Marketing va xizmatlar bozori tushunchasi
Marketing deganda iste'molchilar ehtiyojini qondirishga qaratilgan inson faoliyati tushuniladi. Xizmatlar bozori esa moddiy boylik yaratilmaydigan, lekin foydali hisoblangan barcha faoliyat turlarini o'z ichiga oladi.
Xizmatlar bozorining asosiy xususiyatlari
- Sezib bo'lmaslik: Xizmatlar ko'rsatilmaguncha mavjud bo'lmaydi.
- Sifatning o'zgaruvchanligi: Xizmat ko'rsatish jarayoni mijoz bilan bevosita bog'liq.
- Mulk huquqining yo'qligi: Xizmatni saqlab yoki omborga qo'yib bo'lmaydi.
Servis xizmatlari tarkibi
Servis xizmatlari tovarlarni sotishdan oldingi, sotish jarayonidagi va sotuvdan keyingi kafolatli xizmatlarni o'z ichiga oladi. Bular mijozlar bilan munosabatlarni mustahkamlashda muhim ahamiyat kasb etadi.
Marketing kompleksi (Marketing-mix)
Marketing kompleksi bozorga mahsulotni muvaffaqiyatli yetkazish uchun zarur bo'lgan elementlar majmuidir. U asosan 4P (Product, Price, Place, Promotion) tamoyiliga asoslanadi:
- Product (Tovar): Iste'molchi ehtiyojini qondiruvchi ob'ekt.
- Price (Narx): Iqtisodiy asoslangan qiymat.
- Place (Taqsimot): Tovarni iste'molchiga yetkazish kanallari.
- Promotion (Siljitish): Reklama va kommunikatsiya vositalari.
Tovar hayotiy sikli
Har bir tovar bozorda ma'lum bosqichlarni bosib o'tadi: ishlab chiqish, hayotga tatbiq etish, yuksalish, yetilish va pasayish. Eng yuqori foyda odatda yetilish bosqichida olinadi.
Strategik marketing
Marketing strategiyasi korxonaning bozordagi uzoq muddatli harakatlarini rejalashtirish usulidir. Bunda SWOT-tahlili orqali korxonaning kuchli va zaif tomonlari, shuningdek, tashqi imkoniyatlar va xavf-xatarlar baholanadi.
Marketing konsepsiyalari
Zamonaviy marketingda mijozlar bilan munosabatlarni boshqarish (CRM) va ijtimoiy-axloqiy marketing konsepsiyalari ustuvor hisoblanadi. Asosiy maqsad – shunchaki mahsulot sotish emas, balki mijozlar uchun qiymat yaratishdir.
Responses (0 )