Kasallik.uz
  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Biz haqimizda
Ру
  1. Bosh sahifa
  2. Ayollar salomatligi

Hayz kechikishi sabablari: homiladorlikdan tashqari nimalar sabab bo‘ladi

Hayz kechikishi sabablari: homiladorlik, stress, vazn o‘zgarishi, PKOS, qalqonsimon bez va boshqalar. Necha kun kechikish normal, test qachon qilinadi va qachon shifokorga borish kerak.

Xasan BoliyevX
Xasan BoliyevYangilangan: 14-noyabr, 2026
Tahririyat tekshirgan8 daqiqada o'qiladi
4
Devor kalendarida sanani belgilayotgan qo‘l — hayz kechikishini kuzatish

Davomini o'qing

Homiladorlikda bosh og‘rig‘i: xavfsiz dori va xavfli belgilar
Ayollar salomatligi

Homiladorlikda bosh og‘rig‘i: xavfsiz dori va xavfli belgilar

23-iyul·10 daq
Homilador ayol klinikada shifokor bilan maslahatlashmoqda
Ayollar salomatligi

Homiladorlikda jinsiy aloqa xavfsizmi: asosiy qoidalar

30-dekabr, 2022·7 daq
Ginekolog qabulida maslahat olayotgan yosh ayol
Ayollar salomatligi

Polikistik tuxumdon sindromi va homiladorlik: nima bilish kerak

9-may, 2023·7 daq
Issiq romashka choyi solingan stakan va quritilgan gullar
Ayollar salomatligi

Hayz paytida og‘riqlar: hayz og‘rig‘ini qoldirish usullari

21-aprel, 2023·6 daq
Homilador ayol uchun sog‘lom va muvozanatli taomlar
Ayollar salomatligi

Homiladorlikda to‘g‘ri ovqatlanish: asosiy qoidalar

11-may, 2023·7 daq
Homilador ayol qo‘lida ultratovush tasvirlarini ushlab, ularga qarab turibdi
Ayollar salomatligi

Egizak homiladorlik belgilari: qachon aniqlanadi, turlari, xavflari va tug‘ruq

14-noyabr·9 daq

Sayt pastki qismi

Kasallik.uz

Kasalliklar, ularning belgilari, sabablari, tashxis va davolash usullari haqida o'zbek va rus tillarida sodda va ishonchli ma'lumotlar.

РусскийO'zbekcha

Sayt

  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Homiladorlik kalendari
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi
  • Mualliflar

Loyiha

  • Biz haqimizda
  • Tahririyat
  • Tahririyat siyosati
  • Aloqa

Huquqiy ma'lumot

  • Maxfiylik siyosati
  • Foydalanish shartlari
  • Tibbiy ogohlantirish
  • Cookie siyosati

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Batafsil

© 2026 Kasallik.uz. Barcha huquqlar himoyalangan.

Materiallardan foydalanilganda Kasallik.uz saytiga faol havola berilishi shart.

Bosh sahifaMavzular
Dorilar
Mundarija▾
  1. Normal hayz sikli qanday bo‘ladi
  2. Hayz kechikishining asosiy sabablari
  3. Qizlarda va o‘smirlarda hayz kechikishi
  4. Hayz kechiksa, homiladorlik testini qachon qilish kerak
  5. Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
  6. Tashxis: qanday tekshiruvlar o‘tkaziladi
  7. Hayz kechikishi qanday davolanadi
  8. Hayz siklini kuzatish nima uchun foydali
  9. Xulosa
  10. Ko‘p beriladigan savollar

Hayz kechikishi — ayollarni eng ko‘p xavotirga soladigan holatlardan biri. Birinchi navbatda homiladorlik haqida o‘ylanadi, lekin hayz kechikishi sabablari ancha ko‘p: stress, vaznning keskin o‘zgarishi, og‘ir jismoniy mashqlar, gormonal kasalliklar, emizish davri va menopauza oldidagi o‘zgarishlar. Ko‘p hollarda kechikish bir martalik bo‘lib, o‘zi o‘tib ketadi, ammo ba’zan u shifokor ko‘rigini talab qiladigan kasallik belgisi bo‘ladi.

Quyida hayz sikli qanday ishlashi, necha kunlik kechikish me’yor hisoblanishi, homiladorlik testini qachon qilish kerakligi va qaysi holatlarda shifokorga murojaat qilish zarurligini ko‘rib chiqamiz.

Shuningdek o‘qing: PCOS va homiladorlik: rejalashtirishdan tug‘ruqgacha; Polikistik tuxumdon sindromi va homiladorlik: nimani bilish kerak; Homiladorlik belgilari: dastlabki alomatlar va nima qilish kerak; Kista nima: tuxumdon kistasi belgilari, sabablari va davolash.

Normal hayz sikli qanday bo‘ladi

Hayz sikli bir hayzning birinchi kunidan keyingi hayzning birinchi kunigacha hisoblanadi. Kattalarda uning normal uzunligi 21 kundan 35 kungacha, hayzning o‘zi esa odatda 2–7 kun davom etadi. Har bir ayolning sikli o‘ziga xos: 28 kun faqat o‘rtacha qiymat, hamma uchun majburiy me’yor emas.

Siklning uzunligi oydan oyga biroz o‘zgarib turishi tabiiy. Bir necha kunlik, taxminan 7 kungacha bo‘lgan farq ko‘pincha xavotirga sabab bo‘lmaydi. Hayz kutilgan kundan 7 kundan ko‘proq kechiksa yoki sikl doimiy ravishda 35 kundan uzun bo‘lsa, bunga e’tibor berish kerak.

Hayz kechikishining asosiy sabablari

Homiladorlik

Jinsiy hayot kechiradigan ayolda hayz kechiksa, birinchi navbatda homiladorlikni istisno qilish kerak — hatto kontratseptsiyadan foydalanilgan bo‘lsa ham, chunki hech bir usul 100 foiz himoya bermaydi. Homiladorlikning boshqa erta belgilari: ko‘krak bezlarining taranglashishi, ko‘ngil aynishi, tez charchash, tez-tez siyish. Taxminiy muddat va tug‘ish sanasini homiladorlik kalkulyatori yordamida hisoblash mumkin.

Stress

Kuchli ruhiy zo‘riqish, imtihonlar, ishdagi muammolar, yaqin kishini yo‘qotish yoki ko‘chib o‘tish miyadagi gipotalamus faoliyatiga ta’sir qiladi. Gipotalamus esa tuxumdonlarni boshqaradigan gormonlarni nazorat qiladi. Natijada ovulyatsiya kechikadi yoki umuman bo‘lmaydi va hayz ham kechikadi.

Vaznning keskin o‘zgarishi va ovqatlanish buzilishlari

Qattiq parhez, tez ozib ketish, juda kam vazn yoki ovqatlanish buzilishlari (anoreksiya, bulimiya) organizmda energiya yetishmovchiligini keltirib chiqaradi va hayz to‘xtab qolishi mumkin. Ortiqcha vazn va semirish ham gormonlar muvozanatini buzib, siklni notekis qiladi.

Haddan tashqari jismoniy faollik

Kunlik og‘ir mashg‘ulotlar, ayniqsa yetarli ovqatlanmaslik bilan birga kechsa, sportchilarda ko‘p uchraydigan hayz buzilishlariga olib keladi. Mashq hajmi kamaytirilib, ovqatlanish tiklansa, sikl odatda qayta tiklanadi.

Tuxumdonlar polikistozi sindromi (PKOS)

PKOS — reproduktiv yoshdagi ayollarda eng ko‘p uchraydigan gormonal kasalliklardan biri. Unda ovulyatsiya tartibsiz bo‘ladi, hayz kechikadi yoki uzoq vaqt kelmaydi. Ko‘pincha husnbuzar, yuz va tanada ortiqcha tuk o‘sishi, vazn ortishi kuzatiladi. Tashxisni ginekolog yoki endokrinolog qo‘yadi.

Qalqonsimon bez kasalliklari

Qalqonsimon bezning kam ishlashi (gipotireoz) ham, ortiqcha ishlashi (gipertireoz) ham hayz siklini buzadi. Gipotireozda holsizlik, sovuqqa chidamsizlik, vazn ortishi, gipertireozda esa yurak tez urishi, terlash va ozib ketish kuzatilishi mumkin.

Prolaktin oshishi

Prolaktin — sut ishlab chiqarishni boshqaradigan gormon. U emizishdan tashqari vaqtda oshsa (giperprolaktinemiya), ovulyatsiya bostiriladi va hayz kechikadi. Ba’zan ko‘krakdan sutga o‘xshash suyuqlik ajraladi. Sabab gipofiz bezidagi kichik o‘sma yoki ayrim dorilar bo‘lishi mumkin.

Emizish davri

Tug‘ruqdan keyin ko‘krak suti bilan boqish davrida prolaktin yuqori bo‘ladi va hayz bir necha oy, ba’zan emizish to‘xtaguncha kelmasligi mumkin. Bu me’yor. Lekin emizish homiladorlikdan ishonchli himoya qilmaydi: ovulyatsiya birinchi hayzdan oldin qaytishi mumkin.

Menopauza oldidan

Odatda 40–45 yoshdan keyin tuxumdonlar faoliyati asta-sekin susayadi va sikl notekis bo‘lib qoladi: hayz kechikadi, ba’zan erta keladi. Bu davr perimenopauza deyiladi va bir necha yil davom etadi. Hayz 12 oy davomida umuman kelmasa, menopauza boshlangan hisoblanadi.

Kontratseptivlar va dorilar

Gormonal kontratseptivlar (tabletkalar, in’ektsiyalar, gormonli spiral) hayzni yengillashtirishi yoki uzoq vaqt to‘xtatishi mumkin, tabletkani to‘xtatgandan keyin esa sikl bir necha oyda tiklanadi. Ayrim antidepressantlar, psixiatrik dorilar, kimyoterapiya va boshqa dorilar ham hayzga ta’sir qiladi.

Surunkali kasalliklar

Yaxshi nazorat qilinmagan qandli diabet, ichak va jigar kasalliklari, og‘ir infeksiyalar va boshqa surunkali kasalliklar ham hayz siklini buzishi mumkin.

Qizlarda va o‘smirlarda hayz kechikishi

Birinchi hayzdan (menarxe) keyingi 1–2 yil davomida sikl hali shakllanayotgan bo‘ladi, shuning uchun o‘smir qizlarda hayzning kechikishi va notekisligi ko‘pincha me’yor. Ammo quyidagi hollarda bolalar ginekologi yoki pediatrga ko‘rinish kerak:

  • 15 yoshgacha hayz umuman boshlanmagan bo‘lsa;
  • ko‘krak bezlari o‘sishi boshlanganidan keyin 3 yil o‘tib ham hayz kelmasa;
  • birinchi hayzdan keyin hayz 3 oydan ortiq kelmasa;
  • qiz ozib ketayotgan bo‘lsa, ovqatdan bosh tortsa yoki haddan tashqari sport bilan shug‘ullansa.

Hayz kechiksa, homiladorlik testini qachon qilish kerak

Uy sharoitidagi homiladorlik testlari siydikdagi XGCh (hCG) gormonini aniqlaydi. Ular odatda hayz kechikkan birinchi kundan ishonchli natija beradi. Test manfiy chiqsa, lekin hayz hamon kelmasa, 3–5 kundan keyin testni takrorlang, eng yaxshisi ertalabki siydik bilan. Qonda XGCh tahlili homiladorlikni aniqroq va ertaroq ko‘rsatadi.

Muhim: test musbat bo‘lsa va qorinning bir tomonida og‘riq, qindan qonli ajralma, bosh aylanishi yoki hushdan ketish holati bo‘lsa, darhol shifokorga murojaat qiling yoki 103 raqamiga qo‘ng‘iroq qiling. Bu bachadondan tashqari homiladorlik belgilari bo‘lishi mumkin.

Qachon shifokorga murojaat qilish kerak

  • avval muntazam bo‘lgan hayz ketma-ket 3 oy kelmasa;
  • avval ham notekis bo‘lgan hayz 6 oy kelmasa;
  • sikl doimiy ravishda 35 kundan uzun yoki 21 kundan qisqa bo‘lsa;
  • hayz kechikishi bilan birga kuchli qorin og‘rig‘i, qonli ajralma yoki isitma bo‘lsa;
  • ko‘krakdan sutga o‘xshash ajralma, ortiqcha tuk o‘sishi, kuchli husnbuzar paydo bo‘lsa;
  • homiladorlikni rejalashtirayotgan bo‘lsangiz va hayz notekis bo‘lsa.

Tashxis: qanday tekshiruvlar o‘tkaziladi

Ginekolog avval shikoyatlar, sikl xususiyatlari, vazn o‘zgarishi, stress va qabul qilinayotgan dorilar haqida so‘raydi, keyin ko‘rik o‘tkazadi. Odatda quyidagi tekshiruvlar buyuriladi:

  • XGCh (hCG) tahlili — homiladorlikni istisno qilish uchun, har doim birinchi navbatda;
  • TTG (TSH) — qalqonsimon bez faoliyatini baholash uchun;
  • Prolaktin — giperprolaktinemiyani aniqlash uchun;
  • Boshqa gormonlar — FSG, LG, estradiol, testosteron va boshqalar, shifokor ko‘rsatmasiga ko‘ra;
  • Kichik tos a’zolari UTT — bachadon va tuxumdonlar holatini, polikistozni ko‘rish uchun.

Hayz kechikishi qanday davolanadi

Hayz kechikishining «universal dorisi» yo‘q: davolash sababga bog‘liq. Stress yoki vazn bilan bog‘liq kechikishda turmush tarzini tiklash, to‘g‘ri ovqatlanish va uyquni me’yorlash ko‘pincha yetarli. Qalqonsimon bez kasalliklari, giperprolaktinemiya yoki PKOS aniqlansa, endokrinolog va ginekolog tegishli davolash buyuradi.

Hayzni «chaqirish» uchun gormonal tabletkalarni o‘zboshimchalik bilan ichmang. Bunday dorilar homiladorlik bo‘lsa, unga zarar yetkazishi, haqiqiy sababni yashirishi va tashxisni kechiktirishi mumkin. Shuningdek, internetda tavsiya qilinadigan o‘tlar va «hayz keltiruvchi» vositalarning samaradorligi isbotlanmagan, ba’zilari esa xavfli.

Hayz siklini kuzatish nima uchun foydali

Hayz boshlangan va tugagan kunlarni kalendarda yoki telefon ilovasida belgilab borish siklning haqiqiy uzunligini bilishga, kechikishni o‘z vaqtida payqashga va shifokorga aniq ma’lumot berishga yordam beradi. Bir necha oylik yozuvlar tashxis qo‘yishni ancha osonlashtiradi.

Xulosa

Hayz kechikishining eng ko‘p uchraydigan sababi — homiladorlik, shuning uchun avval test qilish kerak. Test manfiy bo‘lsa, sabab stress, vazn o‘zgarishi, og‘ir mashqlar, PKOS, qalqonsimon bez yoki prolaktin bilan bog‘liq muammolar, emizish yoki menopauza oldidagi o‘zgarishlar bo‘lishi mumkin. Bir martalik qisqa kechikish ko‘pincha xavfsiz, ammo hayz 3 oy kelmasa yoki kechikish og‘riq va qon ketishi bilan birga kechsa, shifokorga murojaat qiling.

Hayz siklingiz bo‘yicha ovulyatsiya kunini va homilador bo‘lish ehtimoli yuqori kunlarni ovulyatsiya kalendari yordamida hisoblashingiz mumkin.

Yana o‘qing: hayz oldi sindromi.

Mavzuga yaqin maqolalar: polikistoz tuxumdon sindromi (PKOS), klimaks (menopauza).

Mavzuga yaqin maqolalar: hayz sikli.

Mavzuga yaqin maqolalar: Hayz paytida og‘riqlar.

Mavzuga yaqin maqolalar: homiladorlik davri: haftalari va oylari.

Mavzuga yaqin maqolalar: homiladorlik testi.

Ko‘p beriladigan savollar

Hayz necha kun kechiksa normal hisoblanadi?

Taxminan 7 kungacha bo‘lgan kechikish, ayniqsa bir martalik bo‘lsa, ko‘pincha me’yor doirasida. Normal sikl 21–35 kun. Hayz 7 kundan ortiq kechiksa, homiladorlik testini qiling, kechikish takrorlansa yoki uzoq davom etsa, shifokorga ko‘rining.

Homiladorliksiz hayz kechikishi bo‘ladimi?

Ha, juda ko‘p uchraydi. Stress, keskin ozish yoki semirish, og‘ir jismoniy faollik, PKOS, qalqonsimon bez kasalliklari, prolaktin oshishi, emizish, menopauza oldidagi davr va ayrim dorilar homiladorliksiz ham hayzni kechiktiradi.

Hayz kechikishi belgilari qanday bo‘ladi?

Kechikishning o‘zi asosiy belgi: hayz kutilgan kunda boshlanmaydi. Ba’zan qorin pastida tortishish, ko‘krak taranglashishi, kayfiyat o‘zgarishi kabi hayz oldi belgilari bo‘ladi, ammo hayz kelmaydi. Bu belgilar homiladorlikda ham uchraydi, shuning uchun test qilish kerak.

Stressdan hayz qancha kechikishi mumkin?

Stress ovulyatsiyani bir necha kun yoki haftaga surishi, kuchli va uzoq stressda esa hayzni bir necha oyga to‘xtatishi mumkin. Hayz 3 oy kelmasa, sabab stress deb o‘ylasangiz ham, shifokorga ko‘rining.

Emizish davrida hayz kelmasligi normalmi?

Ha, ko‘krak suti bilan boqish davrida hayz bir necha oy kelmasligi me’yor. Ammo bu davrda ham homilador bo‘lish mumkin, shuning uchun homiladorlikni xohlamasangiz, shifokor bilan kontratseptsiya usulini tanlang.

Bu maqola sizga foydali bo'ldimi?

Foydali bo‘lsa, yaqinlaringizga ham yuboring:

TelegramWhatsApp

Muhim eslatma

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Tibbiy ogohlantirish

Shoshilinch holatda — 103
Xasan BoliyevX
MUALLIF

Xasan Boliyev

Toshkent davlat tibbiyot universiteti, Fundamental tibbiyot yo‘nalishi, 3-kurs talabasi. Kasalliklar va alomatlar mavzularida yozadi, saytdagi maqolalarni muntazam o‘qib, xatolarni tahririyatga bildiradi.

Ushbu sahifada

1/10
  1. Normal hayz sikli qanday bo‘ladi
  2. Hayz kechikishining asosiy sabablari
  3. Qizlarda va o‘smirlarda hayz kechikishi
  4. Hayz kechiksa, homiladorlik testini qachon qilish kerak
  5. Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
  6. Tashxis: qanday tekshiruvlar o‘tkaziladi
  7. Hayz kechikishi qanday davolanadi
  8. Hayz siklini kuzatish nima uchun foydali
  9. Xulosa
  10. Ko‘p beriladigan savollar

Foydali kalkulyatorlar

  • Homiladorlik kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi