Kasallik.uz
  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Biz haqimizda
Ру
  1. Bosh sahifa
  2. Kasalliklar

Bezgak kasalligi belgilari: sabablari, davolash va profilaktika

Bezgak kasalligi belgilari, yuqish yo‘llari, tashxis va davolash haqida bilib oling. Chivin chaqishidan himoyalanish va shifokorga murojaat qilish vaqti.

Nozima IdrokovaN
Nozima IdrokovaYangilangan: 24-oktabr, 2026
Tahririyat tekshirgan6 daqiqada o'qiladi
4
Bezgak kasalligi belgilari va chivin chaqishidan himoyalanish

Davomini o'qing

Glyukometr yordamida barmoqdan qondagi qand miqdorini o‘lchash
Kasalliklar

Qandli diabet sabablari: kasallik qanday rivojlanadi va turlari

10-may, 2023·7 daq
Ona bolasining qo‘llarini kran ostida sovun bilan yuvmoqda — gepatit A profilaktikasi
Kasalliklar

Gepatit A (sariq kasalligi): belgilari, yuqishi, tahlillar va davolash

6-noyabr·10 daq
Ko‘zoynak taqqan yigit ko‘zlarini yumib, boshini qo‘li bilan ushlab o‘tiribdi
Kasalliklar

VSD (vegetativ distoniya): bu qanday kasallik va aslida nima yashiringan

10-noyabr·9 daq
Divanda yo‘talayotgan keksa erkakni yonida o‘tirgan ayol mehr bilan tinchlantirmoqda
Kasalliklar

Bronxit: qanday kasallik, belgilari va uyda davolash

4-noyabr·9 daq
Shifokor ayol ko‘k salla kiygan keksa erkakning ko‘kragini stetoskop bilan eshitmoqda
Kasalliklar

Ateroskleroz: qanday kasallik, belgilari, sabablari va davolash

9-noyabr·9 daq
Ayol infeksiyalarning oldini olish uchun qo‘lini sovun bilan yuvmoqda
Kasalliklar

Infeksion kasalliklar: qanday yuqadi, belgilari va himoyalanish

31-dekabr, 2022·7 daq

Sayt pastki qismi

Kasallik.uz

Kasalliklar, ularning belgilari, sabablari, tashxis va davolash usullari haqida o'zbek va rus tillarida sodda va ishonchli ma'lumotlar.

РусскийO'zbekcha

Sayt

  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Homiladorlik kalendari
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi
  • Mualliflar

Loyiha

  • Biz haqimizda
  • Tahririyat
  • Tahririyat siyosati
  • Aloqa

Huquqiy ma'lumot

  • Maxfiylik siyosati
  • Foydalanish shartlari
  • Tibbiy ogohlantirish
  • Cookie siyosati

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Batafsil

© 2026 Kasallik.uz. Barcha huquqlar himoyalangan.

Materiallardan foydalanilganda Kasallik.uz saytiga faol havola berilishi shart.

Bosh sahifaMavzular
Dorilar
Mundarija▾
  1. Bezgak kasalligi nima?
  2. Bezgak qanday yuqadi va kimlar xavf guruhida?
  3. Bezgak kasalligi belgilari qanday namoyon bo‘ladi?
  4. Tashxis qanday qo‘yiladi?
  5. Bezgakni davolash
  6. Uy sharoitida nima qilish mumkin?
  7. Profilaktika: chivin chaqishidan qanday himoyalanish kerak?
  8. Qachon shifokorga murojaat qilish kerak?
  9. Qisqa xulosa
  10. Ko‘p beriladigan savollar

Bezgak kasalligi belgilari ko‘pincha yuqori isitma, titroq va terlash bilan boshlanadi. Bezgak — Anopheles jinsidagi chivinlar chaqishi orqali yuqadigan parazitar kasallik bo‘lib, uni Plasmodium deb ataladigan mikroskopik parazitlar qo‘zg‘atadi. Kasallik asosan qon va jigar hujayralariga ta’sir qiladi, shuning uchun o‘z vaqtida aniqlanmasa, og‘ir asoratlarga olib kelishi mumkin.

O‘zbekistonda bezgakning mahalliy yuqishi qayd etilmaydi, ammo chetdan olib kelinadigan holatlar uchrashi mumkin. Shuning uchun bezgak kasalligi belgilari haqida bilish, ayniqsa bezgak tarqalgan mamlakatlarga sayohat qilgan odamlar uchun muhim. Har qanday isitma ham bezgak emas, lekin xavf omili bo‘lsa, shifokorga murojaat qilishni kechiktirmaslik kerak.

Bezgak kasalligi nima?

Bezgak — yuqumli parazitar kasallik. Uni qo‘zg‘atuvchi parazitlar chivin tanasiga kasallangan odamning qonini so‘rg‘anda tushadi, keyin boshqa odamni chaqqanda uning qoniga o‘tadi. Odamdan odamga oddiy muloqot, qo‘l berish yoki havo orqali yuqmaydi. Asosiy yo‘l — kasallangan chivin chaqishi.

Kamdan-kam hollarda bezgak qon quyish, steril bo‘lmagan igna ishlatish yoki homiladorlik paytida onadan bolaga o‘tishi mumkin. Kasallikning og‘irligi parazit turiga, odamning immunitetiga va davolash qanchalik erta boshlanganiga bog‘liq. Plasmodium falciparum turi eng xavfli shakllardan biri hisoblanadi.

Bezgak qanday yuqadi va kimlar xavf guruhida?

Bezgak asosan chivin chaqishi orqali yuqadi. Chivinlar ko‘payadigan turg‘un suvlar, nam va issiq muhit xavfni oshiradi. Quyidagi holatlar xavfni ko‘paytiradi:

  • bezgak tarqalgan hududda tunash yoki uzoq vaqt bo‘lish;
  • himoya to‘ri, repellent va yopiq kiyimdan foydalanmaslik;
  • chetdan kelgan odamda bezgak bo‘lishi va shu hududda chivinlar faol bo‘lishi;
  • kamdan-kam hollarda qon quyish, steril bo‘lmagan igna yoki onadan bolaga o‘tish.

Kichik bolalar, homilador ayollar, immuniteti zaif odamlar va bezgak tarqalgan mamlakatga sayohat qilganlar alohida e’tiborli bo‘lishi kerak. Sayohatdan keyin isitma ko‘tarilsa, bu haqda shifokorga albatta aytish lozim.

Bezgak kasalligi belgilari qanday namoyon bo‘ladi?

Belgilar odamning immuniteti va kasallikning og‘irligiga qarab turlicha bo‘ladi. Inkubatsiya davri odatda bir necha kundan bir necha haftagacha cho‘zilishi mumkin. Eng ko‘p uchraydigan belgilar:

  • yuqori isitma, ba’zan davriy titrash va sovqotish;
  • kuchli terlash, ayniqsa isitma tushgandan keyin;
  • bosh og‘rig‘i va mushaklar og‘rig‘i;
  • ko‘ngil aynishi, qusish, ishtahaning pasayishi;
  • charchoq, umumiy holsizlik;
  • ba’zi hollarda diareya, qorin og‘rig‘i;
  • teri va ko‘z oqarishining sarg‘ayishi, siydikning to‘q rangga kirishi.

Bu belgilar boshqa kasalliklarda ham kuzatilishi mumkin. Shuning uchun faqat belgilarga qarab xulosa qilish noto‘g‘ri. Aniq tashxis uchun qon tekshiruvi zarur.

Shoshilinch yordam talab qiladigan belgilar

  • juda yuqori isitma va kuchli holsizlik;
  • hushning chalkashishi, uyquchanlik yoki talvasa;
  • nafas qisishi, tez-tez qusish;
  • siydikning juda to‘q yoki qoramtir bo‘lishi;
  • terining yoki ko‘zning sarg‘ayishi.

Bunday belgilar paydo bo‘lsa, kechiktirmasdan tibbiy yordamga murojaat qilish kerak. O‘zbekistonda tez yordam raqami — 103.

Tashxis qanday qo‘yiladi?

Bezgakni aniqlash uchun shifokor bemorning shikoyatlarini, sayohat tarixini va kasallik belgilarini baholaydi. So‘ng laboratoriya tekshiruvlari buyuriladi:

  1. Qondan tomchi olib, mikroskop ostida parazitlar bor-yo‘qligi tekshiriladi.
  2. Tezkor diagnostika testi o‘tkazilishi mumkin.
  3. Og‘ir holatlarda qonning boshqa ko‘rsatkichlari ham tekshiriladi.
  4. Zarur bo‘lsa, oilaviy poliklinika yoki yuqumli kasalliklar shifokori maslahati olinadi.

Tekshiruv natijasisiz o‘z-o‘ziga tashxis qo‘yish xavfli. Bezgakka o‘xshash belgilar boshqa infeksiyalarda ham bo‘lishi mumkin.

Bezgakni davolash

Bezgakni davolash faqat shifokor nazoratida olib boriladi. Dori parazit turiga, bemorning yoshiga, homiladorligiga va kasallik og‘irligiga qarab tanlanadi. Shifokor tavsiyasiga ko‘ra artemizinin kombinatsiyalari, xlorokin yoki primaqun kabi dorilar qo‘llanilishi mumkin.

  • Og‘ir shaklda bemor kasalxonada kuzatilishi talab etiladi.
  • Homilador ayollar va kichik bolalarga dori alohida ehtiyotkorlik bilan tanlanadi.
  • Davolash kursini to‘liq yakunlash muhim, belgilar yo‘qolsa ham dorini o‘zboshimchalik bilan to‘xtatmaslik kerak.
  • Isitma va suvsizlanishni boshqarish uchun qo‘shimcha choralar ko‘riladi.

Dori dozasi va davomiyligini faqat shifokor belgilaydi. Xalq tabobati yoki dorixonadan tavsiyasiz dori olish kasallikni kechiktirishi va asoratlar xavfini oshirishi mumkin.

Uy sharoitida nima qilish mumkin?

Uy sharoitida asosiy vazifa — shifokorga murojaatni kechiktirmaslik va organizmga yordam berish. Quyidagilarga rioya qilish mumkin:

  • yetarli suyuqlik ichish, suvsizlanishning oldini olish;
  • dam olish, jismoniy zo‘riqishdan saqlanish;
  • isitmani shifokor ruxsat bergan dori bilan tushirish;
  • xona havosini toza saqlash va chivinlardan himoyalanish;
  • ahvol yomonlashsa, darhol tibbiy yordam chaqirish.

Bezgakni uy sharoitida mustaqil davolash xavfli. Kasallikni faqat qon tekshiruvi va shifokor ko‘rsatmasi asosida davolash kerak. Ayniqsa bolalar, homilador ayollar va keksalarda asorat xavfi yuqori.

Profilaktika: chivin chaqishidan qanday himoyalanish kerak?

Bezgakning oldini olishda chivinlar bilan aloqani kamaytirish asosiy chora hisoblanadi. Quyidagi usullar yordam beradi:

  • tunda chivin to‘ri ostida uxlash, derazalarga to‘r o‘rnatish;
  • terini himoya qiluvchi repellentlardan foydalanish;
  • kechqurun uzun yengli va yopiq kiyim kiyish;
  • hovuz, idish va ariqlardagi turg‘un suvlarni tozalash;
  • bezgak tarqalgan mamlakatga sayohatdan oldin shifokor bilan maslahatlashish;
  • sayohatdan keyin isitma ko‘tarilsa, sayohat tarixini shifokorga aytish.

Profilaktik dori vositalari faqat shifokor tavsiyasiga ko‘ra qo‘llaniladi. Ular har bir kishiga mos emas, ayniqsa homiladorlar va kichik bolalarda ehtiyotkorlik talab etiladi.

Qachon shifokorga murojaat qilish kerak?

Quyidagi holatlarda oilaviy poliklinikaga yoki yuqumli kasalliklar shifokoriga murojaat qilish zarur:

  • bezgak tarqalgan hududga sayohatdan keyin isitma ko‘tarilsa;
  • titrash, terlash va isitma bir necha kun davom etsa;
  • bosh og‘rig‘i, qusish va kuchli holsizlik kuzatilsa;
  • teri yoki ko‘z sarg‘aysa, siydik to‘q rangga kirsa;
  • bolada yuqori isitma, talvasa yoki hushning o‘zgarishi bo‘lsa.

Bunday belgilar bilan uyda kutib turmaslik kerak. Tez yordam zarur bo‘lsa, 103 raqamiga qo‘ng‘iroq qiling. Erta tashxis va to‘g‘ri davolash asoratlar xavfini kamaytiradi.

Qisqa xulosa

Bezgak kasalligi belgilari isitma, titroq, terlash va holsizlik bilan namoyon bo‘ladi, lekin aniq tashxis faqat qon tekshiruvi orqali qo‘yiladi. Kasallik chivin chaqishi orqali yuqadi, shuning uchun himoya choralari va sayohat tarixini hisobga olish muhim. Bezgakni davolash shifokor nazoratida olib borilishi shart. O‘z vaqtida murojaat qilish sog‘liq uchun xavfni sezilarli kamaytiradi.

Ko‘p beriladigan savollar

Bezgak kasalligi odamdan odamga yuqadimi?

Yo‘q, bezgak asosan kasallangan chivin chaqishi orqali yuqadi. Oddiy muloqot, qo‘l berish yoki havo orqali yuqmaydi. Kamdan-kam hollarda qon quyish, steril bo‘lmagan igna yoki onadan bolaga o‘tishi mumkin.

Bezgak kasalligi belgilari qancha vaqtda paydo bo‘ladi?

Belgilar odatda bir necha kundan bir necha haftagacha bo‘lgan davrda paydo bo‘lishi mumkin. Ba’zi hollarda kasallik kechroq namoyon bo‘lishi ham mumkin. Sayohatdan keyin isitma ko‘tarilsa, shifokorga sayohat tarixini aytish muhim.

Bezgakni uy sharoitida davolash mumkinmi?

Yo‘q, bezgakni faqat shifokor nazoratida davolash kerak. Tavsiyasiz dori ichish kasallikni kechiktirishi va og‘ir asoratlarga olib kelishi mumkin. Aniq tashxis uchun qon tekshiruvi zarur.

O‘zbekistonda bezgak kasalligi uchraydimi?

O‘zbekistonda bezgakning mahalliy yuqishi qayd etilmaydi, lekin chetdan olib kelinadigan holatlar bo‘lishi mumkin. Shuning uchun bezgak tarqalgan mamlakatga sayohat qilgan odam isitma bilan kasallansa, shifokorga murojaat qilishi kerak.

Chivin chaqishidan qanday himoyalanish mumkin?

Chivin to‘ri ostida uxlash, repellentlardan foydalanish va yopiq kiyim kiyish yordam beradi. Turg‘un suvlarni tozalash ham chivinlar ko‘payishini kamaytiradi. Sayohatdan oldin shifokor bilan profilaktika haqida maslahatlashish foydali.

Bu maqola sizga foydali bo'ldimi?

Foydali bo‘lsa, yaqinlaringizga ham yuboring:

TelegramWhatsApp

Muhim eslatma

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Tibbiy ogohlantirish

Shoshilinch holatda — 103
Nozima IdrokovaN
MUALLIF

Nozima Idrokova

Ushbu sahifada

1/10
  1. Bezgak kasalligi nima?
  2. Bezgak qanday yuqadi va kimlar xavf guruhida?
  3. Bezgak kasalligi belgilari qanday namoyon bo‘ladi?
  4. Tashxis qanday qo‘yiladi?
  5. Bezgakni davolash
  6. Uy sharoitida nima qilish mumkin?
  7. Profilaktika: chivin chaqishidan qanday himoyalanish kerak?
  8. Qachon shifokorga murojaat qilish kerak?
  9. Qisqa xulosa
  10. Ko‘p beriladigan savollar

Foydali kalkulyatorlar

  • Homiladorlik kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi