Kasallik.uz
  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Biz haqimizda
Ру
  1. Bosh sahifa
  2. Sog'lom turmush

Foydali oziq-ovqat qismlari: biz tashlaydigan 10 ta mahsulot

Po‘st, poya, barg va urug‘lar — foydali oziq-ovqat qismlari ko‘pincha axlatga ketadi. Ularni xavfsiz ishlatish va nimadan ehtiyot bo‘lishni bilib oling.

Nozima IdrokovaN
Nozima IdrokovaYangilangan: 26-oktabr, 2026
Tahririyat tekshirgan7 daqiqada o'qiladi
9
Oshxona stolida sabzavot po‘stlari, barglari va qovoq urug‘lari

Davomini o'qing

Immunitetni mustahkamlovchi oziq-ovqat: yangi meva, sabzavot va yong'oqlar
Sog'lom turmush

Immunitetni mustahkamlovchi oziq-ovqat: 12 ta foydali mahsulot

2-may, 2023·5 daq
Do‘konda mahsulot yorlig‘idagi tarkibni diqqat bilan o‘qiyotgan xaridor
Sog'lom turmush

Oziq-ovqat foydali yoki zararli ekanligini aniqlash: qo‘llanma

10-may, 2023·7 daq
Stol ustidagi yasmiq, no‘xat, loviya va yong‘oqlar solingan idishlar
Sog'lom turmush

O‘simlikka asoslangan protein manbalari: eng foydali 10 mahsulot

2-may, 2023·7 daq
Stol ustida tuxum, baliq, yong‘oq va ko‘katlar kabi soch uchun foydali mahsulotlar
Sog'lom turmush

Soch to‘kilishiga qarshi ozuqa: sochga foydali mahsulotlar

22-aprel, 2023·7 daq
Stol ustida sabzavot, meva va to‘liq donli mahsulotlardan iborat sog‘lom taom
Sog'lom turmush

Varikozda ovqatlanish: venalar uchun foydali va zararli taomlar

22-aprel, 2023·6 daq
Stol ustida kletchatkaga boy dukkaklilar, sabzavotlar va mevalar
Sog'lom turmush

Kletchatka nima: kletchatkaga boy mahsulotlar va foydasi

21-aprel, 2023·7 daq

Sayt pastki qismi

Kasallik.uz

Kasalliklar, ularning belgilari, sabablari, tashxis va davolash usullari haqida o'zbek va rus tillarida sodda va ishonchli ma'lumotlar.

РусскийO'zbekcha

Sayt

  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Homiladorlik kalendari
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi
  • Mualliflar

Loyiha

  • Biz haqimizda
  • Tahririyat
  • Tahririyat siyosati
  • Aloqa

Huquqiy ma'lumot

  • Maxfiylik siyosati
  • Foydalanish shartlari
  • Tibbiy ogohlantirish
  • Cookie siyosati

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Batafsil

© 2026 Kasallik.uz. Barcha huquqlar himoyalangan.

Materiallardan foydalanilganda Kasallik.uz saytiga faol havola berilishi shart.

Bosh sahifaMavzular
Dorilar
Mundarija▾
  1. Nega mahsulot qismlarini tashlamaslik kerak
  2. Tashlab yuboriladigan 10 ta foydali qism
  3. Qaysi qismlardan ehtiyot bo‘lish kerak
  4. Po‘st va barglarni qanday to‘g‘ri tozalash kerak
  5. Oshxonada amaliy g‘oyalar
  6. Kimlar ehtiyot bo‘lishi kerak
  7. Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
  8. Xulosa
  9. Ko‘p beriladigan savollar

Ovqat tayyorlayotganda ko‘pchiligimiz sabzavot po‘stini, karam yoki brokkoli poyasini, lavlagi bargini, qovoq urug‘ini o‘ylamasdan chiqindiga tashlaymiz. Holbuki, bu foydali oziq-ovqat qismlari ko‘pincha tola (kletchatka), vitaminlar, minerallar va antioksidantlarga boy. Ularni to‘g‘ri ishlatish taomning to‘yimliligini oshiradi, oilaviy byudjetni tejaydi va oziq-ovqat isrofini kamaytiradi.

Shu bilan birga, mahsulotning hamma qismi ham xavfsiz emas. Ba’zi urug‘lar, ko‘kargan kartoshka po‘sti yoki yaxshi yuvilmagan po‘stlar zarar keltirishi mumkin. Quyida qaysi qismlarni ishlatish foydali, ularni qanday tayyorlash va nimalardan ehtiyot bo‘lish kerakligini ko‘rib chiqamiz.

Shuningdek o‘qing: Oziq-ovqat allergiyasi belgilari: sabablari, tashxisi va davolash; Immunitetni mustahkamlovchi oziq-ovqat: 12 ta foydali mahsulot; Oziq-ovqat foydali yoki zararli ekanligini aniqlash: qo‘llanma.

Nega mahsulot qismlarini tashlamaslik kerak

Ko‘plab meva va sabzavotlarda foydali moddalar aynan po‘st ostida yoki tashqi qavatlarda to‘plangan bo‘ladi. Po‘st va poyalardagi tola ichak faoliyatini yaxshilaydi, uzoq vaqt to‘qlik hissini beradi va qondagi qand darajasining keskin ko‘tarilishini sekinlashtiradi. Barglar va ko‘katlar esa foliy kislotasi, K vitamini, kaliy va magniy kabi moddalar manbai.

Bundan tashqari, mahsulotni to‘liq ishlatish odati iqtisodiy jihatdan ham foydali: bir xil xarid bilan ko‘proq taom tayyorlash mumkin.

Tola nima uchun muhim

Ko‘pchilik kundalik ratsionida tola yetarli emas, chunki oq non, guruch va tozalangan mahsulotlar ko‘p iste’mol qilinadi. Tola ichakdagi foydali bakteriyalar uchun ozuqa bo‘lib xizmat qiladi, ich qotishining oldini olishga yordam beradi va qondagi xolesterin darajasiga ijobiy ta’sir qilishi mumkin. Po‘st va poyalarni ratsionga qo‘shish tolani qo‘shimcha xarajatsiz ko‘paytirishning oson yo‘li. Faqat tolani birdaniga ko‘paytirmang: ichak moslashishi uchun miqdorni asta-sekin oshiring va yetarli suv iching, aks holda dam bo‘lish va qorinda noqulaylik paydo bo‘lishi mumkin.

Tashlab yuboriladigan 10 ta foydali qism

  1. Brokkoli va gulkaram poyasi. Ko‘pchilik faqat gulchalarini ishlatadi, poyasi esa tolaga boy va mazali. Uning qattiq tashqi qavatini artib tashlab, ichki qismini mayda to‘g‘rang va sho‘rva, qovurdoq yoki salatga qo‘shing.
  2. Lavlagi va sabzi barglari. Yosh lavlagi barglari ismaloqqa o‘xshab pishiriladi, ularni sho‘rva va somsa ichiga ham qo‘shish mumkin. Sabzi barglarini oz miqdorda ko‘kat sifatida ishlatsa bo‘ladi. Barglarni yaxshilab yuving.
  3. Kartoshka po‘sti. Yaxshi yuvilgan yosh kartoshkani po‘sti bilan qaynatish yoki pechda pishirish tola va kaliyni ko‘proq saqlaydi. Lekin yashil tusga kirgan yoki unib chiqqan kartoshka po‘stini albatta kesib tashlang (bu haqda quyida).
  4. Olma, nok va bodring po‘sti. Mevaning tolasi va antioksidantlarining katta qismi po‘stda bo‘ladi. Ularni yaxshilab yuvib, po‘sti bilan iste’mol qiling.
  5. Qovoq urug‘i. Urug‘larni ajratib, yuvib, quritib, pechda yengil qovuring. Ular oqsil, rux, magniy va foydali yog‘lar manbai. Tuzni kam ishlating.
  6. Sitrus mevalar po‘sti (cedra). Limon va apelsinning sariq-to‘q sariq ustki qatlami xushbo‘y bo‘lib, pishiriq, choy va salatlarga qo‘shiladi. Ishlatishdan oldin mevani issiq suvda cho‘tka bilan yaxshilab yuving.
  7. Piyoz po‘sti. Uni yemaymiz, lekin sabzavot yoki go‘sht qaynatmasiga qo‘shib, keyin olib tashlash mumkin — qaynatma chiroyli rang va ta’m oladi.
  8. Selderey va ko‘katlar poyasi. Petrushka, kashnich, ukrop poyalari xushbo‘y. Ularni mayda to‘g‘rab sho‘rva, sous yoki qaynatmaga qo‘shing.
  9. Qovun va tarvuz po‘stining oq qismi. Ba’zi oilalarda undan murabbo yoki tuzlama tayyorlanadi. Faqat yaxshi yuvilgan, butun va buzilmagan mevadan foydalaning.
  10. Bodom va yong‘oqning ingichka po‘stlog‘i, kungaboqar urug‘i. Yong‘oqni ingichka po‘sti bilan yeyish tolani ko‘paytiradi. Urug‘larni esa me’yorida iste’mol qiling, chunki ular kaloriyali.

Qaysi qismlardan ehtiyot bo‘lish kerak

Hamma «chiqindi» ham foydali emas. Quyidagilarni yemaslik yoki juda ehtiyot bo‘lish kerak:

  • Yashil yoki unib chiqqan kartoshka. Yashil qism va kurtaklarda solanin degan zaharli modda to‘planadi. U ko‘ngil aynishi, qusish, ich ketishi va bosh og‘rig‘iga sabab bo‘lishi mumkin. Bunday joylarni kengroq kesib tashlang, kartoshka butunlay yashil bo‘lsa, uni ishlatmang.
  • O‘rik, olcha, shaftoli danagining mag‘zi va olma urug‘i. Ularning ayrimlarida organizmda zaharli sianidga aylanadigan moddalar bor. Ayniqsa achchiq o‘rik mag‘zini ko‘p yeyish xavfli, bolalarga esa umuman bermang.
  • Rovoch (revenya) barglari. Faqat poyasi iste’mol qilinadi, barglari zaharli.
  • Mog‘or bosgan yoki chirigan qismlar. Mog‘or ko‘rinmagan joyga ham tarqalishi mumkin, ayniqsa yumshoq meva va sabzavotlarda. Bunday mahsulotni tashlang.
  • Yaxshi yuvilmagan po‘stlar. Po‘stda tuproq, mikroblar va qishloq xo‘jaligi kimyoviy vositalari qoldig‘i bo‘lishi mumkin.

Po‘st va barglarni qanday to‘g‘ri tozalash kerak

  1. Mahsulotni oqar suv ostida yaxshilab yuving, qattiq po‘stlarni yumshoq cho‘tka bilan ishqalang.
  2. Ko‘katlar va barglarni avval idishdagi suvda ivitib, tuproq cho‘kkach, oqar suvda chaying.
  3. Shikastlangan, ezilgan, ko‘kargan joylarni kesib tashlang.
  4. Yuvish uchun sovun yoki idish yuvish vositasini ishlatmang — ular po‘stga shimilib qolishi mumkin.
  5. Tozalangan qismlarni muzlatgichda yopiq idishda saqlang va bir-ikki kun ichida ishlating.

Oshxonada amaliy g‘oyalar

  • Sabzavot qaynatmasi: piyoz po‘sti, sabzi uchlari, selderey va ko‘kat poyalarini muzlatgichda yig‘ib boring, keyin ulardan sho‘rva uchun qaynatma tayyorlang.
  • Pesto yoki ko‘kat sousi: lavlagi, sabzi barglari yoki ko‘kat poyalarini yong‘oq, sarimsoq va o‘simlik moyi bilan maydalang.
  • Qarsildoq po‘stlar: yaxshi yuvilgan kartoshka po‘stini ozgina moy va ziravor bilan pechda pishiring.
  • Smuzi: olma, nok yoki bodringni po‘sti bilan qo‘shing.
  • Tuzlama: tarvuz po‘stining oq qismi va karam poyasidan qishga tuzlama tayyorlash mumkin. Tuz miqdoriga e’tibor bering.

Kimlar ehtiyot bo‘lishi kerak

Oshqozon-ichak kasalliklari, masalan, gastrit avj olgan payt, ichak yallig‘lanishi yoki operatsiyadan keyingi davrda qo‘pol tola og‘riq va dam bo‘lishini kuchaytirishi mumkin. Bunday holatlarda po‘st va poyalarni yaxshi pishirib, maydalab yeyish yoki vaqtincha cheklash kerak bo‘lishi mumkin — ovqatlanishni shifokor bilan kelishing. Kichik bolalar uchun qattiq po‘st va urug‘larni yaxshilab maydalang, chunki ular bo‘g‘ilish xavfini tug‘diradi.

Qachon shifokorga murojaat qilish kerak

  • noma’lum urug‘, danak mag‘zi yoki yashil kartoshka yegandan keyin ko‘ngil aynishi, qusish, bosh aylanishi, nafas qisilishi paydo bo‘lsa — darhol tez yordam — 103 raqamiga qo‘ng‘iroq qiling;
  • bola danak mag‘zi yoki noma’lum o‘simlik qismini yutib yuborgan bo‘lsa, belgilar bo‘lmasa ham shifokorga murojaat qiling;
  • ko‘p tola iste’mol qilgach, kuchli qorin og‘rig‘i, uzoq davom etgan dam bo‘lish yoki ich qotishi kuzatilsa;
  • biror meva yoki sabzavot po‘stidan keyin og‘iz atrofida qichishish, toshma, shish paydo bo‘lsa — bu allergiya belgisi bo‘lishi mumkin.

Xulosa

Po‘st, poya, barg va urug‘lar ko‘pincha mahsulotning eng to‘yimli qismlaridan hisoblanadi. Ularni yaxshilab yuvib, to‘g‘ri tayyorlasangiz, taomingiz yanada foydali bo‘ladi va isrof kamayadi. Ammo yashil kartoshka, danak mag‘zi va mog‘orlangan qismlar kabi xavfli «chiqindilarni» albatta tashlang. Foydali oziq-ovqat qismlaridan oqilona foydalanish — sog‘lom va tejamkor ovqatlanishning oddiy yo‘li.

Ko‘p beriladigan savollar

Kartoshkani po‘sti bilan yeyish foydalimi?

Ha, yaxshi yuvilgan yosh kartoshka po‘stida tola va kaliy ko‘p. Ammo yashil tusga kirgan yoki unib chiqqan kartoshka po‘stida zaharli solanin to‘planadi, bunday qismlarni albatta kesib tashlash kerak.

O‘rik mag‘zini yeyish xavflimi?

Ayniqsa achchiq o‘rik mag‘zi tarkibida organizmda zaharli sianidga aylanadigan moddalar bor. Ularni ko‘p miqdorda yeyish zaharlanishga olib kelishi mumkin, bolalarga esa umuman berilmaydi.

Meva po‘stidagi kimyoviy qoldiqlarni qanday ketkazish mumkin?

Mevani oqar suv ostida yumshoq cho‘tka bilan yaxshilab yuvish qoldiqlarning ko‘p qismini ketkazadi. Sovun yoki idish yuvish vositalarini ishlatmang, chunki ular po‘stga shimilib qolishi mumkin.

Brokkoli poyasini yesa bo‘ladimi?

Ha, brokkoli poyasi tolaga boy va mazali. Qattiq tashqi qavatini artib tashlab, ichki qismini to‘g‘rab sho‘rva, qovurdoq yoki salatga qo‘shish mumkin.

Bu maqola sizga foydali bo'ldimi?

Foydali bo‘lsa, yaqinlaringizga ham yuboring:

TelegramWhatsApp

Muhim eslatma

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Tibbiy ogohlantirish

Shoshilinch holatda — 103
Nozima IdrokovaN
MUALLIF

Nozima Idrokova

Ushbu sahifada

1/9
  1. Nega mahsulot qismlarini tashlamaslik kerak
  2. Tashlab yuboriladigan 10 ta foydali qism
  3. Qaysi qismlardan ehtiyot bo‘lish kerak
  4. Po‘st va barglarni qanday to‘g‘ri tozalash kerak
  5. Oshxonada amaliy g‘oyalar
  6. Kimlar ehtiyot bo‘lishi kerak
  7. Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
  8. Xulosa
  9. Ko‘p beriladigan savollar

Foydali kalkulyatorlar

  • Homiladorlik kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi