O‘pka saratoni haqida umumiy ma’lumot
O‘pka saratoni — o‘pka to‘qimalarida zararli hujayralarning nazoratsiz o‘sishi natijasida yuzaga keladigan jiddiy kasallikdir. So‘nggi yillardagi tibbiy yutuqlar tufayli davolash samaradorligi oshib, o‘lim ko‘rsatkichlari sezilarli darajada pasaydi.
O‘pka saratoni nima?
Bu kasallik o‘pkaning nafas yo‘llari (bronxlar) yoki havo qopchalarida (alveolalar) boshlanadi. Shikastlangan hujayralar mutatsiyaga uchrab, nazoratsiz bo‘linadi va o‘smalarni hosil qiladi.
O‘pka saratonining asosiy turlari
- Kichik hujayrali bo‘lmagan o‘pka saratoni (NSCLC): Eng keng tarqalgan tur bo‘lib, holatlarning 80% dan ortig‘ini tashkil qiladi.
- Kichik hujayrali o‘pka saratoni (SCLC): Tez rivojlanuvchi va davolash qiyinroq bo‘lgan tur.
Saraton bosqichlari
- 0-bosqich: Saraton faqat yuza qavatda joylashgan.
- I-II bosqich: O‘pka ichida cheklangan o‘sma.
- III-IV bosqich: Saratonning yaqin atrofdagi limfa tugunlariga yoki boshqa organlarga (metastaz) tarqalishi.
Alomatlari va xavf omillari
Eng keng tarqalgan belgilar: doimiy yo‘tal, nafas qisilishi, ko‘krak qafasidagi og‘riq, vazn yo‘qotish va qon bilan yo‘talish. Tamaki mahsulotlarini chekish kasallikning eng asosiy sababchisi hisoblanadi.
Diagnostika va davolash
Tashxis qo‘yish uchun kompyuter tomografiyasi (KT), rentgen va biopsiya kabi tekshiruvlar o‘tkaziladi. Davolash jarrohlik, kimyoterapiya, immunoterapiya va radiatsiya terapiyasini o‘z ichiga oladi.
Profilaktika
Chekishni tashlash, zararli moddalardan (radon, asbest) saqlanish va sog‘lom ovqatlanish o‘pka saratoni xavfini kamaytiradi. 50-80 yosh oralig‘idagi yuqori xavf guruhidagi shaxslar uchun muntazam skrining tekshiruvidan o‘tish tavsiya etiladi.
Responses (0 )