Kasallik.uz
  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Biz haqimizda
Ру
  1. Bosh sahifa
  2. Ayollar salomatligi

Emizishda ko‘krak shishishi: belgilari va davolash usullari

Emizishda ko‘krak shishishi ko‘pincha laktostaz bilan bog‘liq. Belgilarni erta biling, to‘g‘ri emizish va xavfsiz davolash usullari haqida o‘qing.

Nozima IdrokovaN
Nozima IdrokovaYangilangan: 24-oktabr, 2026
Tahririyat tekshirgan6 daqiqada o'qiladi
9
Emizishda ko‘krak shishishi bilan onaga yordam berayotgan shifokor

Davomini o'qing

Ona uyda chaqalog‘ini bag‘riga bosib, mehr bilan quchoqlab turibdi
Ayollar salomatligi

Mastit: belgilari, sabablari, emizishni davom ettirish va davolash

6-noyabr·9 daq
Ayol shifokor bilan ko‘krak bezi saratoni skriningi haqida suhbatlashmoqda
Ayollar salomatligi

Ko‘krak bezi saratoni skriningi: qachon boshlash va qanday o‘tkaziladi

10-may, 2023·7 daq
Oq xalatli ayol shifokor kabinetda bemor bilan suhbatlashmoqda
Ayollar salomatligi

Mastopatiya: ko‘krak bezi fibroz-kistoz o‘zgarishlari, belgilari va davolash

4-noyabr·9 daq
Emizayotgan ona chaqaloqni ko‘kragiga to‘g‘ri tutib emizmoqda
Bolalar salomatligi

Emizish qoidalari: chaqaloqni to‘g‘ri emizish usullari

26-aprel, 2023·9 daq
Erkak shifokor bilan ko‘krak sohasidagi o‘zgarishlar haqida suhbatlashmoqda
Kasalliklar

Ginekomastiya: erkaklarda ko‘krak kattalashishi sabablari

1-yanvar, 2023·7 daq
Tunda uyqusizlikdan bezovta bo‘lib karavotda o‘tirgan o‘rta yoshli ayol
Ayollar salomatligi

Perimenopozda uyqu muammolari: sabablari va samarali yechimlar

10-may, 2023·7 daq

Sayt pastki qismi

Kasallik.uz

Kasalliklar, ularning belgilari, sabablari, tashxis va davolash usullari haqida o'zbek va rus tillarida sodda va ishonchli ma'lumotlar.

РусскийO'zbekcha

Sayt

  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Homiladorlik kalendari
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi
  • Mualliflar

Loyiha

  • Biz haqimizda
  • Tahririyat
  • Tahririyat siyosati
  • Aloqa

Huquqiy ma'lumot

  • Maxfiylik siyosati
  • Foydalanish shartlari
  • Tibbiy ogohlantirish
  • Cookie siyosati

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Batafsil

© 2026 Kasallik.uz. Barcha huquqlar himoyalangan.

Materiallardan foydalanilganda Kasallik.uz saytiga faol havola berilishi shart.

Bosh sahifaMavzular
Dorilar
Mundarija▾
  1. Emizishda ko‘krak shishishi nima?
  2. Nega paydo bo‘ladi?
  3. Belgilari qanday?
  4. Tashxis qanday qo‘yiladi?
  5. Emizishda ko‘krak shishishini davolash: asosiy usullar
  6. Profilaktika: qanday oldini olish mumkin?
  7. Qachon shifokorga murojaat qilish kerak?
  8. Qisqa xulosa
  9. Ko‘p beriladigan savollar

Emizishda ko‘krak shishishi — ko‘p onalar tug‘ruqdan keyingi birinchi haftalarda uchratadigan holat. Sut bezlari to‘lib qolganda ko‘krak qattiqlashadi, og‘riq va noqulaylik paydo bo‘ladi; ba’zan bu holat laktostaz deb ham ataladi. Asosiysi: vahima qilish shart emas, lekin to‘g‘ri harakat qilish va belgilarni kechiktirmaslik muhim.

Ko‘krak shishishi har doim ham yallig‘lanish degani emas. Tug‘ruqdan keyin sut ko‘p ishlab chiqarilishi bilan bezlar to‘lib qolishi mumkin; agar sut kanallaridan biri yaxshi bo‘shamasa, mahalliy og‘riqli qattiqlik — laktostaz rivojlanadi. O‘z vaqtida yordam berilsa, ko‘p holatlar uy sharoitida yengillashadi; kechikish esa mastitga o‘tishi mumkin.

Emizishda ko‘krak shishishi nima?

Ko‘krakning to‘lib qolishi va laktostaz bir-biriga o‘xshash, ammo bir xil bo‘lmagan holatlardir. To‘liq ko‘krakda ikkala bez ham tarang bo‘ladi, lekin ayolning umumiy holati odatda yaxshi qoladi. Laktostazda esa sut bitta sohada to‘planib, aniq og‘riqli bo‘lak, terining qizarishi va emizish paytida noqulaylik kuzatilishi mumkin. Mastitda yuqoridagi belgilarga isitma, titroq va grippga o‘xshash holsizlik qo‘shiladi. Shu sababli shishishning xarakterini farqlash va o‘z vaqtida shifokorga murojaat qilish muhim.

Nega paydo bo‘ladi?

Asosiy sabab — sutning ko‘krakda to‘liq bo‘shamasligi. Bunga quyidagilar olib kelishi mumkin:

  • chaqaloq kam yoki uzoq tanaffus bilan emizsa;
  • ko‘krakni to‘g‘ri ushlamasa, sut samarali so‘rilmasa;
  • tunda emizish o‘tkazib yuborilsa yoki birdaniga ovqatlanish tartibi o‘zgarsa;
  • siqib turuvchi sutyen yoki ko‘krakni bosuvchi kiyim kiyilsa;
  • sut ko‘p ishlab chiqarilib, chaqaloq talabidan oshib ketsa;
  • emizishni keskin to‘xtatishga urinilsa;
  • ko‘krak uchi yorilishi yoki og‘riq sabab emizish kamaysa.

Ba’zida charchoq, kam uyqu va stress ham emizishni kamaytirib, holatni og‘irlashtirishi mumkin. Lekin asosiy e’tibor sutning muntazam chiqishiga qaratilishi kerak.

Belgilari qanday?

  • ko‘krakning taranglashishi, qattiqlashishi va og‘irlik hissi;
  • bir yoki ikkala ko‘krakda og‘riq, teginishda sezuvchanlik;
  • terining qizarishi yoki yaltirashi;
  • ma’lum joyda aniq og‘riqli bo‘lak;
  • sut oqimining sekinlashishi yoki ba’zi yo‘nalishlarda kamayishi;
  • emizish paytida noqulaylik.

Agar isitma, titroq yoki umumiy holsizlik qo‘shilsa, bu mastit belgisi bo‘lishi mumkin va shifokor ko‘rigi zarur. O‘z-o‘ziga tashxis qo‘yib, dori boshlash yoki massajni kuchaytirish to‘g‘ri emas.

Tashxis qanday qo‘yiladi?

Odatda tashxis shikoyat va ko‘rik asosida qo‘yiladi. Oilaviy poliklinikada akusher-ginekolog, pediatr yoki emizish bo‘yicha maslahatchi ko‘krakni ko‘zdan kechiradi, chaqaloqning emish texnikasini baholaydi. Ba’zida qo‘shimcha tekshiruv — masalan, ultratovush — shifokor zarur deb hisoblaganda buyuriladi. Shifokor bilan maslahatlashmasdan antibiotik ichish yoki turli xalq usullarini asosiy davolash o‘rnida qo‘llash xavfli.

Emizishda ko‘krak shishishini davolash: asosiy usullar

Davolashning markazida sutning muntazam va samarali chiqishi turadi. Ko‘krakni qat’iy rejimda emas, chaqaloq talabiga mos tez-tez emizish kerak. Emizishdan oldin iliq kompres yoki iliq dush sut oqimini yengillashtiradi; emizgandan keyin sovuq kompres og‘riq va shishni kamaytiradi. Faqat noqulaylikni yengillashtirish uchun ozroq sut sog‘ish mumkin — ko‘krakni bo‘shatish maqsadida haddan tashqari sog‘ish sut ishlab chiqarishni ko‘paytirib, holatni kuchaytirishi mumkin.

  • To‘g‘ri ushlash: chaqaloqning og‘zi ko‘krak uchini emas, ko‘krak areolasining katta qismini ushlashi kerak. Iyak ko‘krakka yaqin, lablar tashqariga qayrilgan bo‘lsin.
  • Tez-tez emizish: kun bo‘yi chaqaloq xohlaganida, tungi ovqatlanishlarni ham o‘tkazib yubormasdan emizish.
  • Yumshoq massaj: emizishdan oldin ko‘krakni yengil silash mumkin, lekin qattiq ezish, tugunni sindirishga urinish kabi harakatlar zararli.
  • Iliq va sovuq kompres: emizishdan oldin 5–10 daqiqa iliq, keyin 15–20 daqiqa sovuq kompres qo‘llash mumkin. Muzni to‘g‘ridan-to‘g‘ri teriga qo‘ymang.
  • Dam va suyuqlik: yetarli suv ichish, imkon qadar dam olish sut ishlab chiqarishni qo‘llab-quvvatlaydi.
  • Og‘riqni yengillashtirish: zarurat bo‘lsa, emizikli ayollar uchun mos og‘riq qoldiruvchi dorini faqat shifokor tavsiyasiga ko‘ra qo‘llang.

Agar shifokor mastit tashxisi qo‘ysa, u antibiotik buyurishi mumkin. Antibiotikni o‘z xohishiga ko‘ra boshlash, to‘xtatish yoki boshqa dori bilan almashtirish mumkin emas. Emizishni odatda to‘xtatish talab qilinmaydi, ammo bu borada shifokor bilan kelishish muhim.

Karam bargi haqida nima deyish mumkin?

Toza, sovutilgan karam bargini sutyen ichiga qo‘yish an’anaviy usul sifatida ma’lum. Ilmiy isboti cheklangan, lekin ko‘p onalar vaqtincha yengillik sezadi. Barg terini bezovta qilsa yoki allergik reaksiya bersa, qo‘llamang. Bu usul asosiy davolashni — tez-tez emizishni — almashtirmaydi.

Nimalar qilmaslik kerak?

  • ko‘krakni kuch bilan siqish, qattiq massaj qilish;
  • sutni doimiy ravishda oxirigacha sog‘ib, ortiqcha ishlab chiqarishni qo‘zg‘atish;
  • emizishni birdan to‘xtatish;
  • shifokor tavsiyasisiz antibiotik yoki boshqa dori ichish;
  • qizil, issiq joyni uzoq vaqt issiq kompres ostida ushlash — yallig‘lanish belgilari bo‘lsa, bu holatni kuchaytirishi mumkin.

Profilaktika: qanday oldini olish mumkin?

  • chaqaloqni och qolishiga yo‘l qo‘ymasdan, erta belgilarda emizish;
  • bir ko‘krakni yaxshi bo‘shagach ikkinchisiga o‘tish;
  • tunda ham emizish;
  • qulay, siqmaydigan sutyen tanlash;
  • ko‘krak uchi yorilishini erta davolash;
  • emizishni asta-sekin, shifokor bilan maslahatlashib kamaytirish.

Yangi tug‘ruqdan keyingi birinchi haftalarda oilaviy poliklinika pediatri yoki emizish bo‘yicha mutaxassis bilan maslahatlashish foydali: ular chaqaloqning ushlash texnikasini tekshirib, muammoni erta aniqlashga yordam beradi.

Qachon shifokorga murojaat qilish kerak?

Quyidagi holatlarda kechiktirmang:

  • isitma 38 °C dan yuqori bo‘lsa, titroq, holsizlik yoki grippga o‘xshash belgilar paydo bo‘lsa;
  • ko‘krakda qizarish kuchayib, issiq va og‘riqli bo‘lsa;
  • og‘riq kuchli bo‘lib, emizish yoki bolani ushlash qiyinlashsa;
  • 24–48 soat ichida yaxshilanish bo‘lmasa;
  • ko‘krakdan yiringli ajralma kelsa yoki yaralar paydo bo‘lsa;
  • chaqaloq sust emsa, vazni yaxshi oshmasa yoki sizda xavotir kuchaysa.

Shoshilinch yordam kerak bo‘lsa, 103 raqamiga murojaat qiling yoki eng yaqin oilaviy poliklinikaga boring. O‘zbekistonda emizikli onalarga pediatr, akusher-ginekolog va emizish bo‘yicha maslahatchilar yordam beradi.

Qisqa xulosa

Emizishda ko‘krak shishishi ko‘pincha sutning to‘liq bo‘shamasligidan kelib chiqadi. Tez-tez va to‘g‘ri emizish, yumshoq parvarish, kompreslar va o‘z vaqtida shifokor maslahati asosiy yechimdir. Isitma yoki kuchayuvchi og‘riq paydo bo‘lsa, uyda kutish emas, tibbiy yordamga murojaat qilish kerak.

Ko‘p beriladigan savollar

Emizishda ko‘krak shishishi nima?

Bu sut bezlarining to‘lib qolishi yoki sutning mahalliy to‘planishi — laktostaz bilan bog‘liq holat. Ko‘krak taranglashadi, og‘riq va noqulaylik paydo bo‘ladi. Har doim ham yallig‘lanish bo‘lavermaydi, lekin isitma qo‘shilsa shifokorga murojaat qilish kerak.

Ko‘krak shishganda emizishni to‘xtatish kerakmi?

Odatda emizishni to‘xtatish tavsiya etilmaydi, chunki sutning muntazam chiqishi holatni yengillashtiradi. Chaqaloqni tez-tez va to‘g‘ri ushlash bilan emizish muhim. Agar og‘riq kuchli bo‘lsa yoki isitma ko‘tarilsa, shifokor bilan maslahatlashing.

Karam bargi ko‘krak shishishida yordam beradimi?

Karam bargi an’anaviy usul sifatida qo‘llanadi va ba’zi onalarga vaqtincha yengillik berishi mumkin. Ilmiy isboti cheklangan, shuning uchun uni asosiy davolash o‘rnida ishlatmang. Toza bargdan foydalaning, teri bezovtalansa qo‘llamang.

Qachon shifokorga borish kerak?

Isitma, titroq, kuchayuvchi qizarish yoki yiringli ajralma paydo bo‘lsa, kechiktirmang. 24–48 soat ichida yaxshilanish bo‘lmasa ham shifokorga murojaat qilish kerak. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo‘ng‘iroq qiling.

Bu maqola sizga foydali bo'ldimi?

Foydali bo‘lsa, yaqinlaringizga ham yuboring:

TelegramWhatsApp

Muhim eslatma

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Tibbiy ogohlantirish

Shoshilinch holatda — 103
Nozima IdrokovaN
MUALLIF

Nozima Idrokova

Ushbu sahifada

1/9
  1. Emizishda ko‘krak shishishi nima?
  2. Nega paydo bo‘ladi?
  3. Belgilari qanday?
  4. Tashxis qanday qo‘yiladi?
  5. Emizishda ko‘krak shishishini davolash: asosiy usullar
  6. Profilaktika: qanday oldini olish mumkin?
  7. Qachon shifokorga murojaat qilish kerak?
  8. Qisqa xulosa
  9. Ko‘p beriladigan savollar

Foydali kalkulyatorlar

  • Homiladorlik kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi