoqimsiz hid xavfli belgilardir. Bunday holatda kutmasdan palata hamshirasi yoki navbatchi shifokorga xabar bering. Uyda bo'lsangiz, 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling yoki oilaviy poliklinikaga murojaat qiling.

Kasalxonada antibiotikni o'zim so'rasam bo'ladimi?

Yo'q. Antibiotik faqat bakterial infeksiyada yordam beradi, virusli kasalliklarda esa foyda keltirmaydi va rezistentlikni kuchaytiradi. Dorini faqat shifokor tavsiyasi bilan, belgilangan doza va muddatda iching; dozani o'zingiz o'zgartirmang.

Bu maqola sizga foydali bo'ldimi?

Foydali bo‘lsa, yaqinlaringizga ham yuboring:

TelegramWhatsApp

Muhim eslatma

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Tibbiy ogohlantirish

Shoshilinch holatda — 103
Nozima IdrokovaN
MUALLIF

Nozima Idrokova

Ushbu sahifada

1/9
  1. Kasalxona infeksiyasi nima?
  2. Nima uchun bemorning ishtiroki muhim?
  3. Kasalxonada infeksiyani oldini olishning asosiy qoidalari
  4. Xonadoshlar va tashrif buyuruvchilar
  5. Savol berish — sizning huquqingiz
  6. Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
  7. Uyga chiqqandan keyin ham ehtiyot bo'ling
  8. Xulosa
  9. Ko‘p beriladigan savollar

Foydali kalkulyatorlar

  • Homiladorlik kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi