Kasallik.uz
  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Biz haqimizda
Ру
  1. Bosh sahifa
  2. Bolalar salomatligi

Chaqaloqlarda tish chiqarish: belgilari va maslahat

Chaqaloqlarda tish chiqarish belgilari, og‘riqni yengillashtirish usullari, parvarish va qachon pediatrga murojaat qilish haqida foydali maslahatlar.

Nozima IdrokovaN
Nozima IdrokovaYangilangan: 25-oktabr, 2026
Tahririyat tekshirgan6 daqiqada o'qiladi
9
Tish chiqarayotgan chaqaloq va uni tinchlantirayotgan onasi

Davomini o'qing

Ko‘k kiyimchadagi chaqaloq yotoqda qorni bilan yotib, kameraga qarab turibdi
Bolalar salomatligi

Kindik churrasi: bolalar va kattalarda belgilari, davolash va operatsiyasi

12-noyabr·11 daq
Sariq kiyimdagi kichkina bola yorug‘ xonada polda o‘tirib, rangli kubiklardan minoralar qurmoqda
Bolalar salomatligi

Autizm: bolalardagi ilk belgilari, sabablari, tashxis va yordam

9-noyabr·9 daq
Shifokor klinikada katakli ko‘ylakdagi o‘g‘il bola va uning onasi bilan suhbatlashmoqda
Bolalar salomatligi

Fimoz: bolalarda va kattalarda sabablari, xavfli belgilari va davolash

9-noyabr·9 daq
Ko‘zoynak taqqan kichik bola basseyn chetiga suyanib suvda turibdi
Bolalar salomatligi

Kontagioz mollyusk: belgilari, yuqish yo‘llari va davolash

8-noyabr·8 daq
Divanda o‘tirgan ona yo‘talayotgan kichkina qiziga xavotir bilan qaramoqda
Bolalar salomatligi

Ko‘kyo‘tal: belgilari, bosqichlari, davolash va emlash

7-noyabr·9 daq
Shifokor qizchaning bo‘yni va jag‘ osti sohasini qo‘li bilan tekshirmoqda
Bolalar salomatligi

Tepki (epidemik parotit): belgilari, asoratlari, uyda parvarish va emlash

6-noyabr·9 daq

Sayt pastki qismi

Kasallik.uz

Kasalliklar, ularning belgilari, sabablari, tashxis va davolash usullari haqida o'zbek va rus tillarida sodda va ishonchli ma'lumotlar.

РусскийO'zbekcha

Sayt

  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Homiladorlik kalendari
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi
  • Mualliflar

Loyiha

  • Biz haqimizda
  • Tahririyat
  • Tahririyat siyosati
  • Aloqa

Huquqiy ma'lumot

  • Maxfiylik siyosati
  • Foydalanish shartlari
  • Tibbiy ogohlantirish
  • Cookie siyosati

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Batafsil

© 2026 Kasallik.uz. Barcha huquqlar himoyalangan.

Materiallardan foydalanilganda Kasallik.uz saytiga faol havola berilishi shart.

Bosh sahifaMavzular
Dorilar
Mundarija▾
  1. Chaqaloqlarda tish chiqarish nima va qachon boshlanadi?
  2. Tish chiqarishning asosiy belgilari
  3. Nega chaqaloq bezovta bo‘ladi?
  4. Uy sharoitida og‘riqni yengillashtirish usullari
  5. Ovqatlantirish va og‘iz parvarishi
  6. Tish chiqarish davrida nimalardan saqlanish kerak
  7. Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
  8. Profilaktika va tish sog‘lig‘i
  9. Qisqa xulosa
  10. Ko‘p beriladigan savollar

Chaqaloqlarda tish chiqarish nima va qachon boshlanadi?

Chaqaloqlarda tish chiqarish — har bir bolaning o‘sish va rivojlanishidagi tabiiy bosqich. Bu davrda milk ostidan tishlar ko‘tarilib, milk to‘qimalarida bosim, qichishish va noqulaylik paydo bo‘ladi. Ba’zi chaqaloqlar bu jarayonni deyarli sezmay o‘tadi, boshqalari esa bir necha kun bezovta bo‘lishi mumkin.

Tish chiqarish kasallik emas, lekin u bola holatidagi boshqa o‘zgarishlar bilan aralashib ketishi mumkin. Shuning uchun ota-onalar oddiy belgilarni bilishi, qachon uy sharoitida yordam berish mumkinligini va qachon shifokorga murojaat qilish kerakligini tushunishi muhim.

Birinchi tishlar qachon ko‘rinadi?

Ko‘pchilik chaqaloqlarda birinchi tish 6 oy atrofida ko‘rina boshlaydi. Biroq 3 oydan 12 oygacha bo‘lgan davr ham me’yor hisoblanadi. Odatda avval pastki old markaziy tishlar, keyin yuqori old tishlar chiqadi. Agar bola 13–14 oyga qadar bitta ham tish chiqarmagan bo‘lsa, pediatr yoki bolalar tish shifokori bilan maslahatlashish tavsiya etiladi.

Tish chiqarishning asosiy belgilari

Chaqaloqlarda tish chiqarish davrida quyidagi belgilar ko‘proq kuzatiladi:

  • so‘lakning ko‘payishi va og‘izdan oqishi;
  • milklarning shishishi, qizarishi va qichishishi;
  • bolaning hamma narsani og‘ziga olib chaynashga urinishi;
  • ishtahaning pasayishi yoki ovqatlanish vaqtida bezovtalik;
  • uyquning buzilishi, tez-tez uyg‘onish;
  • asabiylashish, injiqlik va ko‘proq quchoqqa olinishni xohlash;
  • yengil tana harorati ko‘tarilishi.

Muhim: tish chiqarish kuchli isitma, uzoq davom etadigan diareya, qusish yoki bolaning holati keskin yomonlashishiga sabab bo‘lmaydi. Bunday belgilar boshqa kasallikni ko‘rsatishi mumkin.

Isitma haqida alohida

Tish chiqarishda ba’zan 38°C atrofida yoki undan past yengil harorat ko‘tarilishi kuzatilishi mumkin. Agar harorat 38°C va undan yuqori bo‘lsa, 2 kundan ortiq davom etsa yoki bola 3 oydan kichik bo‘lsa, kechiktirmasdan shifokorga murojaat qilish kerak. Kichik yoshdagi chaqaloqda isitma har doim jiddiy e’tibor talab qiladi.

Nega chaqaloq bezovta bo‘ladi?

Tish milk ostidan chiqayotganda milk to‘qimasi cho‘ziladi va ta’sirlanadi. Bu bola uchun yangi va noqulay hissiyot. Ayniqsa ovqatlanish, emish yoki uxlash paytida milkga bosim kuchayishi bezovtalikni oshiradi. Shuning uchun chaqaloq ko‘proq yig‘lashi, ovqatdan bosh tortishi yoki onasidan uzoqlashishni xohlamasligi mumkin.

Uy sharoitida og‘riqni yengillashtirish usullari

Quyidagi oddiy usullar ko‘p hollarda bolaning holatini yengillashtirishga yordam beradi. Lekin ular og‘riqni butunlay yo‘qotmaydi, faqat noqulaylikni kamaytiradi.

  1. Sovuq nam ro‘molcha. Toza, yumshoq ro‘molchani sovuq suvda namlab, salqin holatda milkga yumshoq qilib surtish mumkin. Ro‘molcha muzlatgichda qotib qolmasligi kerak.
  2. Tishlash halqasi. Xavfsiz, bir butun materialdan tayyorlangan tishlash halqasini sovutib berish mumkin. Uni muzlatish emas, faqat sovutish tavsiya etiladi.
  3. Milk massaji. Toza qo‘l bilan barmoqni yumshoq harakatlar bilan milkga surtish bolani biroz tinchlantirishi mumkin. Barmoq va tirnoq toza bo‘lishi shart.
  4. Salqin, yumshoq taomlar. Agar bola qo‘shimcha ovqatga o‘tgan bo‘lsa, salqin banan pyuresi yoki oddiy yogurt kabi yumshoq taomlar milkdagi noqulaylikni kamaytirishga yordam beradi.
  5. Ko‘proq mehr va chalg‘itish. Bolani quchoqlash, allalash, o‘yinchoq bilan chalg‘itish va tez-tez emizish ham uning holatini yengillashtiradi.
  6. Og‘iz bo‘shlig‘ini toza tutish. Har ovqatdan keyin milk va birinchi tishlarni yumshoq, nam doka yoki chaqaloq uchun mos cho‘tka bilan tozalash mumkin.

Tishlash halqalarini tanlashda ehtiyot bo‘ling

Tishlash halqasi bir butun, yorilib ketmaydigan, bola yutib yuborishi qiyin o‘lchamdagi bo‘lishi kerak. Ichida suyuqlik bo‘lgan, yupqa yoki shikastlangan halqalardan foydalanmaslik ma’qul. Bolani halqa bilan yolg‘iz qoldirmang.

Dori vositalari haqida

Kuchli og‘riq yoki isitma bo‘lsa, faqat pediatr tavsiyasi bilan paratsetamol yoki ibuprofen kabi dori vositalaridan foydalanish mumkin. Doza bola vazniga qarab hisoblanadi, shuning uchun o‘z holingizcha dori bermang. Aspirinni chaqaloqlarga bermaslik kerak. Tarkibida lidokain yoki benzokain bo‘lgan milk gelalarini ham shifokor tavsiyasisiz ishlatmang.

Ovqatlantirish va og‘iz parvarishi

Chaqaloqlarda tish chiqarish davrida emizishni to‘xtatish shart emas. Ona suti bolani tinchlantiradi va suyuqlik bilan ta’minlaydi. Sun’iy oziqlanayotgan bolaga shifokor tavsiya qilgan rejimda ovqat berish davom ettiriladi. Qo‘shimcha ovqat berilayotgan bo‘lsa, juda issiq, qattiq yoki achchiq taomlardan saqlanish kerak.

  • bolaga yetarli suyuqlik bering;
  • ovqatni mayda va yumshoq holatda bering;
  • shirin gazlangan ichimliklar va shakarli sharbatlarni bermang;
  • tunda shirin suyuqlik solingan shishani og‘izda qoldirmang;
  • birinchi tish chiqqandan boshlab og‘iz bo‘shlig‘ini muntazam tozalang.

Tish chiqarish davrida nimalardan saqlanish kerak

  • Marjon munchoqli tishlash bo‘yinchalari. Ular bo‘g‘ilish yoki nafas yo‘lini siqish xavfi bilan bog‘liq.
  • Alkogolli yoki og‘izni kuydiruvchi vositalar. Milkni alkogol bilan artish qat’iyan tavsiya etilmaydi.
  • Muzlatilgan qattiq narsalar. Juda sovuq va qattiq narsa milkni shikastlashi mumkin.
  • Asal. Bir yoshgacha bo‘lgan bolaga asal berilmaydi.
  • Shifokor nazoratisiz dori va gelalar. Ayniqsa tarkibida kuchli og‘riq qoldiruvchi moddalar bo‘lgan vositalar.

Qachon shifokorga murojaat qilish kerak

Quyidagi holatlarda uyda kutish emas, oilaviy poliklinikadagi pediatrga murojaat qilish tavsiya etiladi:

  • bola 3 oydan kichik bo‘lsa va harorati 38°C yoki undan yuqori bo‘lsa;
  • isitma 2 kundan ortiq davom etsa yoki tez ko‘tarilsa;
  • bola emishni, ovqatlanishni butunlay to‘xtatsa;
  • qusish, tez-tez suyuq axlat, suvsizlanish belgilari kuzatilsa;
  • bola haddan tashqari uyquchan, holsiz yoki atrofga javobsiz bo‘lsa;
  • nafas olish qiyinlashsa, toshma paydo bo‘lsa yoki tutqanoq belgilari kuzatilsa;
  • milkda yiring, kuchli qizarish yoki shish paydo bo‘lsa;
  • siydik kamaygan yoki bola yig‘lashdan tinchlanmayotgan bo‘lsa.

Favqulodda holatlarda, masalan nafas olishi qiyinlashsa yoki tutqanoq bo‘lsa, zudlik bilan 103 tez yordam xizmatiga murojaat qiling.

Profilaktika va tish sog‘lig‘i

Chaqaloqlarda tish chiqarish jarayonini oldini olishning imkoni yo‘q, chunki bu tabiiy bosqich. Lekin kelajakda tishlarning sog‘lom bo‘lishi uchun quyidagilarga e’tibor berish mumkin:

  • birinchi tish chiqqandan boshlab og‘iz bo‘shlig‘ini har kuni tozalash;
  • shakarli ichimlik va shirinliklarni imkon qadar kechiktirish;
  • tunda shisha bilan shirin suyuqlik berishdan saqlanish;
  • bolani bir yosh atrofida bolalar tish shifokoriga ko‘rsatish;
  • emlash va profilaktik ko‘riklarni o‘z vaqtida o‘tkazish.

Qisqa xulosa

Chaqaloqlarda tish chiqarish — tabiiy, lekin ba’zan bezovtalik bilan kechadigan davr. Sovuq ro‘molcha, xavfsiz tishlash halqasi, milk massaji, mehr va to‘g‘ri parvarish bolaga yengillik beradi. Isitma yuqori bo‘lsa, bola holsizlansa yoki boshqa xavotirli belgilar paydo bo‘lsa, pediatrga murojaat qilish kechiktirilmasligi kerak.

Ko‘p beriladigan savollar

Chaqaloqlarda tish chiqarish qachon boshlanadi?

Ko‘pcha chaqaloqlarda birinchi tish 6 oy atrofida chiqadi, lekin 3 oydan 12 oygacha bo‘lgan davr ham me’yor. Odatda avval pastki old tishlar ko‘rinadi. Agar bola 13–14 oyga qadar tish chiqarmasa, pediatr yoki bolalar tish shifokoriga murojaat qilish tavsiya etiladi.

Tish chiqarishda isitma bo‘lishi mumkinmi?

Ba’zan yengil harorat ko‘tarilishi kuzatilishi mumkin, lekin yuqori isitma tish chiqarishning odatiy belgisi emas. Harorat 38°C va undan yuqori bo‘lsa, 2 kundan ortiq davom etsa yoki bola 3 oydan kichik bo‘lsa, shifokorga murojaat qilish kerak.

Tishlash halqasini qanday tanlash kerak?

Halqa bir butun, yorilib ketmaydigan va bola yutib yuborishi qiyin o‘lchamda bo‘lishi kerak. Uni faqat sovutib berish tavsiya etiladi, muzlatish emas. Bolani halqa bilan yolg‘iz qoldirmang.

Tish chiqarishda qanday dori berish mumkin?

Dori vositalarini faqat pediatr tavsiyasi bilan, bola vazniga moslab berish kerak. Ko‘pincha paratsetamol yoki ibuprofen haqida gapiriladi, lekin o‘z holingizcha doza tanlamang. Aspirin va shifokor tavsiyasisiz milk gelalarini ishlatmang.

Bu maqola sizga foydali bo'ldimi?

Foydali bo‘lsa, yaqinlaringizga ham yuboring:

TelegramWhatsApp

Muhim eslatma

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Tibbiy ogohlantirish

Shoshilinch holatda — 103
Nozima IdrokovaN
MUALLIF

Nozima Idrokova

Ushbu sahifada

1/10
  1. Chaqaloqlarda tish chiqarish nima va qachon boshlanadi?
  2. Tish chiqarishning asosiy belgilari
  3. Nega chaqaloq bezovta bo‘ladi?
  4. Uy sharoitida og‘riqni yengillashtirish usullari
  5. Ovqatlantirish va og‘iz parvarishi
  6. Tish chiqarish davrida nimalardan saqlanish kerak
  7. Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
  8. Profilaktika va tish sog‘lig‘i
  9. Qisqa xulosa
  10. Ko‘p beriladigan savollar

Foydali kalkulyatorlar

  • Homiladorlik kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi