Kasallik.uz
  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Biz haqimizda
Ру
  1. Bosh sahifa
  2. Kasalliklar

Umurtqalar siljishi (spondilolistez): sabablari va davolash

Umurtqalar siljishi yoki spondilolistez nima? Sabablari, belgilari, darajalari, tashxis, davolash usullari, mashqlar va qachon shifokorga borish kerak.

Nozima IdrokovaN
Nozima IdrokovaYangilangan: 16-noyabr, 2026
Tahririyat tekshirgan7 daqiqada o'qiladi
11
Belidagi og‘riqdan qo‘lini beliga qo‘ygan erkak shifokor ko‘rigida

Davomini o'qing

Yashil futbolkadagi bemor kushetkada o‘tiribdi, shifokor uning bel qismini qo‘li bilan tekshirmoqda — bel og‘rig‘ini ko‘rik
Kasalliklar

Umurtqa churrasi: belgilari, MRT natijalari va davolash

3-noyabr·10 daq
Umurtqa disk churrasi belgilari bilan og‘rigan bemor
Kasalliklar

Umurtqa disk churrasi: belgilari va davolash yo‘llari

30-dekabr, 2022·8 daq
Ayol uyda gilamchada umurtqa uchun cho‘zilish mashqini bajarmoqda
Sog'lom turmush

Umurtqa pog‘onasini yosh saqlash: har kungi oddiy qoidalar

20-aprel, 2023·7 daq
Laboratoriya xodimi siydik yo‘llari infeksiyasini aniqlash uchun siydik namunasini tekshirmoqda
Kasalliklar

Siydik yo‘llari infeksiyasi: belgilari, tashxisi va davolash

15-may, 2023·7 daq
Yurak urishini tekshirayotgan odam — taxikardiya belgilari
Alomatlar

Taxikardiya: nima, sabablari, belgilari va davolash

25-oktabr·6 daq
Shifokor sil kasalligi belgilarini aniqlash uchun o‘pka rentgen tasvirini ko‘rmoqda
Kasalliklar

Sil kasalligi (tuberkulyoz): belgilari, qanday yuqadi, turlari va davolash

1-yanvar, 2023·10 daq

Sayt pastki qismi

Kasallik.uz

Kasalliklar, ularning belgilari, sabablari, tashxis va davolash usullari haqida o'zbek va rus tillarida sodda va ishonchli ma'lumotlar.

РусскийO'zbekcha

Sayt

  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Homiladorlik kalendari
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi
  • Mualliflar

Loyiha

  • Biz haqimizda
  • Tahririyat
  • Tahririyat siyosati
  • Aloqa

Huquqiy ma'lumot

  • Maxfiylik siyosati
  • Foydalanish shartlari
  • Tibbiy ogohlantirish
  • Cookie siyosati

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Batafsil

© 2026 Kasallik.uz. Barcha huquqlar himoyalangan.

Materiallardan foydalanilganda Kasallik.uz saytiga faol havola berilishi shart.

Bosh sahifaMavzular
Dorilar
Mundarija▾
  1. Spondilolistez nima
  2. Umurtqalar siljishining sabablari va turlari
  3. Belgilari
  4. Tashxis qanday qo‘yiladi
  5. Davolash usullari
  6. Uyda nima qilish mumkin
  7. Profilaktika
  8. Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
  9. Xulosa
  10. Ko‘p beriladigan savollar

Umurtqalar siljishi yoki tibbiyotda spondilolistez deb ataladigan holatda bitta umurtqa pastdagi qo‘shni umurtqaga nisbatan oldinga (ba’zan orqaga) suriladi. Ko‘pincha bu bel qismida, ayniqsa oxirgi bel umurtqalari va dumg‘aza orasida uchraydi. Siljish yengil bo‘lsa, odam uzoq vaqt hech narsa sezmasligi mumkin, kuchliroq bo‘lsa — belda surunkali og‘riq, oyoqqa tarqaluvchi og‘riq va uvishish paydo bo‘ladi.

Yaxshi xabar shundaki, ko‘pchilik bemorlarda kasallik operatsiyasiz — jismoniy mashqlar, fizioterapiya va turmush tarzini o‘zgartirish orqali muvaffaqiyatli nazorat qilinadi. Quyida sabablar, belgilar, tashxis va davolash usullari haqida batafsil to‘xtalamiz.

Spondilolistez nima

Umurtqa pog‘onasi bir-birining ustida joylashgan umurtqalardan iborat. Ular orasida tog‘ay disklar, orqa tomonda esa kichik bo‘g‘imlar va boylamlar bor — ular umurtqalarni o‘z joyida ushlab turadi. Agar bu «mahkamlovchi» tuzilmalar zaiflashsa yoki shikastlansa, umurtqa oldinga surilib ketadi. Natijada orqa miya kanali yoki nerv ildizlari chiqadigan teshiklar torayishi va nervlar siqilishi mumkin.

Siljish darajalari

Shifokorlar siljishni rentgen suratida umurtqa tanasi qanchalik surilganiga qarab darajalarga ajratadi: birinchi daraja eng yengil, keyingi darajalar kuchliroq siljishni bildiradi. Ko‘p hollarda yengil darajalar uchraydi va ular odatda konservativ usullar bilan davolanadi.

Umurtqalar siljishining sabablari va turlari

  • Degenerativ spondilolistez. Eng ko‘p uchraydigan tur, odatda o‘rta va katta yoshdagi odamlarda kuzatiladi. Yosh o‘tishi bilan disklar va bo‘g‘imlar yeyilib, boylamlar bo‘shashadi. Ayollarda ko‘proq uchraydi.
  • Istmik spondilolistez. Umurtqaning orqa qismidagi ingichka suyak ko‘prigi (istmus)da yoriq paydo bo‘lishi bilan bog‘liq. Ko‘pincha bolalik yoki o‘smirlikda boshlanadi, ayniqsa belni qayta-qayta orqaga egishni talab qiluvchi sport turlari — gimnastika, kurash, og‘ir atletika, futbol bilan shug‘ullanuvchilarda.
  • Tug‘ma (displastik) tur. Umurtqalarning tug‘ma noto‘g‘ri rivojlanishi tufayli.
  • Jarohat tufayli. Yiqilish, avtohalokat kabi kuchli shikastlardan keyin.
  • Patologik tur. Osteoporoz, o‘sma yoki infeksiya suyakni zaiflashtirganda.
  • Operatsiyadan keyingi tur. Umurtqa pog‘onasida o‘tkazilgan jarrohlikdan keyin kamdan-kam rivojlanadi.

Xavf omillari

  • yosh o‘tishi va irsiy moyillik;
  • ortiqcha vazn;
  • bel mushaklarining zaifligi va kam harakatlanish;
  • og‘ir yuk ko‘tarish bilan bog‘liq ish;
  • belga katta yuklama tushadigan sport turlari.

Belgilari

Yengil siljishda belgilar bo‘lmasligi yoki boshqa sabab bilan rentgen qilinganda tasodifan aniqlanishi mumkin. Belgilar bo‘lsa, odatda quyidagicha namoyon bo‘ladi:

  • belda doimiy yoki tez-tez qaytalanuvchi og‘riq, ayniqsa tik turganda, yurganda va egilganda kuchayadi, o‘tirganda yoki oldinga engashganda kamayadi;
  • dumba va son orqasiga tarqaluvchi og‘riq;
  • oyoqlarda uvishish, chumoli yugurgandek his yoki zaiflik;
  • uzoq yurganda oyoqlarda og‘riq va charchoq, to‘xtab o‘tirgach yengillashishi;
  • son orqa mushaklarining taranglashishi, qadamning qisqarishi;
  • kuchli siljishda — gavda holatining o‘zgarishi, bel bukilishining kuchayishi.

Tashxis qanday qo‘yiladi

Nevrolog, ortoped yoki vertebrolog avval shikoyatlarni so‘raydi va ko‘rik o‘tkazadi: bel harakatchanligi, mushak kuchi, reflekslar va oyoq sezgisi tekshiriladi.

  • Rentgenografiya — asosiy tekshiruv. Ko‘pincha bel tik turgan holatda, ba’zan oldinga va orqaga egilgan holatda (funksional suratlar) tasvirga olinadi — bu umurtqaning harakatchanligini baholashga yordam beradi.
  • Magnit-rezonans tomografiya (MRT) — disklar, nervlar va orqa miya kanalining holatini ko‘rsatadi; nerv siqilishi belgilari bo‘lsa buyuriladi.
  • Kompyuter tomografiya (KT) — suyak tuzilmasini, jumladan istmusdagi yoriqni aniqroq ko‘rsatadi.

Davolash usullari

Konservativ davolash

Ko‘pchilik bemorlar uchun birinchi yo‘l — operatsiyasiz davolash:

  • Faoliyatni moslashtirish. Og‘riq kuchli bo‘lgan davrda belga og‘ir yuklamani, egilib yuk ko‘tarishni va belni orqaga keskin egishni vaqtincha cheklash. Uzoq to‘shakda yotish tavsiya etilmaydi.
  • Davolash jismoniy tarbiyasi va fizioterapiya. Qorin va bel mushaklarini (tananing «korsetini») mustahkamlash, son mushaklarini cho‘zish asosiy usul hisoblanadi.
  • Og‘riq qoldiruvchi va yallig‘lanishga qarshi dorilar. Masalan, ibuprofen, diklofenak kabi nosteroid vositalar yoki paratsetamol qisqa muddatga qo‘llanishi mumkin. Dozani va muddatni shifokor tavsiyasiga ko‘ra belgilang, chunki bu dorilar oshqozon va buyrakka ta’sir qiladi.
  • Bel korseti. Ba’zan o‘tkir davrda qisqa muddat qo‘llaniladi, lekin uzoq taqish mushaklarni zaiflashtiradi.
  • Nerv atrofiga dori yuborish (blokada). Kuchli oyoq og‘rig‘ida mutaxassis tomonidan bajarilishi mumkin.

Jarrohlik davolash

Operatsiya quyidagi hollarda ko‘rib chiqiladi:

  • bir necha oylik konservativ davolash natija bermasa;
  • oyoqlarda kuchsizlik ortib borsa;
  • siljish kuchli darajada bo‘lsa yoki kuchayib borsa;
  • siydik yoki najas tuta olmaslik paydo bo‘lsa.

Jarrohlikda odatda siqilgan nervlar bo‘shatiladi (dekompressiya) va umurtqalar maxsus konstruksiyalar yordamida bir-biriga mahkamlanadi (spondilodez). Operatsiya turi va uning foydasi hamda xavflari neyroxirurg bilan alohida muhokama qilinadi.

Uyda nima qilish mumkin

  • shifokor yoki fizioterapevt o‘rgatgan mashqlarni muntazam bajaring: qorin mushaklarini taranglash, «ko‘prik», tizzalarni ko‘kragga tortish, son orqa mushaklarini cho‘zish;
  • suzish, tekis joyda yurish, velotrenajyor kabi yengil faollik bilan shug‘ullaning;
  • ortiqcha vazn bo‘lsa, uni asta-sekin kamaytiring;
  • yukni egilib emas, tizzani bukib, yukni tanaga yaqin tutib ko‘taring;
  • uzoq vaqt bir holatda o‘tirmang yoki turmang, tez-tez holatni o‘zgartiring;
  • yon tomonda tizzalar orasiga yostiq qo‘yib yoki chalqancha tizza ostiga yostiq qo‘yib uxlash belni yengillashtirishi mumkin;
  • og‘riq kuchaygan kunlari bel sohasiga iliq kompress yoki qisqa muddat sovuq qo‘yish yordam berishi mumkin.

Belni keskin orqaga egish, burish va sakrashni talab qiluvchi mashqlardan, shuningdek tekshirilmagan «suyak to‘g‘rilovchi» usullardan saqlaning.

Profilaktika

Bel va qorin mushaklarini muntazam mustahkamlash, sog‘lom vaznni saqlash, og‘ir yuk ko‘tarishda to‘g‘ri texnikaga rioya qilish va osteoporozning oldini olish umurtqalar siljishi xavfini kamaytiradi. Yosh sportchilar uchun murabbiy nazoratida to‘g‘ri texnika va yuklamani bosqichma-bosqich oshirish muhim; belda doimiy og‘riq paydo bo‘lsa, mashg‘ulotlarni davom ettirmasdan shifokorga ko‘rinish kerak.

Qachon shifokorga murojaat qilish kerak

Bel og‘rig‘i bir necha hafta davomida o‘tmasa, oyoqqa tarqalsa yoki tez-tez qaytalansa, oilaviy poliklinikadagi shifokor yoki nevrologga murojaat qiling. Quyidagi belgilar shoshilinch yordam talab qiladi:

  • siydik yoki najasni tuta olmaslik yoki aksincha siydik chiqara olmaslik;
  • chot sohasi va sonning ichki yuzasida sezgining yo‘qolishi;
  • bir yoki ikkala oyoqda tez ortib borayotgan zaiflik;
  • isitma, sababsiz vazn yo‘qotish bilan kechadigan bel og‘rig‘i;
  • yiqilish yoki jarohatdan keyin paydo bo‘lgan kuchli og‘riq.

Bunday hollarda darhol tez yordam — 103 raqamiga qo‘ng‘iroq qiling yoki shifoxonaga boring.

Xulosa

Umurtqalar siljishi — keng tarqalgan, lekin ko‘pincha yaxshi nazorat qilinadigan holat. To‘g‘ri tashxis, mushaklarni mustahkamlovchi mashqlar, fizioterapiya va turmush tarzidagi o‘zgarishlar ko‘pchilik bemorlarga og‘riqni kamaytirib, faol hayotga qaytishga yordam beradi. Jarrohlik faqat ma’lum ko‘rsatmalar bo‘lganda kerak bo‘ladi. Xavotirli belgilarni e’tiborsiz qoldirmang va o‘z-o‘zini davolash bilan cheklanmang.

Maqolada tilga olingan dorilar: Diklofenak krem.

Ko‘p beriladigan savollar

Umurtqalar siljishini operatsiyasiz davolash mumkinmi?

Ha, ko‘pchilik bemorlarda kasallik mashqlar, fizioterapiya, og‘riq qoldiruvchi dorilar va turmush tarzini o‘zgartirish bilan muvaffaqiyatli nazorat qilinadi. Operatsiya faqat konservativ davolash yordam bermaganda yoki nerv siqilishi kuchli bo‘lganda kerak bo‘ladi.

Spondilolistezda qaysi mashqlar foydali?

Qorin va bel mushaklarini mustahkamlovchi mashqlar, «ko‘prik», tizzalarni ko‘kragga tortish, son orqa mushaklarini cho‘zish foydali. Mashqlar to‘plamini shifokor yoki fizioterapevt bilan tanlash kerak.

Umurtqa siljishi bilan sport bilan shug‘ullanish mumkinmi?

Ko‘pincha mumkin, lekin belni keskin orqaga egish, sakrash va og‘ir yuk ko‘tarishni talab qiluvchi sport turlari cheklanishi mumkin. Suzish, yurish va velosiped odatda xavfsizroq hisoblanadi. Qarorni shifokor bilan birga qabul qiling.

Umurtqa siljishi o‘z-o‘zidan joyiga tushadimi?

Siljigan umurtqa odatda o‘z-o‘zidan joyiga qaytmaydi va uni qo‘l bilan «to‘g‘rilab» bo‘lmaydi. Ammo mustahkam mushaklar umurtqa pog‘onasini qo‘llab-quvvatlab, og‘riqni kamaytiradi va siljishning kuchayishini oldini olishga yordam beradi.

Bu maqola sizga foydali bo'ldimi?

Foydali bo‘lsa, yaqinlaringizga ham yuboring:

TelegramWhatsApp

Muhim eslatma

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Tibbiy ogohlantirish

Shoshilinch holatda — 103
Nozima IdrokovaN
MUALLIF

Nozima Idrokova

Ushbu sahifada

1/10
  1. Spondilolistez nima
  2. Umurtqalar siljishining sabablari va turlari
  3. Belgilari
  4. Tashxis qanday qo‘yiladi
  5. Davolash usullari
  6. Uyda nima qilish mumkin
  7. Profilaktika
  8. Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
  9. Xulosa
  10. Ko‘p beriladigan savollar

Foydali kalkulyatorlar

  • Homiladorlik kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi