Afaziya nima va u qanday paydo bo'ladi?
Afaziya — insult qurbonlarining deyarli uchdan bir qismida kuzatiladigan til va muloqot buzilishi. U miyaning chap yarim sharidagi nutq markazlarining shikastlanishi natijasida yuzaga keladi. Muhimi, afaziya insonning aqliy qobiliyati yoki fikrlash jarayoniga ta'sir qilmaydi, faqatgina muloqot qilish imkoniyatini cheklaydi.
Afaziyaning asosiy turlari
Afaziyaning bir nechta turi mavjud bo'lsa-da, eng keng tarqalganlari retseptiv va ekspressiv afaziyalardir:
Retseptiv afaziya
Bu turdagi afaziya bilan og'rigan insonlar nutqni eshitishi yoki matnni o'qishi mumkin, ammo xabarning ma'nosini tushunishda qiynalishadi. Ularning asosiy belgilari:
- Boshqalarning gapini tushunishda qiyinchilik;
- O'qilgan matn mazmunini anglay olmaslik;
- So'zlarni noto'g'ri qo'llayotganini sezmaslik.
Ekspressiv afaziya
Bunda bemor nima demoqchi ekanligini tushunadi, lekin fikrini so'z bilan ifodalashda qiynaladi. Belgilari:
- Eshitganini tushunish qobiliyati saqlanib qoladi;
- Fikrini aytishda tutilish;
- So'zlarni noto'g'ri tanlash yoki noto'g'ri talaffuz qilish;
- Yozma nutqda qiyinchiliklar.
Afaziya bilan og'rigan inson bilan qanday muloqot qilish kerak?
Afaziya tashxisi qo'yilgan inson bilan muloqot qilishda sabr-toqat va to'g'ri yondashuv juda muhim. Avvalo, bemorning qanday muloqot usulini afzal ko'rishini aniqlab oling. Quyidagi amaliy tavsiyalar muloqotni osonlashtiradi:
- Har doim sabrli va ijobiy kayfiyatda bo'ling;
- Gapirganda sekin va aniq talaffuz qiling;
- Muloqot vaqtida televizor yoki musiqa kabi chalg'ituvchi shovqinlarni o'chiring;
- Yaxshi yoritilgan va tinch muhitni tanlang;
- Muloqotni osonlashtirish uchun rasm, kartalar yoki harflardan foydalaning;
- Guruhli suhbatlarda bir vaqtning o'zida faqat bir kishi gapirishiga e'tibor bering;
- Nutq terapevti (logoped/defektolog) bilan maslahatlashing.
Qo'shimcha ma'lumot olish uchun Amerika Insult Assotsiatsiyasining insultdan keyingi muloqot bo'yicha yo'riqnomalaridan foydalanishingiz mumkin.
Responses (0 )