Kasallik.uz
  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Biz haqimizda
Ру
  1. Bosh sahifa
  2. Ayollar salomatligi

Ko‘krak bezi saratoni skriningi: qachon boshlash va qanday o‘tkaziladi

Ko‘krak bezi saratoni skriningi nima uchun kerak, mammografiya va UTT qachon o‘tkaziladi, kimlar xavf guruhida va o‘z-o‘zini tekshirishda nimalarga e’tibor berish lozim.

Nozima IdrokovaN
Nozima IdrokovaYangilangan: 26-oktabr, 2026
Tahririyat tekshirgan7 daqiqada o'qiladi
4
Ayol shifokor bilan ko‘krak bezi saratoni skriningi haqida suhbatlashmoqda

Davomini o'qing

Oq xalatli ayol shifokor kabinetda bemor bilan suhbatlashmoqda
Ayollar salomatligi

Mastopatiya: ko‘krak bezi fibroz-kistoz o‘zgarishlari, belgilari va davolash

4-noyabr·9 daq
O‘rta yoshli ayol uyda qo‘llarini chakkalariga qo‘yib o‘tiribdi
Ayollar salomatligi

Klimaks (menopauza): belgilari, necha yoshda boshlanadi va davolash

6-noyabr·9 daq
Homilador ayol shifokor bilan maslahatlashmoqda va test natijasini ko‘rmoqda
Ayollar salomatligi

Homiladorlik belgilari: ilk alomatlar qachon boshlanadi, test qachon qilinadi va nima qilish kerak

30-dekabr, 2022·14 daq
Emizishda ko‘krak shishishi bilan onaga yordam berayotgan shifokor
Ayollar salomatligi

Emizishda ko‘krak shishishi: belgilari va davolash usullari

25-aprel, 2023·6 daq
Erkak shifokor bilan ko‘krak sohasidagi o‘zgarishlar haqida suhbatlashmoqda
Kasalliklar

Ginekomastiya: erkaklarda ko‘krak kattalashishi sabablari

1-yanvar, 2023·7 daq
Shalfey barglari, damlama va shifokor maslahati
Ayollar salomatligi

Bepushtlikni shalfey bilan davolash: foyda va cheklovlar

23-may, 2023·6 daq

Sayt pastki qismi

Kasallik.uz

Kasalliklar, ularning belgilari, sabablari, tashxis va davolash usullari haqida o'zbek va rus tillarida sodda va ishonchli ma'lumotlar.

РусскийO'zbekcha

Sayt

  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Homiladorlik kalendari
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi
  • Mualliflar

Loyiha

  • Biz haqimizda
  • Tahririyat
  • Tahririyat siyosati
  • Aloqa

Huquqiy ma'lumot

  • Maxfiylik siyosati
  • Foydalanish shartlari
  • Tibbiy ogohlantirish
  • Cookie siyosati

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Batafsil

© 2026 Kasallik.uz. Barcha huquqlar himoyalangan.

Materiallardan foydalanilganda Kasallik.uz saytiga faol havola berilishi shart.

Bosh sahifaMavzular
Dorilar
Mundarija▾
  1. Skrining nima va u nima uchun kerak
  2. Skrining usullari
  3. Skriningni qachon boshlash kerak
  4. Kimlar yuqori xavf guruhida
  5. Xavfni oshiruvchi va kamaytiruvchi omillar
  6. O‘z-o‘zini tekshirish: ko‘kragingizni bilib oling
  7. Skriningga qanday tayyorlanish kerak
  8. Natija shubhali chiqsa nima bo‘ladi
  9. Skrining haqida noto‘g‘ri tushunchalar
  10. Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
  11. Xulosa
  12. Ko‘p beriladigan savollar

Ko‘krak bezi saratoni skriningi — hech qanday shikoyati bo‘lmagan ayollarni kasallikni erta, hali belgilar paydo bo‘lmasdan aniqlash maqsadida muntazam tekshirish. Ko‘krak bezi saratoni ayollarda eng ko‘p uchraydigan o‘sma kasalliklaridan biri. Erta bosqichda aniqlangan o‘smani davolash ancha oson, natijalar esa ancha yaxshi bo‘ladi — skriningning asosiy ahamiyati ham shunda.

So‘nggi yillarda ko‘plab mamlakatlarda tibbiy tavsiyalar qayta ko‘rib chiqilib, mammografik skriningni ilgariroq — 40 yoshdan boshlash tavsiya etila boshlandi. Ushbu maqolada skrining qanday usullar bilan o‘tkazilishi, uni qachon boshlash va qanchalik tez-tez takrorlash kerakligi, kimlarga alohida e’tibor zarurligi haqida so‘z yuritamiz.

Shuningdek o‘qing: Jigar skrining testlari: nima uchun va qanday o‘tkaziladi.

Skrining nima va u nima uchun kerak

Ko‘krak bezidagi o‘sma dastlab juda kichik bo‘ladi va qo‘l bilan sezilmaydi, og‘riq bermaydi. Bu davrda ayol o‘zini mutlaqo sog‘lom his qiladi. Skrining aynan shunday «yashirin» o‘zgarishlarni topishga qaratilgan. O‘sma erta aniqlansa:

  • ko‘pincha a’zoni saqlab qoluvchi operatsiya qilish mumkin bo‘ladi;
  • og‘ir davolash usullariga ehtiyoj kamayadi;
  • to‘liq sog‘ayib ketish imkoniyati ancha yuqori bo‘ladi.

Skrining tashxis emas: u faqat shubhali o‘zgarishlarni aniqlaydi. Natija shubhali bo‘lsa, qo‘shimcha tekshiruvlar o‘tkaziladi va ko‘p hollarda o‘zgarish xavfsiz bo‘lib chiqadi.

Skrining usullari

Mammografiya

Ko‘krak bezining past dozali rentgen tekshiruvi. Bu skriningning asosiy va eng o‘rganilgan usuli. U qo‘l bilan sezilmaydigan juda kichik o‘smalar va mikrokalsinatlarni ko‘rsatishi mumkin. Tekshiruv paytida ko‘krak ikki plastinka orasida qisqa vaqt qisiladi — bu biroz noqulay bo‘lishi mumkin, lekin tez o‘tadi. Nurlanish miqdori kam va xavfsiz hisoblanadi.

Ultratovush tekshiruvi (UTT)

Nurlanishsiz usul. Yosh ayollarda, zich ko‘krak to‘qimasida va mammografiyada topilgan o‘zgarishni aniqlashtirishda qo‘shimcha usul sifatida qo‘llaniladi. Odatda u mammografiyaning o‘rnini bosmaydi, balki uni to‘ldiradi.

Magnit-rezonans tomografiya (MRT)

Yuqori xavf guruhidagi ayollar uchun, masalan, irsiy moyillik aniqlanganda, shifokor tavsiyasi bilan mammografiyaga qo‘shimcha ravishda o‘tkaziladi.

Shifokor ko‘rigi

Ginekolog yoki mammolog ko‘krak bezlari va qo‘ltiq osti limfa tugunlarini qo‘l bilan tekshiradi. Bu muhim, lekin yolg‘iz o‘zi skrining uchun yetarli emas.

Skriningni qachon boshlash kerak

O‘rtacha xavfdagi ayollar uchun ko‘plab zamonaviy tavsiyalarda mammografik skriningni 40 yoshdan boshlash va uni har bir-ikki yilda takrorlash taklif etiladi. Turli mamlakatlarda bu yosh va oraliq biroz farq qilishi mumkin, shuning uchun o‘zingiz uchun eng mos jadvalni shifokoringiz bilan kelishib oling. Keksa yoshda skriningni davom ettirish umumiy sog‘liq holatiga qarab individual hal qilinadi.

40 yoshgacha bo‘lgan ayollarga, agar xavf omillari bo‘lmasa, muntazam mammografiya odatda tavsiya etilmaydi, ammo har qanday o‘zgarish sezilsa, yoshdan qat’i nazar shifokorga borish kerak.

Kimlar yuqori xavf guruhida

  • ona, opa-singil yoki qizida ko‘krak bezi yoki tuxumdon saratoni bo‘lgan ayollar, ayniqsa kasallik yosh paytda aniqlangan bo‘lsa;
  • irsiy gen mutatsiyasi aniqlangan ayollar;
  • yoshligida ko‘krak qafasiga nur terapiyasi olganlar;
  • oldin ko‘krak bezida ayrim xavfli o‘zgarishlar aniqlanganlar;
  • ko‘krak to‘qimasi juda zich bo‘lgan ayollar.

Bu guruhdagi ayollarga skrining ertaroq boshlanishi, tez-tez o‘tkazilishi yoki MRT qo‘shilishi mumkin. Qarindoshlaringizda saraton bo‘lgan bo‘lsa, buni shifokorga albatta ayting.

Xavfni oshiruvchi va kamaytiruvchi omillar

Ayrim omillarni o‘zgartirib bo‘lmaydi: yosh, jins, irsiyat, hayzning erta boshlanishi va menopauzaning kech kelishi. Biroq turmush tarziga bog‘liq omillarga ta’sir qilish mumkin:

  • sog‘lom vaznni saqlash, ayniqsa menopauzadan keyin;
  • muntazam jismoniy faollik;
  • spirtli ichimliklardan voz kechish;
  • chekmaslik;
  • imkon bo‘lsa, bolani ko‘krak suti bilan boqish;
  • gormonal dorilarni faqat shifokor ko‘rsatmasi bilan va uning nazoratida qabul qilish.

O‘z-o‘zini tekshirish: ko‘kragingizni bilib oling

O‘z-o‘zini tekshirish mammografiyaning o‘rnini bosmaydi, lekin o‘z tanangizni yaxshi bilish o‘zgarishlarni erta payqashga yordam beradi. Oyda bir marta, hayz tugaganidan bir necha kun o‘tib (menopauzada esa har oyning bir xil kunida) quyidagilarni bajaring:

  1. Ko‘zgu oldida turib, qo‘llarni pastga tushirib, so‘ng boshdan yuqoriga ko‘tarib ko‘kraklarning shakli, o‘lchami va terisini kuzating.
  2. Yotgan holda barmoq uchlari bilan har bir ko‘krakni aylanma harakat bilan, butun yuzasi bo‘ylab paypaslang.
  3. Qo‘ltiq osti sohasini ham tekshiring.
  4. Ko‘krak uchini ehtiyotkorlik bilan bosib, ajralma bor-yo‘qligini ko‘ring.

Tekshiruvni har oy taxminan bir xil vaqtda bajarish o‘zgarishlarni solishtirishni osonlashtiradi. Hayzdan oldin ko‘krak biroz shishishi va og‘rishi tabiiy holat ekanini yodda tuting. Shubhali narsa topsangiz, vahimaga tushmang, lekin shifokorga borishni ham kechiktirmang.

Skriningga qanday tayyorlanish kerak

  • Hayz ko‘rayotgan ayollar uchun mammografiyani siklning birinchi yarmida, hayz tugaganidan keyingi kunlarda o‘tkazish qulayroq — bu paytda ko‘krak kamroq og‘riydi.
  • Tekshiruv kuni qo‘ltiq ostiga dezodorant, talk yoki krem surtmang — ular rasmda soya berishi mumkin.
  • Oldingi mammografiya natijalarini olib boring, shifokor solishtirib ko‘radi.
  • Homiladorlik ehtimoli yoki emizish davri haqida oldindan ayting.

Natija shubhali chiqsa nima bo‘ladi

Mammografiyada o‘zgarish topilsa, xavotirga berilmang: bu hali saraton degani emas. Ko‘pincha shifokor qo‘shimcha tekshiruvlarni buyuradi:

  • maxsus yo‘nalishdagi yoki kattalashtirilgan mammografik suratlar;
  • ko‘krak bezi UTT;
  • zarur bo‘lsa, MRT;
  • shubhali joydan ingichka igna bilan to‘qima namunasini olish (biopsiya) — aniq tashxis faqat shu usul bilan qo‘yiladi.

Ba’zan shifokor darhol muolaja emas, balki bir necha oydan keyin qayta tekshirishni tavsiya qiladi. Belgilangan muddatda albatta qayta keling.

Skrining haqida noto‘g‘ri tushunchalar

  • «Hech narsa og‘rimasa, tekshiruv shart emas». Erta bosqichdagi o‘sma odatda og‘riq bermaydi — skrining aynan shuning uchun kerak.
  • «Oilada hech kimda saraton bo‘lmagan, demak menga xavf yo‘q». Ko‘krak bezi saratoni aniqlangan ayollarning ko‘pchiligida oilaviy tarix bo‘lmaydi.
  • «Mammografiya saratonni keltirib chiqaradi». Tekshiruvdagi nurlanish juda kam, erta tashxisning foydasi esa ancha katta.

Qachon shifokorga murojaat qilish kerak

Skrining navbatini kutmasdan, quyidagi o‘zgarishlardan birini sezsangiz, oilaviy poliklinikangizdagi shifokor yoki mammologga murojaat qiling:

  • ko‘krak yoki qo‘ltiq ostida yangi tugun yoki qattiqlashish;
  • ko‘krak shakli yoki o‘lchamining o‘zgarishi;
  • terining ichkariga tortilishi, «apelsin po‘sti» ko‘rinishi, qizarish;
  • ko‘krak uchining ichkariga tortilishi yoki undan qonli ajralma chiqishi;
  • bir joyda uzoq davom etayotgan og‘riq.

Bu belgilarning ko‘pchiligi saraton bo‘lmay chiqadi, lekin ularni faqat shifokor tekshiruvi bilan aniqlash mumkin. Kechiktirmang va o‘zingiz davolanishga urinmang.

Xulosa

Ko‘krak bezi saratoni skriningi — kasallikni erta bosqichda aniqlash va hayotni saqlab qolishning eng ishonchli yo‘llaridan biri. O‘rtacha xavfdagi ayollar uchun mammografiyani 40 yoshdan boshlash tavsiya etilmoqda, yuqori xavf guruhidagilar uchun esa jadvalni shifokor alohida tuzadi. Muntazam tekshiruv, o‘z tanangizdagi o‘zgarishlarga e’tibor va sog‘lom turmush tarzi sog‘lig‘ingizni himoya qiladi.

Ko‘p beriladigan savollar

Mammografiya zararlimi?

Mammografiyada juda kam miqdordagi rentgen nurlanishi ishlatiladi va u xavfsiz hisoblanadi. Erta aniqlangan o‘smaning foydasi bu kichik nurlanishdan ancha ustun. Homiladorlik ehtimoli bo‘lsa, buni shifokorga oldindan ayting.

Mammografiya yoki UTT — qaysi biri yaxshiroq?

Ular bir-birini to‘ldiradi. Mammografiya skriningning asosiy usuli bo‘lib, kichik o‘zgarishlar va mikrokalsinatlarni yaxshi ko‘rsatadi. UTT esa yosh ayollarda va zich ko‘krak to‘qimasida qo‘shimcha usul sifatida qo‘llaniladi.

Ko‘krakda tugun sezsam, bu saraton deganimi?

Yo‘q, ko‘krakdagi tugunlarning ko‘pchiligi kista yoki xavfsiz o‘zgarishlar bo‘lib chiqadi. Biroq har qanday yangi tugunni shifokor tekshirishi kerak. Tekshiruvni kechiktirmang.

Qarindoshimda ko‘krak saratoni bo‘lsa, skriningni qachon boshlashim kerak?

Yaqin qarindoshda kasallik bo‘lsa, skrining odatdagidan ertaroq boshlanishi mumkin. Aniq yosh va usulni shifokor oilaviy tarix asosida belgilaydi. Bu haqda mammolog yoki ginekolog bilan maslahatlashing.

Bu maqola sizga foydali bo'ldimi?

Foydali bo‘lsa, yaqinlaringizga ham yuboring:

TelegramWhatsApp

Muhim eslatma

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Tibbiy ogohlantirish

Shoshilinch holatda — 103
Nozima IdrokovaN
MUALLIF

Nozima Idrokova

Ushbu sahifada

1/12
  1. Skrining nima va u nima uchun kerak
  2. Skrining usullari
  3. Skriningni qachon boshlash kerak
  4. Kimlar yuqori xavf guruhida
  5. Xavfni oshiruvchi va kamaytiruvchi omillar
  6. O‘z-o‘zini tekshirish: ko‘kragingizni bilib oling
  7. Skriningga qanday tayyorlanish kerak
  8. Natija shubhali chiqsa nima bo‘ladi
  9. Skrining haqida noto‘g‘ri tushunchalar
  10. Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
  11. Xulosa
  12. Ko‘p beriladigan savollar

Foydali kalkulyatorlar

  • Homiladorlik kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi