Kasallik.uz
  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Biz haqimizda
Ру
  1. Bosh sahifa
  2. Tahlillar

Umumiy qon tahlili: normalar jadvali va natijalarni tushunish

Umumiy qon tahlili nimani ko‘rsatadi, qanday topshiriladi, kattalarda normalar jadvali (gemoglobin, eritrotsitlar, leykotsitlar, leykotsitar formula, trombotsitlar, SOE), ko‘rsatkichlar oshishi va pasayishi nimani anglatadi, bolalardagi farqlar va qachon 103 ga murojaat qilish kerak.

Diyorbek HusanovD
Diyorbek HusanovYangilangan: 9-noyabr, 2026
Tahririyat tekshirgan10 daqiqada o'qiladi
2
Laboratoriya xodimi zamonaviy laboratoriyada qon namunalarini avtomatik tahlil qiluvchi apparat yonida ishlamoqda

Davomini o'qing

Qo‘lqop kiygan laboratoriya xodimi qopqoqli namuna idishlari solingan patnis yonida tahlil natijalarini yozmoqda
Tahlillar

Umumiy siydik tahlili: normalar jadvali va qanday topshiriladi

31-oktabr·10 daq
Tibbiy qo‘lqop kiygan qo‘lda ikkita qon namunasi solingan probirka
Tahlillar

Progesteron normasi: tahlil qachon topshiriladi va natijani tushunish

8-noyabr·8 daq
Ayol yog‘och pol ustida turib, qo‘lida homiladorlik testini ushlab turibdi
Tahlillar

hCG tahlili: homiladorlik haftalari bo‘yicha normasi va natijani tushunish

9-noyabr·9 daq
Oq xalatli laborant biokimyoviy analizatorda qon namunalarini tekshirmoqda
Tahlillar

Biokimyoviy qon tahlili: nimalar kiradi, normalar jadvali va tayyorgarlik

9-noyabr·8 daq
Qo‘lqop kiygan qo‘llar oq stol ustidagi bosma laboratoriya tahlili natijalarini ko‘rib chiqmoqda
Tahlillar

Qon va siydik tahlili normalari: asosiy ko‘rsatkichlar jadvali

31-oktabr·4 daq
Ko‘zoynakli katta yoshli erkak tibbiy niqobdagi mutaxassis bilan suhbatlashmoqda
Tahlillar

PSA tahlili: yoshga qarab normasi, oshish sabablari va keyingi qadamlar

9-noyabr·8 daq

Sayt pastki qismi

Kasallik.uz

Kasalliklar, ularning belgilari, sabablari, tashxis va davolash usullari haqida o'zbek va rus tillarida sodda va ishonchli ma'lumotlar.

РусскийO'zbekcha

Sayt

  • Bosh sahifa
  • Dorilar
  • Statistika
  • Maqolalar
  • Bo'limlar
  • Homiladorlik kalendari
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi
  • Mualliflar

Loyiha

  • Biz haqimizda
  • Tahririyat
  • Tahririyat siyosati
  • Aloqa

Huquqiy ma'lumot

  • Maxfiylik siyosati
  • Foydalanish shartlari
  • Tibbiy ogohlantirish
  • Cookie siyosati

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Batafsil

© 2026 Kasallik.uz. Barcha huquqlar himoyalangan.

Materiallardan foydalanilganda Kasallik.uz saytiga faol havola berilishi shart.

Bosh sahifaMavzular
Dorilar
Mundarija▾
  1. Umumiy qon tahlili nima va u nimani ko‘rsatadi
  2. Umumiy qon tahlili qanday topshiriladi
  3. Umumiy qon tahlili normasi: kattalar uchun jadval
  4. Eritrotsitlar va gemoglobin: nimani anglatadi
  5. Leykotsitlar va leykotsitar formula
  6. Trombotsitlar
  7. SOE (eritrotsitlarning cho‘kish tezligi)
  8. Bolalarda umumiy qon tahlili
  9. Natijani foto orqali «onlayn tushuntirish» mumkinmi?
  10. Qachon zudlik bilan shifokorga yoki 103 ga murojaat qilish kerak
  11. Xulosa
  12. Ko‘p beriladigan savollar

Umumiy qon tahlili (UQT) — eng ko‘p buyuriladigan laboratoriya tekshiruvi. Uni profilaktik ko‘rikda, isitma va shamollashda, charchoq va holsizlikda, operatsiyadan oldin va homiladorlikda topshirishadi. Bir probirka qon bo‘yicha laboratoriya qizil qon tanachalari, oq qon tanachalari va trombotsitlar haqida o‘ndan ortiq ko‘rsatkichni aniqlaydi.

Quyida umumiy qon tahlili nima ekanini, unga qanday tayyorlanishni, kattalar uchun taxminiy normalar jadvalini va har bir ko‘rsatkich oshishi yoki pasayishi ko‘pincha nimani anglatishini ko‘rib chiqamiz. Esda tuting: bitta raqam tashxis emas, natijani shifokor shikoyatlar va ko‘rik bilan birga baholaydi.

Umumiy qon tahlili nima va u nimani ko‘rsatadi

Qon suyuq qism (plazma) va hujayralardan iborat. Umumiy qon tahlili hujayralarning uch guruhini o‘rganadi:

  • Eritrotsitlar (qizil qon tanachalari) va ular ichidagi gemoglobin — kislorod tashiydi; ular kamqonlik (anemiya) yoki aksincha qon quyuqlashishini ko‘rsatadi;
  • Leykotsitlar (oq qon tanachalari) — immunitet hujayralari; ular infeksiya, yallig‘lanish, allergiya va ayrim qon kasalliklarida o‘zgaradi;
  • Trombotsitlar (qon plastinkalari) — qon ivishida qatnashadi; ular kamaysa qon ketish xavfi, ko‘paysa ayrim hollarda tromb xavfi ortadi.

Tahlil leykotsitar formula bilan (leykotsitlarning har bir turi foizda) va SOE (eritrotsitlarning cho‘kish tezligi) bilan birga buyurilishi mumkin. Umumiy qon tahlili organizmda «nimadir noto‘g‘ri» ekanini ko‘rsatadigan skrining, lekin aniq sababni ko‘pincha qo‘shimcha tekshiruvlar aniqlaydi.

Qon tahlili turlari

Ko‘pchilik «qon tahlili» deganda turli tekshiruvlarni nazarda tutadi. Asosiylari: umumiy (klinik) qon tahlili; biokimyoviy tahlil (jigar va buyrak ko‘rsatkichlari, xolesterin, elektrolitlar); qonda qand — batafsil: qonda qand miqdori normasi; koagulogramma (qon ivishi); gormonlar va infeksiyalarga tahlillar. Umumiy qon tahlili ulardan eng oddiy va arzoni.

Umumiy qon tahlili qanday topshiriladi

Tahlil olish tartibi oddiy, lekin bir nechta qoida natijani ishonchliroq qiladi:

  • qonni ertalab, iloji bo‘lsa och qoringa (oxirgi ovqatdan 8 soat o‘tib) topshiring; zarurat bo‘lsa yog‘siz yengil nonushta mumkin — laboratoriyadan so‘rang;
  • oddiy suv ichish mumkin, shirin ichimlik, choy va qahva tavsiya etilmaydi;
  • oldingi kuni og‘ir jismoniy mashq, saunaga borish va spirtli ichimlikdan saqlaning, tahlildan oldin kamida 1 soat chekmang;
  • tahlilni rentgen, fizioterapiya va boshqa muolajalardan oldin topshirgan ma’qul;
  • ichayotgan dorilaringiz haqida shifokorga ayting, ayollar esa hayz kunlarini hisobga olsin;
  • nazorat uchun tahlilni imkon qadar bir laboratoriyada va bir xil sharoitda takrorlang.

Barmoqdan yoki venadan?

Qon barmoqdan (kapillyar qon) yoki venadan olinadi. Zamonaviy avtomatik analizatorlar uchun venoz qon afzal: u aniqroq va ko‘rsatkichlarni takrorlash osonroq. Barmoqdan olingan qon ko‘pincha kichik bolalarda ishlatiladi; bunda barmoqni qattiq siqish natijani buzishi mumkin. Shuning uchun turli usulda olingan ikki tahlilni bir-biri bilan solishtirish har doim ham to‘g‘ri emas.

Umumiy qon tahlili normasi: kattalar uchun jadval

Quyidagi raqamlar kattalar uchun taxminiy referens oraliqlar. Har bir laboratoriya o‘z uskunasiga qarab biroz boshqacha norma beradi, shuning uchun natijangizni blankadagi normalar bilan solishtiring. O‘zbekiston laboratoriyalarida odatda quyidagi birliklar ishlatiladi:

  • Gemoglobin (HGB): ayollar 120–150 g/l, erkaklar 130–170 g/l;
  • Eritrotsitlar (RBC): ayollar 3,8–5,1 ×10¹²/l, erkaklar 4,3–5,7 ×10¹²/l;
  • Gematokrit (HCT): ayollar 35–45%, erkaklar 39–49%;
  • MCV (eritrotsitning o‘rtacha hajmi): 80–100 fl;
  • MCH (eritrotsitdagi o‘rtacha gemoglobin): 27–34 pg;
  • MCHC (eritrotsitdagi gemoglobin konsentratsiyasi): 320–360 g/l;
  • RDW (eritrotsitlar hajmining turlicha bo‘lishi): 11,5–14,5%;
  • Retikulotsitlar (yosh eritrotsitlar): 0,5–2%;
  • Trombotsitlar (PLT): 150–400 ×10⁹/l;
  • Leykotsitlar (WBC): 4,0–9,0 ×10⁹/l (ayrim laboratoriyalarda yuqori chegara 10–11 ×10⁹/l);
  • SOE (ESR): erkaklar 2–15 mm/soat, ayollar 2–20 mm/soat; yosh o‘tishi bilan biroz oshadi.

Leykotsitar formula normasi

  • Tayoqcha yadroli neytrofillar: 1–6%;
  • Segment yadroli neytrofillar: 47–72%;
  • Limfotsitlar (LYM): 19–37%;
  • Monotsitlar (MON): 3–11%;
  • Eozinofillar (EOS): 0,5–5%;
  • Bazofillar (BAS): 0–1%.

Foizlar bilan birga ko‘pincha mutlaq son (×10⁹/l) ham beriladi. Shifokor uchun mutlaq son muhimroq: masalan, umumiy leykotsitlar kam bo‘lsa, limfotsitlar foizi «yuqori» ko‘rinishi mumkin, aslida esa ularning soni normada.

Qon tahlili blankasini qanday o‘qish kerak

Analizator blankasida ko‘rsatkichlar ko‘pincha inglizcha qisqartma bilan yoziladi: WBC — leykotsitlar, RBC — eritrotsitlar, HGB — gemoglobin, HCT — gematokrit, PLT — trombotsitlar, NEU — neytrofillar, LYM — limfotsitlar, MON — monotsitlar, EOS — eozinofillar, BAS — bazofillar, ESR — SOE. Normadan chiqqan qiymatlar odatda «H» (yuqori) yoki «L» (past) belgisi yoki yulduzcha bilan ajratiladi. Bunday belgi kasallik borligini anglatmaydi — normadan biroz chetga chiqish sog‘lom odamlarda ham tez-tez uchraydi.

Eritrotsitlar va gemoglobin: nimani anglatadi

Past gemoglobin va eritrotsitlar — anemiya belgisi. Eng ko‘p sababi temir tanqisligi (ko‘p hayz ko‘rish, homiladorlik, yashirin qon ketishi), shuningdek B12 va foliy kislotasi tanqisligi, surunkali kasalliklar va talassemiya. Gemoglobin normalari, bolalar va homiladorlar uchun chegaralar va uni oshirish yo‘llari haqida alohida maqolada yozganmiz: gemoglobin normasi.

Yuqori gemoglobin, eritrotsitlar va gematokrit ko‘pincha suvsizlanish, chekish, baland tog‘da yashash yoki surunkali o‘pka kasalliklarida uchraydi; kamdan-kam hollarda — politsitemiya kabi qon kasalliklarida.

Eritrotsit indekslari: MCV, MCH, MCHC, RDW

Bu indekslar anemiya turini aniqlashga yordam beradi. MCV past (mikrotsitoz) va MCH past bo‘lsa — ko‘pincha temir tanqisligi yoki talassemiya; bunda temir zaxirasini baholash uchun ferritin tekshiriladi (batafsil: ferritin tahlili). MCV yuqori (makrotsitoz) — B12 yoki foliy kislotasi tanqisligi, spirtli ichimlikni ko‘p iste’mol qilish, jigar kasalliklari, qalqonsimon bez faoliyati pasayishi yoki ayrim dorilar ta’siri. RDW yuqori eritrotsitlar o‘lchami turlicha ekanini bildiradi va ko‘pincha temir tanqisligining erta belgisi bo‘ladi.

Retikulotsitlar

Retikulotsitlar suyak ko‘migi yangi eritrotsitlarni qanchalik faol ishlab chiqarayotganini ko‘rsatadi. Qon yo‘qotish yoki eritrotsitlar parchalanishidan keyin, shuningdek temir bilan davolash boshlangach ular ko‘payadi. Anemiyada retikulotsitlar past bo‘lsa, suyak ko‘migi yetarlicha ishlamayotgani (masalan, temir yoki B12 tanqisligi) haqida o‘ylash kerak.

Leykotsitlar va leykotsitar formula

Leykotsitlar oshishi (leykotsitoz) ko‘pincha bakterial infeksiya va yallig‘lanishda kuzatiladi. Lekin u jismoniy zo‘riqish, stress, chekish, homiladorlik, ovqatdan keyin va gormonal dorilar (glyukokortikoidlar) qabul qilganda ham vaqtincha ko‘tarilishi mumkin. Leykotsitlar pasayishi (leykopeniya) ayrim virusli infeksiyalarda, ba’zi dorilar, autoimmun kasalliklar va kamdan-kam hollarda suyak ko‘migi kasalliklarida uchraydi.

  • Neytrofillar: bakterial infeksiyada odatda oshadi, ayniqsa tayoqcha yadrolilar ko‘paysa («formulaning chapga siljishi»); og‘ir virusli infeksiyalar, ayrim dorilar va qon kasalliklarida kamayishi mumkin. Neytrofillar juda kam bo‘lsa, organizm infeksiyalarga himoyasiz qoladi;
  • Limfotsitlar: virusli infeksiyalarda (gripp, infeksion mononukleoz, suvchechak) oshadi; og‘ir stress, glyukokortikoidlar va ayrim surunkali kasalliklarda kamayadi;
  • Monotsitlar: infeksiyadan tuzalish davrida, surunkali infeksiyalar (masalan, sil) va autoimmun kasalliklarda oshishi mumkin;
  • Eozinofillar: allergik kasalliklar (allergik rinit, bronxial astma, atopik dermatit), dori allergiyasi va gijja (parazit) kasalliklarida oshadi; bunda allergolog yoki infeksionist bilan sababni aniqlash kerak;
  • Bazofillar: kamdan-kam oshadi; doimiy yuqori bo‘lsa, gematolog ko‘rigi kerak bo‘lishi mumkin.

Bitta tahlilda leykotsitlar biroz yuqori yoki past chiqishi ko‘pincha vaqtinchalik holat. Shifokor uni isitma, shikoyatlar va zarurat bo‘lsa takroriy tahlil bilan birga baholaydi. Faqat tahlil asosida o‘zboshimchalik bilan antibiotik ichish noto‘g‘ri — virusli infeksiyada u yordam bermaydi.

Trombotsitlar

Trombotsitlar kamayishi (trombotsitopeniya) virusli infeksiyalar, ayrim dorilar, autoimmun holatlar, jigar kasalliklari va qon kasalliklarida uchraydi. 100 ×10⁹/l atrofidagi qiymat odatda belgi bermaydi, lekin shifokor kuzatuvini talab qiladi. 50 ×10⁹/l dan pastda jarohat yoki operatsiyada qon ketish xavfi ortadi, 20 ×10⁹/l dan pastda esa o‘z-o‘zidan qon ketishi mumkin. Ba’zan analizatorda trombotsitlar probirkada yopishib qolgani uchun «soxta» past natija chiqadi — bunday hollarda tahlil boshqa probirkada takrorlanadi.

Trombotsitlar oshishi (trombotsitoz) ko‘pincha reaktiv: infeksiya, yallig‘lanish, temir tanqisligi, qon yo‘qotish yoki operatsiyadan keyin. Infeksiyasiz uzoq vaqt juda yuqori qiymatlar (masalan, 450–600 ×10⁹/l dan ortiq) bo‘lsa, gematolog tekshiruvi kerak.

SOE (eritrotsitlarning cho‘kish tezligi)

SOE — yallig‘lanishning nospetsifik ko‘rsatkichi. U infeksiyalar, autoimmun kasalliklar, anemiya, homiladorlik va yosh o‘tishi bilan oshadi. Shamollashdan keyin SOE bir necha hafta yuqori bo‘lib qolishi mumkin, bu odatiy holat. SOE yolg‘iz o‘zi tashxis qo‘yishga imkon bermaydi; uning sababsiz va doimiy yuqori bo‘lishi esa shifokor bilan qo‘shimcha tekshiruvni muhokama qilishga asos.

Bolalarda umumiy qon tahlili

Bolalarda normalar yoshga qarab sezilarli farq qiladi, shuning uchun kattalar jadvalini bolaga qo‘llash mumkin emas. Masalan, yangi tug‘ilgan chaqaloq va go‘dakda leykotsitlar kattalardagiga nisbatan ancha yuqori bo‘ladi. Taxminan 5 kunlikdan 5–6 yoshgacha leykotsitar formulada limfotsitlar neytrofillardan ko‘p bo‘ladi, keyin nisbat kattalardagidek o‘zgaradi. Gemoglobin esa hayotning dastlabki oylarida tabiiy ravishda pasayadi. Bola tahlilini yoshga mos normalar bilan pediatr baholashi kerak.

Natijani foto orqali «onlayn tushuntirish» mumkinmi?

Internetda tahlil blankasini suratga olib yuborsangiz, «onlayn rasshifrovka» qilib beradigan xizmatlar ko‘p. Ular raqamlarni normalar bilan solishtirishi mumkin, lekin shifokor o‘rnini bosa olmaydi: ular sizning shikoyatlaringiz, ko‘rik natijalari, ichayotgan dorilar va avvalgi tahlillarni bilmaydi. Natijani doimo davolovchi shifokor yoki oilaviy poliklinika shifokori bilan muhokama qiling.

Qachon zudlik bilan shifokorga yoki 103 ga murojaat qilish kerak

  • trombotsitlar juda past (taxminan 20–50 ×10⁹/l dan kam) va burundan, milkdan qon ketishi, ko‘p ko‘karishlar, terida mayda qizil toshmalar yoki siydikda, najasda qon bo‘lsa;
  • leykotsitlar juda past (masalan, 2 ×10⁹/l dan kam, ayniqsa neytrofillar keskin kam) yoki juda yuqori bo‘lib, yuqori isitma, titroq, holsizlik bo‘lsa;
  • gemoglobin juda past (taxminan 70–80 g/l va undan past), ko‘krak og‘rig‘i, tinch holatda hansirash yoki hushdan ketish bo‘lsa;
  • qora, smolasimon najas yoki qon aralash qusish bo‘lsa;
  • kimyoterapiya olayotgan odamda isitma ko‘tarilsa.

Bunday hollarda darhol 103 ga qo‘ng‘iroq qiling yoki yaqin shifoxonaga boring.

Xulosa

Umumiy qon tahlili eritrotsitlar va gemoglobin, leykotsitlar va ularning formulasi, trombotsitlar va SOE haqida ma’lumot beradi. Uni ertalab, iloji bo‘lsa och qoringa, og‘ir jismoniy zo‘riqishdan keyin emas topshirish yaxshi. Normalar taxminiy va laboratoriyaga qarab farq qiladi, bolalarda esa yoshga bog‘liq. Normadan chetga chiqish ko‘pincha vaqtinchalik bo‘ladi, shuning uchun natijani shikoyatlar va ko‘rik bilan birga shifokor baholashi kerak. Juda past trombotsitlar, isitma bilan birga keskin o‘zgargan leykotsitlar va juda past gemoglobin zudlik bilan yordam talab qiladi.

Umumiy qon tahlilidagi yana bir muhim ko‘rsatkich haqida batafsil: SOE normasi.

Boshqa tahlillarning normalari bir joyda: qon va siydik tahlili normalari jadvali.

Mavzuga yaqin maqolalar: biokimyoviy qon tahlili.

Ko‘p beriladigan savollar

Umumiy qon tahlili nima?

Bu qondagi eritrotsitlar, gemoglobin, leykotsitlar, trombotsitlar va boshqa ko‘rsatkichlarni aniqlaydigan oddiy laboratoriya tekshiruvi. U anemiya, infeksiya, yallig‘lanish, allergiya va ayrim qon kasalliklarini aniqlashga yordam beradi.

Umumiy qon tahlili qanday topshiriladi?

Ertalab, iloji bo‘lsa och qoringa yoki yog‘siz yengil nonushtadan keyin, oldingi kuni og‘ir mashq va spirtli ichimliksiz topshiriladi. Qon venadan yoki barmoqdan olinadi; kattalarda venoz qon aniqroq.

Umumiy qon tahlili normasi qancha?

Kattalarda taxminan: gemoglobin ayollarda 120–150, erkaklarda 130–170 g/l; leykotsitlar 4,0–9,0 ×10⁹/l; trombotsitlar 150–400 ×10⁹/l; SOE erkaklarda 2–15, ayollarda 2–20 mm/soat. Aniq normalar blankada ko‘rsatiladi.

Umumiy qon tahlili normalari jadvali bolalar uchun ham to‘g‘ri keladimi?

Yo‘q. Bolalarda leykotsitlar, limfotsitlar va gemoglobin normalari yoshga qarab o‘zgaradi. Masalan, yosh bolalarda limfotsitlar ko‘p bo‘lishi normal holat. Natijani pediatr yoshga mos normalar bilan baholaydi.

Qon tahlili blankasidagi WBC, RBC, PLT nimani anglatadi?

WBC — leykotsitlar, RBC — eritrotsitlar, PLT — trombotsitlar, HGB — gemoglobin, HCT — gematokrit. «H» yoki «L» belgisi qiymat normadan yuqori yoki past ekanini bildiradi, lekin tashxis emas.

Bu maqola sizga foydali bo'ldimi?

Foydali bo‘lsa, yaqinlaringizga ham yuboring:

TelegramWhatsApp

Muhim eslatma

Saytdagi ma'lumotlar faqat tanishish uchun mo'ljallangan va shifokor maslahati, tashxisi yoki davolashining o'rnini bosmaydi. Sog'lig'ingiz bilan bog'liq har qanday savol bo'yicha mutaxassisga murojaat qiling. Shoshilinch holatda 103 raqamiga qo'ng'iroq qiling. Tibbiy ogohlantirish

Shoshilinch holatda — 103
Diyorbek HusanovD
MUALLIF

Diyorbek Husanov

Toshkent davlat tibbiyot universiteti, Tibbiy biologiya yo‘nalishi, 4-kurs talabasi. Laboratoriya diagnostikasi, tahlillar va infeksiyalar mavzularida yozadi. Ilmiy maqolalar muallifi.

Ushbu sahifada

1/12
  1. Umumiy qon tahlili nima va u nimani ko‘rsatadi
  2. Umumiy qon tahlili qanday topshiriladi
  3. Umumiy qon tahlili normasi: kattalar uchun jadval
  4. Eritrotsitlar va gemoglobin: nimani anglatadi
  5. Leykotsitlar va leykotsitar formula
  6. Trombotsitlar
  7. SOE (eritrotsitlarning cho‘kish tezligi)
  8. Bolalarda umumiy qon tahlili
  9. Natijani foto orqali «onlayn tushuntirish» mumkinmi?
  10. Qachon zudlik bilan shifokorga yoki 103 ga murojaat qilish kerak
  11. Xulosa
  12. Ko‘p beriladigan savollar

Foydali kalkulyatorlar

  • Homiladorlik kalendari
  • Tana vazni indeksi
  • Ovulyatsiya kalendari
  • O'g'il yoki qiz kalendari
  • Kaloriya kalkulyatori
  • Bolalar uchun dori dozasi