Lablar qarishi yuzning boshqa qismlari kabi tabiiy jarayon bo‘lib, ko‘pincha o‘ttiz-qirq yoshlardan keyin seziladi. Lablar asta-sekin hajmini yo‘qotadi, rangi xiralashadi, yuqori lab ustida va lab burchaklarida mayda ajinlar paydo bo‘ladi. Ko‘p odamlar bu o‘zgarishlarni oynada ko‘rib, sababini va ularni qanday sekinlashtirish mumkinligini bilishni xohlaydi.
Lab terisi yuzning boshqa sohalariga qaraganda ancha yupqa va nozik. Unda yog‘ bezlari deyarli yo‘q, himoya qatlami esa juda kuchsiz. Shuning uchun lablar quyosh, shamol, sovuq va quruq havo ta’siriga tez uchraydi. Ushbu maqolada lablar qarishining asosiy belgilari, sabablari, uyda parvarish va qachon mutaxassisga murojaat qilish kerakligi haqida so‘z yuritamiz.
Lab tuzilishining o‘ziga xos jihatlari
Labning qizil qismi yupqa shilliqsimon qavat bilan qoplangan. Uning ostida ko‘plab mayda qon tomirlari — kapillyarlar joylashgan, labning pushti yoki qizil rangi aynan ular orqali ko‘rinadi. Lab shaklini esa og‘iz atrofidagi aylana mushak, uning ustidagi yog‘ qatlami va terining kollagen tolalari ushlab turadi.
Yosh o‘tishi bilan bu tuzilmalarning har birida o‘zgarishlar yuz beradi va ular birgalikda lablarning qarishiga olib keladi.
Lablar qarishining asosiy belgilari
1. Hajmning kamayishi va yupqalashish
Kollagen va gialuron kislotasi miqdori kamaygani, yog‘ qatlami yupqalashgani sababli lablar ingichkaroq ko‘rinadi. Ayniqsa yuqori lab ko‘proq yupqalashadi, lab chizig‘i esa avvalgidek aniq bo‘lmaydi.
2. Rangning xiralashishi
Yosh o‘tishi bilan qon aylanishi sekinlashadi, kapillyarlar kamayadi, lab yuzasi esa qalinlashib, xiralashadi. Natijada lablar avvalgidek yorqin pushti rangda bo‘lmaydi, ba’zan oqish yoki notekis rangga kiradi.
3. Ajinlar va lab burchaklarining pastga tushishi
Yuqori lab ustida tik yo‘nalgan mayda ajinlar paydo bo‘ladi. Ular ayniqsa chekuvchilar va naycha orqali ko‘p ichadiganlarda yaqqolroq bo‘ladi. Lab burchaklari esa asta-sekin pastga tushib, yuzga g‘amgin ifoda beradi.
Lablar qarishini tezlashtiruvchi sabablar
- Quyosh nurlari. Ultrabinafsha nurlar kollagenni parchalaydi va lab terisini quritadi. Yozda va tog‘larda bu ta’sir ayniqsa kuchli.
- Chekish. Tamaki tutuni qon aylanishini yomonlashtiradi, sigaretni lab bilan qayta-qayta qisish esa yuqori lab ustidagi ajinlarni chuqurlashtiradi.
- Quruq havo, shamol va sovuq. Lablarni quritadi va yorilishiga olib keladi.
- Lablarni yalash va tishlash odati. So‘lak bug‘langanda lab yanada quriydi.
- Suv kam ichish va noto‘g‘ri ovqatlanish. Ayniqsa B guruh vitaminlari, temir va oqsil yetishmasligi lab holatiga ta’sir qiladi.
- Tishlar va jag‘ o‘zgarishlari. Tishlarning tushishi yoki yeyilishi lablarga tayanchni kamaytiradi.
- Gormonal o‘zgarishlar. Ayollarda menopauza davrida teri va lablar tezroq yupqalashadi.
Uyda lablarni parvarish qilish
- Har kuni namlantiring. Gigiyenik lab bo‘yog‘i yoki tarkibida vazelin, sham mumi, shi yog‘i, seramidlar bo‘lgan balzam ishlating.
- Quyoshdan himoya qiling. Kunduzi quyoshdan himoya omili bo‘lgan lab balzamidan foydalaning va uni tez-tez yangilang.
- Lablarni yalamang va tishlamang. Quruqlikni sezsangiz, balzam surting.
- Yumshoq tozalang. Quruq po‘stloqlarni yulmang. Ularni iliq suvda namlangan yumshoq sochiq bilan yengil artish yetarli. Qattiq skrablarni tez-tez ishlatmang.
- Kechasi qalinroq balzam surting. Ayniqsa qishda va isitish mavsumida.
- Yetarli suv iching va xona havosi juda quruq bo‘lsa, namlagichdan foydalaning.
- Chekishni tashlang. Bu lablar uchun ham, butun organizm uchun ham eng foydali qadamlardan biri.
Ovqatlanish
Lab va teri salomatligi uchun ratsionda oqsil, sabzavot, meva, ko‘katlar, yong‘oqlar, baliq va to‘liq donli mahsulotlar bo‘lishi muhim. Bu mahsulotlar C, A, E va B guruh vitaminlari, rux va temir bilan ta’minlaydi.
Nimalardan ehtiyot bo‘lish kerak
- Lab hajmini oshiruvchi qalampir, dolchin yoki mentolli vositalar lablarni ta’sirlantiradi va qizartiradi. Ta’sir vaqtinchalik, uzoq ishlatilganda esa quruqlik kuchayishi mumkin.
- Kuchli xushbo‘ylantiruvchi va bo‘yovchi moddali lab bo‘yoqlari ayrim odamlarda allergik dermatit chaqiradi.
- Uzoq turadigan matli lab bo‘yoqlari lablarni quritishi mumkin. Ularni ishlatganda namlantiruvchi balzamni unutmang.
Fasllarga qarab lab parvarishi
Lablarga tushadigan yuk yil davomida o‘zgaradi, shuning uchun parvarishni ham faslga moslashtirish foydali.
- Yozda asosiy xavf — quyosh va issiq, quruq havo. Quyoshdan himoya omili bo‘lgan balzamni tashqariga chiqishdan oldin surting, cho‘milgandan va ovqatlangandan keyin yangilang. Ko‘proq suv iching.
- Kuz va qishda sovuq shamol va isitish tizimlari lablarni quritadi. Tashqariga chiqishdan oldin qalinroq balzam surting, sovuqda lablarni sharf bilan yoping. Uyda havo namligini saqlashga harakat qiling.
- Bahorda ko‘pchilikda allergiya va gerpes qo‘zg‘alishi mumkin. Lablardagi pufakchalarni qo‘l bilan ushlamang va boshqalarning lab bo‘yog‘idan foydalanmang.
Kosmetologik usullar haqida
Lab hajmini tiklash uchun ko‘pincha gialuron kislotasi asosidagi filler in’ektsiyalari ishlatiladi. Bu tibbiy muolaja bo‘lib, uni faqat litsenziyaga ega klinikada, tegishli tayyorgarlikka ega shifokor bajarishi kerak. Noto‘g‘ri bajarilganda shish, ko‘karish, tugunchalar, assimetriya, infeksiya va hatto qon tomir yopilishi kabi jiddiy asoratlar yuzaga kelishi mumkin. Arzon narx va sertifikatsiz mutaxassislar xizmati katta xavf tug‘diradi.
Yuqori lab ustidagi ajinlarni kamaytirish uchun dermatolog pilinglar, lazer muolajalari yoki retinoidli vositalarni tavsiya qilishi mumkin. Retinoidlarni lab qizil qismiga surtmaslik kerak — u yerda ular kuchli ta’sirlanish chaqiradi.
Lab o‘zgarishlari qachon kasallik belgisi bo‘lishi mumkin
Lablardagi ba’zi o‘zgarishlar oddiy qarish emas, balki kasallik belgisi bo‘lishi mumkin:
- lab burchaklarida doimiy yoriqlar — temir yoki vitamin yetishmasligi, qo‘ziqorin infeksiyasi yoki tish protezi bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin;
- qayta-qayta paydo bo‘ladigan pufakchalar — gerpes infeksiyasi;
- lablarning ko‘karishi — qon aylanishi yoki nafas olish muammolari;
- lablarning juda oqarishi — kamqonlik;
- pastki labda doimiy quruq, qobiqlanuvchi, oqish dog‘ — uzoq vaqt quyosh ta’siridan yuzaga keladigan o‘zgarish, u dermatolog nazoratini talab qiladi.
Xulosa
Lablar qarishi — hajmning kamayishi, rangning xiralashishi va ajinlar paydo bo‘lishi bilan namoyon bo‘ladigan tabiiy jarayon. Uni to‘xtatib bo‘lmaydi, ammo sekinlashtirish mumkin: lablarni har kuni namlantiring, quyoshdan himoya qiling, chekmang, lablarni yalash odatidan voz keching va to‘g‘ri ovqatlaning. Kosmetologik muolajalarni esa faqat malakali shifokor ishonchli klinikada bajarishi kerak. Lablardagi bitmaydigan yara yoki dog‘ esa albatta dermatologga ko‘rinishni talab qiladi.
Ko‘p beriladigan savollar
Lablar nega yoshga qarab yupqalashadi?
Yosh o‘tishi bilan kollagen, gialuron kislotasi va yog‘ to‘qimasi kamayadi, qon aylanishi esa sekinlashadi. Quyosh nurlari va chekish bu jarayonni tezlashtiradi.
Lablarni uyda qanday yoshartirish mumkin?
Har kuni namlantiruvchi balzam ishlatish, kunduzi quyoshdan himoya omili bo‘lgan vositalar surtish, chekishni tashlash va lablarni yalamaslik eng samarali uy usullari. Ular jarayonni to‘xtatmaydi, lekin sekinlashtiradi.
Lab ustidagi ajinlardan qanday qutulish mumkin?
Mayda ajinlar uchun quyoshdan himoya va namlantirish foydali. Chuqurroq ajinlar uchun dermatolog pilinglar, lazer yoki boshqa muolajalarni taklif qilishi mumkin.
Lab filleri xavflimi?
Malakali shifokor tomonidan bajarilganda u odatda xavfsiz, ammo asoratlar ehtimoli bor. Muolajani faqat litsenziyaga ega klinikada o‘tkazing.







