Kasallik.uz
  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Biz haqimizda
Ру
  1. Bosh sahifa
  2. Kasalliklar

Teri saratoni belgilari: turlari, tashxisi va davolash usullari

Teri saratoni belgilari qanday bo‘ladi? Bazalioma, skvamoz hujayrali saraton va melanoma farqlari, xol o‘zgarishining ABCDE qoidasi, tashxis va davolash.

Nozima IdrokovaN
Nozima IdrokovaYangilangan: 14-noyabr, 2026
Tahririyat tekshirgan7 daqiqada o'qiladi
6
Dermatolog dermatoskop yordamida bemorning terisidagi xolni tekshirmoqda

Davomini o'qing

Dermatolog dermatoskop yordamida bemorning terisidagi xolni tekshirmoqda
Kasalliklar

Teri saratoni xavfi: sog‘lom ko‘ringan teri ham xavf ostidami?

12-may, 2023·7 daq
Ro‘mol o‘ragan ayol saraton davolash davrida ko‘zguga qaramoqda
Kasalliklar

Saraton davolash yon ta’sirlari: soch, teri va tirnoq parvarishi

30-dekabr, 2022·7 daq
Ayol ko‘zgu oldida teri saratonidan himoyalanish uchun xollarini tekshirmoqda
Sog'lom turmush

Teri saratonidan himoyalanish: dermatologlarning 3 maslahati

11-may, 2023·7 daq
Kattalarda DEHB belgilari va davolash haqida maqola uchun rasm
Kasalliklar

Kattalarda DEHB: belgilari, tashxis va davolash usullari

16-aprel, 2023·7 daq
Bronxial astma belgilari va nafas yo‘llari yallig‘lanishi
Kasalliklar

Bronxial astma: belgilari, sabablari, tashxisi va zamonaviy davolash

1-yanvar, 2023·11 daq
Erkak bemor shifokor bilan bepushtlik bo‘yicha maslahatlashmoqda
Kasalliklar

Erkaklar bepushtligi: sabablari, tashxisi va davolash yo‘llari

1-yanvar, 2023·6 daq

Sayt pastki qismi

Kasallik.uz

Kasalliklar, ularning belgilari, sabablari, tashxis va davolash usullari haqida o'zbek va rus tillarida sodda va ishonchli ma'lumotlar.

РусскийO'zbekcha

Sayt

  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Homiladorlik kalendari
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi
  • Mualliflar

Loyiha

  • Biz haqimizda
  • Tahririyat
  • Tahririyat siyosati
  • Aloqa

Huquqiy ma'lumot

  • Maxfiylik siyosati
  • Foydalanish shartlari
  • Tibbiy ogohlantirish
  • Cookie siyosati

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Batafsil

© 2026 Kasallik.uz. Barcha huquqlar himoyalangan.

Materiallardan foydalanilganda Kasallik.uz saytiga faol havola berilishi shart.

Bosh sahifaMavzular
Dorilar
Mundarija▾
  1. Teri saratoni nima?
  2. Teri saratonining asosiy turlari
  3. Teri saratoni belgilari
  4. Xavf omillari
  5. Tashxis qanday qo‘yiladi?
  6. Davolash usullari
  7. Profilaktika: terini qanday himoya qilish kerak?
  8. Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
  9. Xulosa
  10. Ko‘p beriladigan savollar

Teri saratoni belgilari ko‘pincha og‘riqsiz boshlanadi: yangi paydo bo‘lgan tugun, bitmaydigan yara yoki shakli o‘zgarib borayotgan xol. Shu sababli ko‘pchilik ularni oddiy teri muammosi deb o‘ylab, shifokorga kech murojaat qiladi. Holbuki, teri saratoni ko‘z bilan ko‘rinadigan joyda rivojlanadi va uni erta bosqichda aniqlash boshqa ko‘plab o‘smalarga qaraganda ancha oson.

Ushbu maqolada teri saratonining asosiy turlari, xavf omillari, qaysi o‘zgarishlar sizni ogohlantirishi kerakligi, tashxis va davolash usullari haqida so‘z boradi. Maqsad — vahima uyg‘otish emas, balki o‘z terisiga diqqat bilan qarashni o‘rgatish.

Shuningdek o‘qing: Teri saratoni xavfi: sog‘lom ko‘ringan teri ham xavf ostidami?; Teri saratonidan himoyalanish: dermatologlarning 3 maslahati; Saraton davolash yon ta’sirlari: soch, teri va tirnoq parvarishi.

Teri saratoni nima?

Teri saratoni — teri hujayralarining nazoratsiz ko‘payishi natijasida paydo bo‘ladigan xavfli o‘sma. Asosiy sabab hujayralar DNKsining shikastlanishi bo‘lib, bunda quyoshning ultrabinafsha nurlari eng muhim rol o‘ynaydi. Kasallik ko‘pincha quyosh ko‘p tushadigan joylarda — yuz, quloq, bo‘yin, bosh terisi, qo‘l va yelkada paydo bo‘ladi, ammo kamdan-kam hollarda kafl, tovon, tirnoq osti yoki shilliq qavatlarda ham uchrashi mumkin.

Muhim jihat shundaki, ultrabinafsha nurlarning zarari yillar davomida to‘planib boradi. Bolalikdagi quyoshda kuyishlar, yozda ochiq havoda himoyasiz ishlash, solyariyga tez-tez borish hujayralarda asta-sekin o‘zgarishlar hosil qiladi va o‘sma ko‘pincha o‘rta va keksa yoshda namoyon bo‘ladi. Shuning uchun terini himoya qilishni yoshlikdan boshlash kerak.

Teri saratonining asosiy turlari

Bazal hujayrali saraton (bazalioma)

Eng ko‘p uchraydigan va odatda sekin o‘sadigan turi. Boshqa a’zolarga juda kam tarqaladi, lekin davolanmasa atrofdagi to‘qimalarni yemirib, chuqur yara hosil qilishi mumkin. Odatda yuzda, burun atrofida, ko‘z yonida uchraydi.

Skvamoz (yassi) hujayrali saraton

Ko‘pincha uzoq yillar quyosh ostida ishlagan odamlarda, quyosh ta’sirida shikastlangan terida yoki eski chandiq o‘rnida rivojlanadi. Bazaliomaga qaraganda tezroq o‘sadi va limfa tugunlariga tarqalishi mumkin.

Melanoma

Pigment hujayralari — melanotsitlardan rivojlanadi. Kamroq uchraydi, ammo eng xavfli turi hisoblanadi, chunki erta bosqichda ham boshqa a’zolarga tarqalishi mumkin. Melanoma mavjud xoldan yoki toza teri ustida yangi dog‘ sifatida paydo bo‘ladi.

Teri saratoni belgilari

Belgilar o‘sma turiga qarab farq qiladi. Quyidagi o‘zgarishlarga e’tibor bering:

  • marvarid kabi yaltiroq, pushti yoki teri rangidagi tugun, ustida mayda qon tomirlari ko‘rinishi;
  • qon ketadigan, qaloq bilan qoplanib, yana ochiladigan va bir necha hafta ichida bitmaydigan yara;
  • qattiq, qizg‘ish, ustida po‘st yoki qipiq bo‘lgan dog‘ yoki tugun;
  • chandiqqa o‘xshash, tiniq chegarasiz, oqish yoki sarg‘ish yassi joy;
  • yangi paydo bo‘lgan yoki o‘zgarib borayotgan xol;
  • tirnoq ostida sababsiz paydo bo‘lgan qora yoki jigarrang chiziq.

Xollarni tekshirishning ABCDE qoidasi

Melanomani erta payqash uchun shifokorlar oddiy qoidadan foydalanishni tavsiya qiladi:

  • A — assimetriya: xolning bir yarmi ikkinchisiga o‘xshamaydi;
  • B — chegara: qirralari notekis, tishli yoki xira;
  • C — rang: bir xolda bir nechta rang (jigarrang, qora, qizil, oq, ko‘kish) bor;
  • D — diametr: xol qalam uchidagi o‘chirg‘ichdan kattaroq;
  • E — evolyutsiya: xol hajmi, shakli, rangi yoki balandligi o‘zgarmoqda, qichiydi yoki qonaydi.

Yana bir foydali belgi — «xunuk o‘rdakcha» belgisi: agar biror xol tanangizdagi boshqa xollardan keskin farq qilsa, uni albatta shifokorga ko‘rsating.

Xavf omillari

  • quyoshda ko‘p bo‘lish, ayniqsa bolalikda quyoshda kuyish holatlari;
  • solyariy (sun’iy quyosh vannasi) dan foydalanish;
  • oq teri, och rangli soch va ko‘z, sepkillar ko‘pligi;
  • tanada xollar sonining ko‘pligi yoki g‘ayrioddiy xollar;
  • yaqin qarindoshlarda teri saratoni bo‘lganligi;
  • immunitetning pasayishi, masalan, a’zo ko‘chirib o‘tkazilgandan keyin immunitetni susaytiruvchi dorilar qabul qilish;
  • yosh ulg‘ayishi, ochiq havoda ishlash (dehqonchilik, qurilish).

To‘q rangli terili odamlarda ham teri saratoni uchraydi, shuning uchun hech kim o‘zini butunlay xavfsiz deb hisoblamasligi kerak.

Tashxis qanday qo‘yiladi?

Avvalo dermatolog terini ko‘zdan kechiradi va ko‘pincha dermatoskop — yorug‘lik bilan kattalashtiruvchi asbob yordamida shubhali joyni tekshiradi. Tashxisni aniq tasdiqlashning yagona ishonchli usuli — biopsiya: o‘zgargan to‘qimadan bir bo‘lak olinib, mikroskop ostida tekshiriladi. Zarurat bo‘lsa, limfa tugunlarini tekshirish, ultratovush tekshiruvi yoki boshqa tasvirlash usullari buyuriladi. Bu bosqichlar o‘sma turini va tarqalganlik darajasini aniqlashga yordam beradi.

Davolash usullari

Davolash o‘sma turi, joylashuvi, kattaligi va bosqichiga qarab onkolog yoki dermatolog tomonidan tanlanadi. Asosiy usullar:

  • Jarrohlik yo‘li bilan olib tashlash — eng ko‘p qo‘llaniladigan usul; o‘sma atrofidagi sog‘lom to‘qimaning bir qismi bilan birga kesib olinadi;
  • kriodestruksiya — kichik yuzaki o‘smalarni sovuq bilan muzlatib yo‘qotish;
  • kyuretaj va elektrokoagulyatsiya — yuzaki o‘smalar uchun;
  • mahalliy kremlar — ba’zi juda yuzaki shakllarda shifokor buyurgan maxsus vositalar;
  • nur terapiyasi — operatsiya qilish qiyin bo‘lgan joylarda yoki qo‘shimcha davo sifatida;
  • immunoterapiya va maqsadli dori terapiyasi — asosan tarqalgan melanoma va murakkab holatlarda.

Erta aniqlangan bazalioma va skvamoz hujayrali saraton ko‘pincha to‘liq davolanadi. Melanomada ham natija bevosita qanchalik erta topilganiga bog‘liq. Davolashdan keyin muntazam nazorat ko‘riklari muhim, chunki bir marta teri saratoni bo‘lgan odamda yangi o‘sma paydo bo‘lish xavfi yuqoriroq.

Profilaktika: terini qanday himoya qilish kerak?

  • yozda kunning eng issiq soatlarida quyosh ostida uzoq qolmang, soyani tanlang;
  • keng soyabonli shlyapa, uzun yengli yengil kiyim va ultrabinafsha nurdan himoya qiluvchi quyosh ko‘zoynagi taqing;
  • ochiq teriga keng spektrli quyoshdan himoya kremini surting va terlash, cho‘milishdan keyin yangilang;
  • solyariydan voz keching;
  • bolalarni quyoshda kuyishdan ayniqsa ehtiyot qiling;
  • oyiga bir marta oyna oldida butun teringizni, jumladan bosh terisi, kaft, tovon va barmoqlar orasini ko‘zdan kechiring.

Qachon shifokorga murojaat qilish kerak

Quyidagi holatlarda oilaviy poliklinikadagi shifokorga yoki dermatologga kechiktirmay uchrashing:

  • xolning shakli, rangi yoki hajmi o‘zgara boshlasa;
  • xol qichisa, qonasa yoki ustida yara paydo bo‘lsa;
  • teridagi yara yoki qipiqli dog‘ bir necha hafta ichida bitmasa;
  • terida yangi, tez o‘sayotgan tugun paydo bo‘lsa;
  • tirnoq ostida sababsiz qora chiziq paydo bo‘lsa;
  • teri saratoni davolangan joy yaqinida yoki limfa tugunlarida shish sezilsa.

Shubhali joyni o‘zingiz kuydirish, kesish yoki xalq vositalari bilan «davolash» qat’iyan tavsiya etilmaydi — bu tashxisni kechiktiradi va o‘smaning tarqalishiga sabab bo‘lishi mumkin.

Xulosa

Teri saratoni belgilari ko‘pincha og‘riqsiz va arzimas ko‘rinadi, lekin o‘z vaqtida payqalsa, kasallik ko‘p hollarda muvaffaqiyatli davolanadi. Quyoshdan oqilona himoyalanish, xollarni muntazam kuzatish va shubhali o‘zgarishda tezda shifokorga murojaat qilish — sog‘lom terini saqlashning eng ishonchli yo‘li.

Mavzuga yaqin maqolalar: O‘pka saratoni belgilari.

Ko‘p beriladigan savollar

Teri saratoni og‘riydimi?

Ko‘pincha yo‘q, ayniqsa erta bosqichda. Teri saratoni odatda og‘riqsiz tugun, dog‘ yoki bitmaydigan yara ko‘rinishida boshlanadi. Shuning uchun og‘riq bo‘lmasligi xotirjamlik uchun asos emas.

Har qanday xol xavflimi?

Yo‘q, aksariyat xollar zararsiz. Xavotirli belgilar — assimetriya, notekis chegara, bir necha rang, kattalik va ayniqsa vaqt o‘tishi bilan o‘zgarish. Bunday xolni dermatologga ko‘rsatish kerak.

Xolni olib tashlash xavflimi?

Shifokor tomonidan, to‘g‘ri usulda olib tashlangan xol xavf tug‘dirmaydi va olingan to‘qima odatda tekshiruvga yuboriladi. Xavfli narsa — xolni uyda kesish, bog‘lash yoki kuydirish, chunki bu tashxisni qiyinlashtiradi.

Bulutli kunda ham quyoshdan himoya kerakmi?

Ha, ultrabinafsha nurlar bulutlardan qisman o‘tadi. Uzoq vaqt ochiq havoda bo‘lsangiz, bulutli kunda ham kiyim va quyoshdan himoya kremi bilan terini himoya qilish foydali.

Bu maqola sizga foydali bo'ldimi?

Foydali bo‘lsa, yaqinlaringizga ham yuboring:

TelegramWhatsApp

Muhim eslatma

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Tibbiy ogohlantirish

Shoshilinch holatda — 103
Nozima IdrokovaN
MUALLIF

Nozima Idrokova

Ushbu sahifada

1/10
  1. Teri saratoni nima?
  2. Teri saratonining asosiy turlari
  3. Teri saratoni belgilari
  4. Xavf omillari
  5. Tashxis qanday qo‘yiladi?
  6. Davolash usullari
  7. Profilaktika: terini qanday himoya qilish kerak?
  8. Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
  9. Xulosa
  10. Ko‘p beriladigan savollar

Foydali kalkulyatorlar

  • Homiladorlik kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi