Son, dumba va qorin terisidagi notekislik — «apelsin po‘stlog‘i» yoki selyulit — ko‘plab ayollarni bezovta qiladi. Bu kasallik emas, balki terining tuzilishiga bog‘liq juda keng tarqalgan holat bo‘lib, u ozg‘in va sportchi ayollarda ham uchraydi. So‘nggi yillarda kollagenning teriga foydasi haqida ko‘p gapirilib, kollagen qo‘shimchalari selyulitga qarshi vosita sifatida ham reklama qilinmoqda.
Ushbu maqolada selyulit qanday paydo bo‘lishini, kollagen bunga qanday aloqasi borligini va terining ko‘rinishini yaxshilash uchun haqiqatan nimalar yordam berishini ilmiy ma’lumotlar asosida, mubolag‘asiz tushuntiramiz. Shuningdek, apelsin po‘stlog‘iga o‘xshash o‘zgarish qachon xavfli belgi bo‘lishi mumkinligini ham aytib o‘tamiz.
Selyulit nima va u qanday paydo bo‘ladi
Teri ostida yog‘ to‘qimasi joylashgan bo‘lib, u biriktiruvchi to‘qimadan iborat ingichka «to‘siqlar» bilan bo‘laklarga ajratilgan. Bu to‘siqlar teri bilan chuqurroq to‘qimalarni bog‘lab turadi. Ayollarda ular asosan tik yo‘nalishda joylashgan bo‘ladi, shuning uchun yog‘ bo‘laklari teri tomon bo‘rtib chiqadi, to‘siqlar esa terini pastga tortib turadi. Natijada teri yuzasida chuqurchalar va do‘ngliklar — apelsin po‘stlog‘iga o‘xshash ko‘rinish paydo bo‘ladi.
Erkaklarda bu to‘siqlar ko‘proq to‘r shaklida joylashgani uchun selyulit ancha kam uchraydi.
Selyulitga nimalar ta’sir qiladi
- Jins va gormonlar — estrogen yog‘ to‘qimasining joylashuvi va biriktiruvchi to‘qimaga ta’sir qiladi; selyulit ko‘pincha balog‘at yoshidan keyin paydo bo‘ladi.
- Irsiyat — teri tuzilishi va yog‘ to‘planish joylari oilaviy bo‘lishi mumkin.
- Yosh — yosh ulg‘aygan sari teri yupqalashadi, kollagen va elastin kamayadi, natijada notekislik ko‘proq ko‘rinadi.
- Vazn o‘zgarishi — yog‘ to‘qimasining ko‘payishi selyulitni yaqqolroq qiladi, lekin u faqat ortiqcha vaznga bog‘liq emas.
- Kamharakatlik — mushaklar zaiflashadi, qon va limfa aylanishi sekinlashadi.
- Chekish va quyosh nuri — terining kollagen karkasini zaiflashtiradi.
- Homiladorlik va gormonal dorilar — ba’zi ayollarda selyulitni kuchaytirishi mumkin.
Kollagenning teriga foydasi va selyulit
Kollagen — terining asosiy tayanch oqsili. U terining mustahkamligi va qalinligini ta’minlaydi. Teri qanchalik mustahkam va elastik bo‘lsa, ostidagi notekisliklar shunchalik kam ko‘rinadi. Shu sababli kollagenni saqlash selyulit ko‘rinishiga bilvosita ta’sir qilishi mumkin.
Kollagen qo‘shimchalari bo‘yicha dalillar
Ayrim kichik tadqiqotlarda gidrolizlangan kollagen peptidlarini bir necha oy muntazam qabul qilgan ayollarda teri zichligi biroz oshgani va selyulit ko‘rinishi biroz kamaygani qayd etilgan. Biroq bunday tadqiqotlar kam, ishtirokchilar soni oz, natijalar esa mo‘tadil. Kollagen qo‘shimchalari selyulitni yo‘q qilmaydi va uning asosiy sababi — teri osti tuzilishini o‘zgartirmaydi.
Qo‘shimchani sinab ko‘rmoqchi bo‘lsangiz, ishonchli mahsulot tanlang, real natija kuting va surunkali kasallik, homiladorlik yoki allergiya bo‘lsa, avval shifokor bilan maslahatlashing.
Organizmning o‘z kollagenini qo‘llab-quvvatlash
- yetarli oqsil iste’mol qiling: go‘sht, baliq, tuxum, sut mahsulotlari, dukkaklilar;
- C vitaminiga boy sabzavot va mevalarni ko‘paytiring: bulg‘or qalampiri, sitrus mevalar, kivi, karam;
- shakar va qayta ishlangan mahsulotlarni kamaytiring;
- chekishni tashlang;
- ochiq teriga quyoshdan himoya kremini surting.
Selyulit ko‘rinishini kamaytirishga nimalar yordam beradi
Jismoniy mashqlar
Son va dumba mushaklarini mustahkamlovchi mashqlar — o‘tirib-turish, hamla, ko‘prik, zinapoyadan chiqish — teri ostidagi «tayanch»ni kuchaytiradi va terining tarangroq ko‘rinishiga yordam beradi. Piyoda yurish, suzish va velosiped haydash qon aylanishini yaxshilaydi va ortiqcha yog‘ni kamaytiradi. Natija muntazam mashg‘ulotlarda bir necha haftadan keyin seziladi.
Sog‘lom vaznni saqlash
Ortiqcha vaznni asta-sekin kamaytirish selyulitni kamroq ko‘rinadigan qiladi. Keskin parhezlar va vaznning tez-tez o‘zgarib turishi esa teri elastikligini pasaytiradi va holatni yomonlashtirishi mumkin.
Teri parvarishi
Namlovchi kremlar terini silliqroq ko‘rsatadi. Retinoidli kremlar uzoq muddat qo‘llanganda terini biroz qalinlashtirishi mumkin, lekin ularni dermatolog tavsiyasi bilan ishlatish kerak. Kofeinli kremlar va massaj vaqtincha shishni kamaytirib, teri yuzasini tekisroq ko‘rsatishi mumkin, ammo ta’siri qisqa muddatli.
Tibbiy muolajalar
Dermatolog yoki estetik tibbiyot mutaxassisi radiochastotali, lazerli va boshqa apparat muolajalarini taklif qilishi mumkin. Ularning samarasi har xil, ko‘pincha bir necha seans kerak bo‘ladi va natija vaqtinchalik bo‘lishi mumkin. Muolajani faqat litsenziyaga ega klinikada, malakali mutaxassis tomonidan o‘tkazing va xavflarini oldindan so‘rang.
Uyda bajarish mumkin bo‘lgan oddiy mashg‘ulot
Quyidagi mashqlarni haftada bir necha marta, isinishdan keyin bajarish mumkin. Har birini o‘zingizga qulay sonda, to‘g‘ri texnika bilan takrorlang va yukni asta-sekin oshiring:
- O‘tirib-turish: oyoqlar yelka kengligida, tizzalar oyoq uchidan oldinga chiqmasin, orqa tekis.
- Hamla: bir oyoq bilan oldinga qadam tashlab, tizzalarni bukib, so‘ng boshlang‘ich holatga qayting.
- Ko‘prik: chalqancha yotib, tizzalarni bukib, dumbani yuqoriga ko‘taring va bir necha soniya ushlab turing.
- Yonboshlab oyoq ko‘tarish: son mushaklarining tashqi qismi uchun.
- Tez yurish yoki zinapoyadan chiqish — mashg‘ulot oxirida.
Bo‘g‘imlarda og‘riq, yurak yoki qon bosimi bilan bog‘liq muammo bo‘lsa, mashqlarni boshlashdan oldin shifokor bilan maslahatlashing.
Selyulit haqidagi noto‘g‘ri tushunchalar
- «Selyulit — organizmdagi toksinlar». Bu ilmiy asosga ega emas. Selyulit — teri va yog‘ to‘qimasining tuzilishiga bog‘liq holat.
- «Ko‘p suv ichsa, selyulit yo‘qoladi». Yetarli suv ichish sog‘liq uchun foydali, lekin selyulitni yo‘q qilmaydi.
- «Faqat semiz ayollarda bo‘ladi». Selyulit ozg‘in va sportchi ayollarda ham uchraydi.
- «O‘rash va maxsus kremlar uni butunlay ketkazadi». Ular ko‘pincha vaqtincha suyuqlikni kamaytiradi, xolos.
Va nihoyat, selyulit ko‘pchilik ayollar uchun normal holat ekanini unutmang. Unga qarshi kurash o‘zini qiynash yoki sog‘liqqa zarar yetkazadigan usullarga aylanmasligi kerak.
Xulosa
Selyulit — kasallik emas, balki terining tuzilishiga bog‘liq keng tarqalgan holat. Kollagenning teriga foydasi terining mustahkamligini saqlashda namoyon bo‘ladi, ammo kollagen qo‘shimchalari selyulitni faqat biroz kamaytirishi mumkin. Eng yaxshi natijani muntazam jismoniy mashqlar, sog‘lom vazn, to‘g‘ri ovqatlanish, chekmaslik va quyoshdan himoya beradi. O‘zingizga mehr bilan qarang: selyulit ko‘pchilik ayollar uchun tabiiy holat.
Ko‘p beriladigan savollar
Kollagen selyulitni yo‘qotadimi?
Yo‘q, kollagen selyulitni butunlay yo‘q qilmaydi. Ayrim kichik tadqiqotlarda kollagen peptidlari teri zichligini biroz oshirib, selyulit ko‘rinishini biroz kamaytirgani kuzatilgan. Eng yaxshi natija mashqlar va sog‘lom turmush tarzi bilan birga erishiladi.
Nega ozg‘in ayollarda ham selyulit bo‘ladi?
Selyulit asosan teri osti biriktiruvchi to‘qimasining tuzilishi, gormonlar va irsiyatga bog‘liq. Shuning uchun u faqat ortiqcha vazn bilan bog‘liq emas. Ozg‘in va sportchi ayollarda ham uchraydi.
Selyulitga qarshi qaysi mashqlar yaxshi?
Son va dumba mushaklarini mustahkamlovchi o‘tirib-turish, hamla, ko‘prik va zinapoyadan chiqish foydali. Ularni piyoda yurish, suzish yoki velosiped bilan birga qilish yaxshi natija beradi. Muntazamlik eng muhim omil.
Selyulit sog‘liq uchun xavflimi?
Yo‘q, selyulit kasallik emas va sog‘liqqa xavf solmaydi. Lekin oyoqning to‘satdan og‘riqli shishi yoki ko‘krak terisidagi apelsin po‘stlog‘iga o‘xshash o‘zgarish boshqa holat bo‘lishi mumkin. Bunday hollarda shifokorga murojaat qiling.







