Kasallik.uz
  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Biz haqimizda
Ру
  1. Bosh sahifa
  2. Bolalar salomatligi

Suvchechakka qarshi emlash: foydasi, xavfi va kimga kerak

Suvchechakka qarshi emlash qanday himoya beradi, kimlarga tavsiya etiladi, qanday nojo‘ya ta’sirlar bo‘lishi mumkin va qaysi hollarda emlash mumkin emas.

Nozima IdrokovaN
Nozima IdrokovaYangilangan: 27-oktabr, 2026
Tahririyat tekshirgan7 daqiqada o'qiladi
5
Pediatr bolaga suvchechakka qarshi emlash ukolini qilmoqda

Davomini o'qing

Stol ustida tuxum, baliq, yong‘oq va ko‘katlar kabi soch uchun foydali mahsulotlar
Sog'lom turmush

Soch to‘kilishiga qarshi ozuqa: sochga foydali mahsulotlar

22-aprel, 2023·7 daq
Gripp bilan og‘rigan ayol uyda issiq ko‘rpa ostida yotibdi
Kasalliklar

Gripp: belgilari, uyda davolash, grippga qarshi dorilar, asoratlari va emlash

2-yanvar, 2023·11 daq
Ko‘k tibbiy qo‘lqop kiygan tibbiyot xodimi kattalar yelkasiga vaksina yubormoqda
Kasalliklar

Qoqshol: nima, qo‘zg‘atuvchisi, belgilari va qoqsholga qarshi emlash

7-noyabr·10 daq
Ona divanda o‘tirgan bemor qizining haroratini o‘lchamoqda — qizamiq belgilari
Bolalar salomatligi

Qizamiq: belgilari, sabablari, bolalarda davolash va emlash

27-oktabr·8 daq
Bolalarda o'z-o'zini parvarish qilish — qo'l yuvayotgan bola
Bolalar salomatligi

Bolalarda o’z-o’zini parvarish qilish: foydali ko’nikmalar

6-may, 2023·7 daq
Kichkina bola qoshiq bilan mustaqil ovqatlanmoqda
Bolalar salomatligi

Bolani ovqatlanishga o’rgatish: foydali usullar va maslahatlar

12-may, 2023·6 daq

Sayt pastki qismi

Kasallik.uz

Kasalliklar, ularning belgilari, sabablari, tashxis va davolash usullari haqida o'zbek va rus tillarida sodda va ishonchli ma'lumotlar.

РусскийO'zbekcha

Sayt

  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Homiladorlik kalendari
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi
  • Mualliflar

Loyiha

  • Biz haqimizda
  • Tahririyat
  • Tahririyat siyosati
  • Aloqa

Huquqiy ma'lumot

  • Maxfiylik siyosati
  • Foydalanish shartlari
  • Tibbiy ogohlantirish
  • Cookie siyosati

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Batafsil

© 2026 Kasallik.uz. Barcha huquqlar himoyalangan.

Materiallardan foydalanilganda Kasallik.uz saytiga faol havola berilishi shart.

Bosh sahifaMavzular
Dorilar
Mundarija▾
  1. Suvchechak qanday kasallik
  2. Suvchechak vaksinasi qanday ishlaydi
  3. Emlashning foydalari
  4. Mumkin bo‘lgan nojo‘ya ta’sirlar
  5. Kimlarga emlash mumkin emas yoki kechiktiriladi
  6. Emlash haqidagi keng tarqalgan noto‘g‘ri tasavvurlar
  7. Bola suvchechak bilan kasallansa, uyda nima qilish kerak
  8. Emlashga qanday tayyorlanish kerak
  9. Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
  10. Xulosa
  11. Ko‘p beriladigan savollar

Suvchechak ko‘pchilik ota-onalar uchun «hamma bolalar o‘tkazadigan» oddiy kasallik bo‘lib tuyuladi. Ammo u har doim ham yengil kechmaydi: ba’zi bolalarda teri yiringlashi, o‘pka yallig‘lanishi yoki asab tizimi asoratlari rivojlanadi. Suvchechakka qarshi emlash bu kasallikdan va uning og‘ir oqibatlaridan himoya qilishning eng ishonchli usuli hisoblanadi. Vaksina dunyoning ko‘plab mamlakatlarida uzoq yillardan beri qo‘llaniladi.

Quyida suvchechak qanday kasallik ekani, vaksina qanday ishlashi, kimlarga tavsiya qilinishi, mumkin bo‘lgan nojo‘ya ta’sirlar va emlash taqiqlangan holatlar haqida oddiy tilda so‘z yuritamiz. Yakuniy qarorni esa farzandingizni yaxshi biladigan pediatr bilan birga qabul qiling.

Shuningdek o‘qing: Suvchechak: belgilari, sabablari va uyda davolash.

Suvchechak qanday kasallik

Suvchechakni gerpes viruslari oilasiga kiruvchi varitsella-zoster virusi keltirib chiqaradi. U havo-tomchi yo‘li bilan juda oson yuqadi: bemor bilan bir xonada bo‘lishning o‘zi kifoya. Kasallik odatda isitma, holsizlik va butun tanaga tarqaluvchi qichimali toshmalar bilan boshlanadi. Toshmalar qizil dog‘dan pufakchaga, so‘ngra qaloqqa aylanadi.

Bolalarning ko‘pchiligida suvchechak bir-ikki hafta ichida tuzalib ketadi. Biroq quyidagi asoratlar ham uchraydi:

  • pufakchalar qashlanganda teriga bakterial infeksiya tushishi va chandiq qolishi;
  • pnevmoniya — ayniqsa kattalarda va homilador ayollarda xavfli;
  • miya yallig‘lanishi (ensefalit) va muvozanat buzilishi;
  • immuniteti zaif bolalarda og‘ir, hayot uchun xavfli kechish.

Kasallikdan keyin virus organizmdan butunlay chiqib ketmaydi, nerv tugunlarida «uxlab» yotadi. Yillar o‘tib u qayta faollashib, og‘riqli belbog‘simon temiratki ko‘rinishida namoyon bo‘lishi mumkin.

Suvchechak vaksinasi qanday ishlaydi

Suvchechak vaksinasi tirik, ammo kuchsizlantirilgan virusdan tayyorlanadi. U organizmga kasallik qo‘zg‘atmasdan immun tizimini «tanishtiradi», natijada himoya antitelolari hosil bo‘ladi. Agar emlangan bola keyinchalik virusga duch kelsa, immun tizim uni tezda taniydi.

Emlash sxemasi

Odatda vaksina ikki doza ko‘rinishida yuboriladi. Birinchi doza erta yoshda, ikkinchisi esa ma’lum vaqt o‘tib beriladi. Aniq yosh va dozalar orasidagi interval vaksina turiga va milliy taqvimga bog‘liq, shuning uchun bu haqda pediatr yoki oilaviy poliklinikadan ma’lumot oling. Suvchechakni o‘tkazmagan va emlanmagan o‘smirlar hamda kattalar ham emlanishi mumkin.

Emlashning foydalari

  • Kasallikdan himoya — emlangan bolalarning ko‘pchiligi suvchechak bilan umuman kasallanmaydi.
  • Yengil kechish — emlanganlar kasallansa ham, kasallik odatda kam toshma va past isitma bilan, asoratlarsiz o‘tadi.
  • Asoratlardan himoya — pnevmoniya, teri infeksiyalari va asab tizimi asoratlari xavfi sezilarli kamayadi.
  • Atrofdagilarni himoya qilish — emlangan bola virusni chaqaloqlarga, homilador ayollarga va immuniteti zaif yaqinlariga yuqtirish ehtimoli kamroq.
  • Bog‘chadan qolib ketmaslik — kasallik tufayli bola uyda qoladigan, ota-ona esa ishdan javob so‘raydigan kunlar kamayadi.

Mumkin bo‘lgan nojo‘ya ta’sirlar

Suvchechak vaksinasi xavfsiz vaksinalardan biri hisoblanadi. Ko‘p uchraydigan reaksiyalar yengil va o‘tkinchi bo‘ladi:

  • ukol qilingan joyda og‘riq, qizarish yoki shish;
  • bir-ikki kun davom etadigan biroz isitma;
  • ba’zan emlashdan bir necha kun yoki hafta o‘tib bir nechta suvchechaksimon toshma paydo bo‘lishi.

Isitma ko‘tarilganda paratsetamol yoki ibuprofen pediatr tavsiyasiga ko‘ra berilishi mumkin. Og‘ir allergik reaksiya juda kam uchraydi va odatda emlashdan keyingi dastlabki daqiqalarda rivojlanadi. Shuning uchun emlangandan keyin taxminan yarim soat davomida tibbiyot muassasasida kutib turish tavsiya etiladi. Bolalarga suvchechak paytida yoki emlashdan keyin aspirin berish mumkin emas.

Kimlarga emlash mumkin emas yoki kechiktiriladi

Tirik vaksina bo‘lgani sababli ayrim holatlarda suvchechak vaksinasi qo‘llanilmaydi yoki keyinga suriladi:

  • avvalgi dozaga yoki vaksina tarkibiy qismlariga og‘ir allergik reaksiya bo‘lgan bo‘lsa;
  • homiladorlik davrida (emlashdan keyin ham ma’lum muddat homiladorlikni rejalashtirmaslik tavsiya etiladi);
  • immunitet jiddiy pasaygan holatlarda — masalan, ayrim qon kasalliklari, kimyoterapiya yoki immunitetni susaytiruvchi dorilar bilan davolanishda;
  • yuqori isitma bilan kechuvchi o‘tkir kasallik vaqtida — bola tuzalgach emlanadi;
  • yaqinda qon yoki qon mahsulotlari quyilgan bo‘lsa.

Yengil tumov yoki burun bitishi odatda emlashga to‘sqinlik qilmaydi. Har qanday surunkali kasallik bo‘lsa, shifokorga oldindan ayting.

Emlash haqidagi keng tarqalgan noto‘g‘ri tasavvurlar

«Suvchechakni bolalikda o‘tkazgan yaxshi»

Ba’zi ota-onalar bolani ataylab kasal bola bilan o‘ynatib, suvchechakni «vaqtida o‘tkazib olish»ga harakat qilishadi. Bu xavfli odat: kasallik qaysi bolada og‘ir kechishini oldindan aytib bo‘lmaydi. Bundan tashqari, kasallikdan keyin virus organizmda qoladi va keyinchalik temiratki ko‘rinishida qaytishi mumkin. Vaksina esa kasallik xavfisiz immunitet hosil qiladi.

«Vaksina kasallikni o‘zi keltirib chiqaradi»

Vaksinadagi virus kuchsizlantirilgan, sog‘lom bolada u to‘liq qiymatli kasallik chaqirmaydi. Ba’zan emlashdan keyin paydo bo‘ladigan bir nechta toshma odatda yengil bo‘lib, tezda o‘tib ketadi va haqiqiy suvchechak bilan taqqoslab bo‘lmaydi.

«Bir nechta vaksinani birga qilish zararli»

Suvchechak vaksinasini boshqa ayrim vaksinalar bilan bir kunda qilish mumkin, bu immun tizimga ortiqcha yuk bo‘lmaydi. Qaysi vaksinalarni birga qilish mumkinligi va qaysilari orasida interval kerakligini shifokor aniqlaydi.

Bola suvchechak bilan kasallansa, uyda nima qilish kerak

Agar bola emlanmagan bo‘lsa va kasallansa, quyidagilar uning ahvolini yengillashtiradi:

  • tirnoqlarini qisqa qilib oling, kechasi yupqa qo‘lqop kiydirish mumkin — bu qashlashni va infeksiya tushishini kamaytiradi;
  • yengil, paxtadan tikilgan kiyim kiydiring, xonani salqin saqlang;
  • iliq suvda qisqa vaqt cho‘miltirish qichishni kamaytiradi, keyin terini ishqalamasdan sochiq bilan bosib quriting;
  • ko‘p suyuqlik bering, og‘izda yaralar bo‘lsa yumshoq va sovuqroq ovqat tayyorlang;
  • qichishga qarshi vositalar va isitma tushiruvchi dorilarni faqat pediatr maslahati bilan qo‘llang;
  • barcha toshmalar qaloqqa aylanguncha bolani bog‘cha yoki maktabga yubormang.

Emlashga qanday tayyorlanish kerak

  1. Bolaning umumiy holati yaxshi ekaniga ishonch hosil qiling, isitma bo‘lmasin.
  2. Pediatrga bolaning allergiyasi, surunkali kasalliklari va qabul qilayotgan dorilari haqida ayting.
  3. Emlash kuni yangi ovqat mahsulotlarini sinab ko‘rmang.
  4. Emlashdan keyin bolani kuzatib boring, ko‘p suyuqlik bering, haddan tashqari issiq kiyintirmang.
  5. Emlash haqidagi ma’lumotni emlash daftarchasiga yozdirib qo‘ying.

Qachon shifokorga murojaat qilish kerak

Emlashdan keyin quyidagi holatlarda darhol tibbiy yordam so‘rang:

  • nafas qisishi, yuz, lab yoki tomoq shishi, butun tanaga tarqalgan toshma — bu og‘ir allergiya belgisi, tez yordamni (103) chaqiring;
  • isitma bir necha kundan ortiq tushmayapti yoki juda yuqori;
  • bola g‘ayrioddiy darajada lohas, uyquchan yoki tinimsiz yig‘lamoqda;
  • tutqanoq yuz berdi;
  • ukol joyidagi shish va qizarish kuchayib, kattalashib bormoqda.

Shuningdek, bola suvchechak bilan og‘rigan bo‘lsa va unda yuqori isitma, nafas qiyinlashishi, kuchli bosh og‘rig‘i, yiringlagan toshmalar paydo bo‘lsa, oilaviy poliklinikaga murojaat qiling.

Xulosa

Suvchechakka qarshi emlash bolani nafaqat kasallikning o‘zidan, balki uning kam uchraydigan, ammo jiddiy asoratlaridan ham himoya qiladi. Vaksina odatda yaxshi o‘zlashtiriladi, nojo‘ya ta’sirlari ko‘pincha yengil va qisqa muddatli. Emlash vaqti va sxemasini pediatr bilan kelishib oling, farzandingizning sog‘lig‘i haqidagi barcha savollaringizni oldindan bering.

Ko‘p beriladigan savollar

Suvchechakka qarshi emlangan bola baribir kasallanishi mumkinmi?

Ha, ba’zan shunday bo‘ladi, ammo emlangan bolalarda kasallik odatda ancha yengil kechadi. Toshmalar kam, isitma past bo‘ladi va asoratlar kamdan-kam uchraydi.

Suvchechakni o‘tkazgan bolani emlash kerakmi?

Suvchechakni aniq o‘tkazgan bolada odatda mustahkam immunitet shakllanadi, shuning uchun emlash talab qilinmaydi. Agar kasallik o‘tkazilgani shubhali bo‘lsa, bu masalani pediatr bilan muhokama qiling.

Kattalar suvchechakka qarshi emlanishi mumkinmi?

Ha, suvchechakni o‘tkazmagan va emlanmagan kattalar ham emlanishi mumkin. Ayniqsa homiladorlikni rejalashtirayotgan ayollar va bolalar bilan ishlaydiganlar uchun bu muhim, ammo homiladorlik paytida emlanmaydi.

Emlashdan keyin bola boshqalarga virus yuqtiradimi?

Bu juda kam uchraydi va asosan emlashdan keyin toshma chiqqan hollarda mumkin. Toshma paydo bo‘lsa, u yo‘qolguncha bolani immuniteti zaif odamlar va homilador ayollar bilan yaqin aloqadan saqlang.

Bu maqola sizga foydali bo'ldimi?

Foydali bo‘lsa, yaqinlaringizga ham yuboring:

TelegramWhatsApp

Muhim eslatma

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Tibbiy ogohlantirish

Shoshilinch holatda — 103
Nozima IdrokovaN
MUALLIF

Nozima Idrokova

Ushbu sahifada

1/11
  1. Suvchechak qanday kasallik
  2. Suvchechak vaksinasi qanday ishlaydi
  3. Emlashning foydalari
  4. Mumkin bo‘lgan nojo‘ya ta’sirlar
  5. Kimlarga emlash mumkin emas yoki kechiktiriladi
  6. Emlash haqidagi keng tarqalgan noto‘g‘ri tasavvurlar
  7. Bola suvchechak bilan kasallansa, uyda nima qilish kerak
  8. Emlashga qanday tayyorlanish kerak
  9. Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
  10. Xulosa
  11. Ko‘p beriladigan savollar

Foydali kalkulyatorlar

  • Homiladorlik kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi