Kasallik.uz
  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Biz haqimizda
Ру
  1. Bosh sahifa
  2. Sog'lom turmush

Bemor huquqlari: nimalardan iborat va shifokor bilan munosabat

Bemor huquqlari: tibbiy yordamga rozilik, xabardorlik va shifokor bilan hamkorlik. O’zbekistonda bemor huquqlari qanday kafolatlanadi — o’qing.

Nozima IdrokovaN
Nozima IdrokovaYangilangan: 26-oktabr, 2026
Tahririyat tekshirgan6 daqiqada o'qiladi
9
Shifokor bemorga tahlil natijalarini tushuntirmoqda

Davomini o'qing

Shifokor bilan gaplashayotgan bemor va tibbiy hujjatlar
Sog'lom turmush

Shifokor tanlash huquqi: bemor nimalarni bilishi kerak

11-may, 2023·7 daq
Shifokor bemorga tahlil natijalarini oddiy tilda tushuntirib bermoqda
Sog'lom turmush

Tibbiy terminologiya bemor uchun: shifokorni tushunish yo‘llari

30-aprel, 2023·6 daq
Bemor shifokor qabuliga hujjat va tahlil natijalarini tayyorlamoqda
Sog'lom turmush

Shifoxonaga borishdan oldin nimalarni tayyorlash kerak: to‘liq ro‘yxat

15-aprel, 2023·7 daq
Ayol noutbuk orqali shifokor bilan onlayn videokonsultatsiya qilmoqda
Sog'lom turmush

Telemeditsina: onlayn shifokor maslahatidan qanday foydalanish

30-aprel, 2023·7 daq
Oqar suv ostida sovun bilan qo‘llarni yaxshilab yuvish
Sog'lom turmush

Qo‘l yuvish hayotni saqlaydi: bemorlar uchun muhim maslahatlar

5-may, 2023·7 daq
Ayol uyda sherigi bilan og‘ir suhbatdan keyin o‘ychan o‘tiribdi
Sog'lom turmush

Narsisist alomatlari: munosabatlarda qanday tanish mumkin

26-aprel, 2023·7 daq

Sayt pastki qismi

Kasallik.uz

Kasalliklar, ularning belgilari, sabablari, tashxis va davolash usullari haqida o'zbek va rus tillarida sodda va ishonchli ma'lumotlar.

РусскийO'zbekcha

Sayt

  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Homiladorlik kalendari
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi
  • Mualliflar

Loyiha

  • Biz haqimizda
  • Tahririyat
  • Tahririyat siyosati
  • Aloqa

Huquqiy ma'lumot

  • Maxfiylik siyosati
  • Foydalanish shartlari
  • Tibbiy ogohlantirish
  • Cookie siyosati

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Batafsil

© 2026 Kasallik.uz. Barcha huquqlar himoyalangan.

Materiallardan foydalanilganda Kasallik.uz saytiga faol havola berilishi shart.

Bosh sahifaMavzular
Dorilar
Mundarija▾
  1. Bemor huquqlari nima va ular nimaga asoslanadi
  2. Bemorning asosiy huquqlari
  3. Shifokor tavsiyasi va bemor tanlovi: chegara qayerda
  4. Bemorning majburiyatlari ham bor
  5. Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
  6. Huquqlar buzilganda qayerga murojaat qilish mumkin
  7. Profilaktika: huquqlaringizni oldindan himoya qilish
  8. Xulosa
  9. Ko‘p beriladigan savollar

Bemor huquqlari nima va ular nimaga asoslanadi

Bemor huquqlari — bu insonning tibbiy yordam olish, uni tanlash, sifatini bilish va o'z tanasiga tegishli qarorlarni qabul qilish bilan bog'liq qonun bilan kafolatlangan imkoniyatlari yig'indisi. Bu shunchaki "yaxshi muomala" haqidagi gaplar emas: huquqlar O'zbekistonning sog'liqni saqlash to'g'risidagi qonunchiligida va tibbiy etika normalarida mustahkamlangan, ularning bajarilishi esa tibbiy muassasa zimmasidadir.

Huquqlar uchta ustunga tayanadi: xabardorlik (bemor nima qilinayotganini tushunadi), ixtiyoriylik (rozilik majburlashsiz beriladi) va maxfiylik (ma'lumotlar himoyalanadi). Shu uchtasi bo'lmasa, tibbiy yordam hamkorlikdan ko'ra ko'rsatmaga aylanib qoladi va bemor o'z sog'lig'i bo'yicha qaror qabul qilishda chetda qoladi.

Shuningdek o‘qing: Shifokor tanlash huquqi: bemor nimalarni bilishi kerak.

Bemorning asosiy huquqlari

  • shoshilinch va tez tibbiy yordamga (103) murojaat qilish;
  • davlat tibbiyot muassasalari ichida shifokorni va muassasani tanlash;
  • tashxis, tekshiruv usuli, davolash rejasi va uning mumkin bo'lgan oqibatlari haqida to'liq, tushunarli tilda ma'lumot olish;
  • har qanday tekshiruv yoki muolaja oldidan ixtiyoriy rozilik berish yoki uni rad etish;
  • tibbiy sir saqlanishini talab qilish;
  • muolajaning muqobil variantlari haqida so'rash va boshqa shifokor fikrini (ikkinchi maslahatni) olish;
  • o'z tibbiy hujjatlari bilan tanishish va belgilangan tartibda ko'chirma olish;
  • huquqlari buzilganda shikoyat qilish va yetkazilgan zarar uchun qonunda belgilangan tartibda tovon talab qilish.

Xabardorlik va ixtiyoriy rozilik

Eng ko'p buziladigan huquqlardan biri — bu tushunarli ma'lumot berish. Shifokor faqat lotin tilidagi atamalar bilan gapirsa yoki "shunday kerak" deb qisqa javob bersa, bemor o'z tanlovini amalda qila olmaydi. "Bu tekshiruv nima uchun kerak?", "muqobili bormi?", "qanday xavflari bor?" deb so'rash — sizning haqqingiz, savol berish shifokorga ishonchsizlik belgisi emas.

Jarrohlik, invaziv muolajalar va emlash kabi hollarda rozilik yozma shaklda olinadi. Hujjatni imzolashdan oldin uni o'qing, tushunmagan bandlaringizni so'rang: imzo qo'yilgandan keyin siz aynan nima bilan rozilashganingiz muhim. Bolalar va o'z holatini anglay olmaydigan bemorlar uchun rozilikni ota-ona yoki qonuniy vakil beradi.

Tibbiy sir

Tashxis, tahlil natijalari va davolash tafsilotlari uchinchi shaxslarga aytilmaydi. Ma'lumot bemorning roziligi bilan yoki qonunda ko'rsatilgan hollarda (masalan, yuqumli kasallik tarqalish xavfi yoki sud so'rovi) berilishi mumkin. Bu qoida qarindoshlarga ham tegishli: shifokor bemorning ruxsatisiz oila a'zolariga tashxisni aytishi shart emas.

Shifokor tavsiyasi va bemor tanlovi: chegara qayerda

Shifokor — bilimli maslahatchi, qaror esa bemor zimmasida bo'ladi. Amalda ikkita teng xato uchraydi: tavsiyani ko'r-ko'rona bajarish va har qanday tavsiyani shubha ostiga olish. Birinchisi kechikish va asoratlarga, ikkinchisi davolanishning uzilishiga olib keladi.

Tavsiyaga amal qilish mantiqan, agar u ilmiy asosga ega bo'lsa, xavf va foyda nisbati sizga tushuntirilsa hamda hayot tarzingizga mos bo'lsa. Quyidagi holatlarda esa savol berish shart:

  • muolajaning maqsadi va kutilayotgan natijasi tushunarsiz bo'lsa;
  • ketma-ket qimmat tekshiruvlar taklif qilinsa-yu, izoh berilmasa;
  • davolash qancha davom etishi va qanday xavflari borligi aytilmasa;
  • taklif qilingan variant yagona deb ko'rsatilib, muqobili aytilmasa.

Davolashni rad etish ham huquq. Lekin bunda shifokor oqibatlarni tushuntirishi va bu holat yozma qayd etilishi kerak. Hayot uchun bevosita xavf tug'ilgan shoshilinch holatlarda esa yordam tibbiy ko'rsatmalar bo'yicha ko'rsatiladi.

Bemorning majburiyatlari ham bor

Huquqlar bilan birga majburiyatlar ham keladi — ular davolanish sifatini oshiradi:

  • shifokorga to'g'ri va to'liq ma'lumot berish (allergiya, surunkali kasalliklar, qabul qilayotgan dorilar, homiladorlik);
  • tavsiyalarni bajarish yoki bajara olmasligingizni oldindan aytish;
  • muassasaning ichki tartibiga, boshqa bemorlar va xodimlar hurmatiga rioya qilish;
  • kelishilgan vaqtda kelish, kelolmasangiz xabar berish;
  • tahlil natijalari va tibbiy hujjatlarni saqlash.

Qachon shifokorga murojaat qilish kerak

"Biroz kutib turay" degan qaror ko'pincha qimmatga tushadi. Quyidagi holatlarda kechiktirmang:

  • to'satdan boshlangan yoki kuchli og'riq;
  • 38,5 °C dan yuqori harorat uch kundan ortiq saqlansa;
  • nafas qisishi, ko'krakda siqilish, yurak urishining buzilishi;
  • qusishda qon, najasning qorayishi yoki qon aralashishi;
  • hushdan ketish, tutqanoq, yuzning bir tomoni falajlanishi, gapirishning buzilishi — bu holatda darhol 103 ga qo'ng'iroq qiling;
  • homiladorlikda qon ketish yoki kuchli qorin og'rig'i;
  • bolada holsizlik, tez-tez ich ketishi, ichishdan bosh tortish.

Bemor huquqlari nuqtai nazaridan ham murojaat qilish kerak bo'ladigan holatlar bor: tashxis asossiz tuyulsa, davolash rejasi tushuntirilmasa, xizmat uchun norasmiy to'lov talab qilinsa yoki tibbiy sir oshkor bo'lsa — bu savollarni "keyinroq"ga qoldirmang.

Huquqlar buzilganda qayerga murojaat qilish mumkin

  1. Muassasa rahbariga (bosh shifokorga) yozma ariza bilan — ko'p masala shu bosqichda hal bo'ladi.
  2. Muassasadagi tibbiy ekspertiza yoki etika komissiyasiga murojaat.
  3. Tuman yoki viloyat sog'liqni saqlash boshqarmasiga shikoyat.
  4. Sog'liqni saqlash vazirligining rasmiy murojaat kanallari orqali.
  5. Yetkazilgan zarar yoki jiddiy qonunbuzarlik bo'lsa — sudga da'vo.

Ariza yozma bo'lsin: sana, ism-sharif, muassasa nomi, voqea tafsiloti va aniq talab ko'rsatilsin. Nusxasini o'zingizda saqlang, qabul qilinganligi haqidagi belgini oling — keyinchalik aynan shu hujjat asos bo'ladi.

Profilaktika: huquqlaringizni oldindan himoya qilish

  • savollaringizni oldindan qog'ozga yozib boring — qabul paytida ko'p narsa unutiladi;
  • muhim qarorlar (jarrohlik, uzoq muddatli davolash) oldidan ikkinchi shifokor fikrini oling;
  • imzolayotgan rozilik hujjatlarini oxirigacha o'qing;
  • tahlil natijalari, tashxis xulosasi va retseptlarning nusxasini saqlang;
  • profilaktik ko'rik va skriningdan o'tib turing — bu ham sifatli yordamning bir qismi;
  • internetdagi "mo''jizaviy" davolash usullariga emas, shifokor tavsiyasiga tayaning.

Xulosa

Bemor huquqlari — bu kurash quroli emas, sog'lom hamkorlikning asosi. Xabardor bemor savol beradi, shifokor esa o'z tavsiyasini asoslab berishga majbur bo'ladi — natijada tashxis aniqroq, davolash xavfsizroq bo'ladi. Huquqlaringizni biling, majburiyatlaringizni unutmang va sog'ligingizga oid qarorlarni hech kimga, hatto eng tajribali shifokorga ham to'liq topshirib qo'ymang.

Ko‘p beriladigan savollar

Bemor huquqlari nima?

Bu tibbiy yordam olish, shifokor va muassasani tanlash, to'liq ma'lumot olish, muolajaga rozilik berish yoki rad etish, tibbiy sir saqlanishini talab qilish kabi qonun bilan kafolatlangan imkoniyatlardir. Ular bemorni tibbiy jarayonning passiv kuzatuvchisi emas, to'liq ishtirokchisiga aylantiradi.

Shifokor tavsiyasini rad etish mumkinmi?

Ha, har qanday tekshiruv yoki davolashni rad etish huquqingiz bor. Bunda shifokor mumkin bo'lgan oqibatlarni tushuntirishi va rad etish yozma qayd etilishi kerak. Hayot uchun bevosita xavf tug'ilgan shoshilinch holatlar bundan mustasno.

Boshqa shifokordan maslahat olsam bo'ladimi?

Ha, ikkinchi maslahat olish — qonuniy huquq va bu birinchi shifokorga nisbatan ishonchsizlik hisoblanmaydi. Ayniqsa jarrohlik yoki uzoq muddatli davolash kabi jiddiy qarorlar oldidan bu foydali.

Tibbiy kartam va tahlil natijalarini ko'rishim mumkinmi?

Ha, o'zingizga tegishli tibbiy hujjatlar bilan tanishish va belgilangan tartibda ko'chirma olish huquqingiz bor. Bolalar va o'z holatini anglay olmaydigan bemorlar uchun bu huquqni ota-ona yoki qonuniy vakil amalga oshiradi.

Huquqim buzilsa, birinchi navbatda kimga murojaat qilaman?

Avval tibbiy muassasa rahbariga yozma ariza bering va uning nusxasini o'zingizda saqlang. Javob qanoatlantirmasa, tuman yoki viloyat sog'liqni saqlash boshqarmasiga, keyin esa Sog'liqni saqlash vazirligining rasmiy murojaat kanallariga shikoyat yuborish mumkin.

Bu maqola sizga foydali bo'ldimi?

Foydali bo‘lsa, yaqinlaringizga ham yuboring:

TelegramWhatsApp

Muhim eslatma

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Tibbiy ogohlantirish

Shoshilinch holatda — 103
Nozima IdrokovaN
MUALLIF

Nozima Idrokova

Ushbu sahifada

1/9
  1. Bemor huquqlari nima va ular nimaga asoslanadi
  2. Bemorning asosiy huquqlari
  3. Shifokor tavsiyasi va bemor tanlovi: chegara qayerda
  4. Bemorning majburiyatlari ham bor
  5. Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
  6. Huquqlar buzilganda qayerga murojaat qilish mumkin
  7. Profilaktika: huquqlaringizni oldindan himoya qilish
  8. Xulosa
  9. Ko‘p beriladigan savollar

Foydali kalkulyatorlar

  • Homiladorlik kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi