Soch cho‘tkasini tozalash ko‘pchilik uchun undagi sochlarni vaqti-vaqti bilan olib tashlash bilan cheklanadi. Ammo cho‘tka tishlari orasida faqat soch emas, balki bosh terisining o‘lik hujayralari, teri yog‘i, chang, lak, gel va konditsioner qoldiqlari ham to‘planadi. Bunday muhitda bakteriyalar va zamburug‘lar ko‘payishi mumkin, har safar sochni taraganda esa bu kirlar yana sochga va bosh terisiga qaytadi.
Toza cho‘tka – sog‘lom bosh terisi va toza ko‘rinadigan sochning oddiy, ammo ko‘pincha unutiladigan sharti. Quyida soch cho‘tkasini nega va qanchalik tez-tez tozalash kerakligi, buni to‘rt oson qadamda qanday bajarish, turli materiallardan yasalgan cho‘tkalarni qanday parvarish qilish va qachon cho‘tkani yangisiga almashtirish vaqti kelganini bilib olasiz.
Nega soch cho‘tkasini tozalash muhim
Bosh terisi har kuni yog‘ ishlab chiqaradi va o‘lik hujayralarni to‘kib turadi. Biz sochni taraganimizda bularning bir qismi cho‘tkada qoladi. Unga soch parvarishi vositalari, ko‘chadagi chang va namlik qo‘shiladi. Natijada:
- Sochlar tezroq yog‘lanadi. Iflos cho‘tka yangi yuvilgan sochga yog‘ va vosita qoldiqlarini o‘tkazadi, soch tez kirlanadi va xira ko‘rinadi.
- Bosh terisi ta’sirlanadi. To‘plangan kirlar qichishish, kepak va yallig‘lanishni kuchaytirishi mumkin.
- Mikroblar ko‘payadi. Nam va iliq sharoitda, ayniqsa hammomda saqlanganda, cho‘tkada bakteriya va zamburug‘lar ko‘payishi mumkin.
- Cho‘tka yomon ishlaydi. Tishlar orasiga tiqilgan sochlar tarashni qiyinlashtiradi, sochni tortib, sindiradi.
Cho‘tkani qanchalik tez-tez tozalash kerak
Aniq qoida yo‘q, lekin quyidagi tavsiyalarga amal qilish qulay:
- Sochni olib tashlash – har bir necha kunda, ideal holda har safar ishlatgandan keyin.
- Yuvish – odatda haftada bir-ikki marta yoki kamida har bir necha haftada. Agar siz ko‘p lak, gel, yog‘ yoki quruq shampun ishlatsangiz, cho‘tkani tez-tez yuving.
- Qo‘shimcha tozalash – bosh terisida infeksiya, kepak yoki bit bo‘lganda, davolash davomida ham, undan keyin ham.
Soch cho‘tkasini tozalash: 4 ta oson qadam
1-qadam: sochlarni olib tashlang
Cho‘tkadagi sochlarni barmoqlar bilan yoki uchi o‘tkir bo‘lmagan taroq, tish kovlagich yordamida tishlar asosidan yuqoriga qarab chiqarib oling. Sochlar o‘ralib qolgan bo‘lsa, ularni qaychi bilan ehtiyotkorlik bilan kesib, keyin olib tashlash osonroq. Bu qadamni muntazam bajarish keyingi tozalashni ancha yengillashtiradi.
2-qadam: sovunli eritma tayyorlang
Idishga iliq suv quyib, unga oz miqdorda yumshoq shampun yoki idish yuvish vositasini qo‘shing. Juda issiq suvdan foydalanmang – u plastik va yelimni buzishi mumkin. Agar cho‘tka yog‘och yoki tabiiy tukli bo‘lsa, uni suvga butunlay botirmang.
3-qadam: tishlarini yuving
Plastik cho‘tkani bir necha daqiqa sovunli suvga solib qo‘ying. So‘ng eski tish cho‘tkasi bilan tishlar asosini va cho‘tka yostiqchasini ohista ishqalang, to‘plangan kir va qoldiqlarni ketkazing. Yog‘och yoki yostiqli cho‘tkalarni esa faqat tishlar qismini sovunli suvga botirib yoki tish cho‘tkasini eritmaga botirib tozalang.
4-qadam: chayib, yaxshilab quriting
Cho‘tkani toza oqar suv bilan chayib, ortiqcha suvni silkitib tashlang. Uni toza sochiq ustiga tishlari pastga qaragan holda qo‘ying – shunda suv yostiqcha ichida to‘planib qolmaydi. Cho‘tkani to‘liq quriguncha ishlatmang. Fen yoki issiq batareyada quritish tavsiya etilmaydi, chunki issiqlik materialni buzishi mumkin.
Tozalashda ko‘p uchraydigan xatolar
- Faqat sochlarni olib tashlash. Ko‘zga ko‘rinadigan sochlar olingani bilan tishlar asosidagi yog‘ va vosita qoldiqlari joyida qoladi. Vaqti-vaqti bilan yuvish shart.
- Kuchli kimyoviy vositalardan foydalanish. Xlorli oqartiruvchilar va kuchli tozalagichlar plastikni mo‘rt qiladi, tabiiy tuklarni buzadi, qoldig‘i esa bosh terisini ta’sirlantirishi mumkin. Odatda yumshoq sovunli eritma yetarli.
- Cho‘tkani ho‘l holda yopiq joyga qo‘yish. Namlik qolgan cho‘tka sumkada yoki tortmada mog‘or bosishi mumkin. Avval to‘liq quriting.
- Bir taroqni butun oila bilan ishlatish. Bu bit, zamburug‘li infeksiyalar va bakteriyalarning bir odamdan boshqasiga o‘tishini osonlashtiradi.
Bu oddiy xatolardan qochish cho‘tkaning xizmat muddatini uzaytiradi va gigiyenani yaxshilaydi.
Turli cho‘tkalarni parvarish qilish
- Plastik cho‘tka va taroqlar. Eng oson tozalanadi, sovunli suvda to‘liq yuvish mumkin.
- Yostiqli (massaj) cho‘tkalar. Yostiqcha ostida suv qolishi mumkin, shuning uchun ularni ko‘p ho‘llamang va yaxshilab quriting.
- Yog‘och cho‘tkalar. Suvda uzoq qolsa, shishib, yorilishi mumkin. Faqat tishlarini nam mato yoki tish cho‘tkasi bilan tozalang va darhol quriting.
- Tabiiy tukli cho‘tkalar. Yumshoq shampun bilan ehtiyotkorlik bilan yuvib, tuklarini pastga qaratib quriting.
- Dumaloq (fen uchun) cho‘tkalar. Ularda sochlar ko‘p o‘raladi, shuning uchun sochni tez-tez olib tashlang. Metall qismli bo‘lsa, ularni uzoq ho‘l qoldirmang.
Qachon dezinfeksiya kerak
Oddiy holatda sovunli suv bilan yuvish yetarli. Biroq bosh terisida zamburug‘li infeksiya, yiringli toshmalar bo‘lsa yoki oilada bit aniqlangan bo‘lsa, cho‘tka va taroqlarni alohida tozalash kerak. Bunday hollarda ularni har kuni yaxshilab yuvish, issiq suvda ushlab turish (agar material bardosh bersa) yoki dorixonadagi dezinfeksiyalovchi vositadan ko‘rsatmaga muvofiq foydalanish mumkin. Davolash davomida taroqni boshqalar bilan bo‘lishmang. Ba’zi hollarda eski cho‘tkani butunlay almashtirish oddiyroq va ishonchliroq bo‘ladi.
Cho‘tkani qachon almashtirish kerak
- tishlari singan, egilgan yoki uchidagi himoya sharchalari tushib qolgan bo‘lsa – ular bosh terisini tirnashi mumkin;
- yostiqcha yorilgan va ichiga suv kiradigan bo‘lsa;
- yog‘och qismi yorilgan yoki mog‘or paydo bo‘lgan bo‘lsa;
- tozalashga qaramay yoqimsiz hid qolsa;
- bosh terisi infeksiyasidan keyin cho‘tkani yaxshi tozalashning imkoni bo‘lmasa.
Kundalik gigiyena odatlari
- Cho‘tkangizni boshqalar bilan, ayniqsa begona odamlar bilan bo‘lishmang.
- Uni nam hammomda emas, quruq va toza joyda saqlang.
- Sumkada tashiladigan cho‘tkani alohida qopchada saqlang.
- Bolalar uchun alohida taroq ajrating va uni ham muntazam yuving.
- Sartaroshxonada taroq va asboblar toza va dezinfeksiya qilinganiga e’tibor bering.
Xulosa
Soch cho‘tkasini tozalash ko‘p vaqt talab qilmaydi, lekin soch va bosh terisi salomatligiga sezilarli ta’sir qiladi. Sochlarni muntazam olib tashlang, cho‘tkani sovunli iliq suvda yuving, yaxshilab chayib quriting va materialiga qarab ehtiyotkorlik bilan parvarish qiling. Shikastlangan cho‘tkani o‘z vaqtida almashtiring va uni boshqalar bilan bo‘lishmang – shunda sochlaringiz uzoqroq toza va sog‘lom bo‘ladi.
Ko‘p beriladigan savollar
Soch cho‘tkasini qanchalik tez-tez yuvish kerak?
Sochlarni har bir necha kunda olib tashlash, cho‘tkani esa odatda haftada bir-ikki marta yuvish tavsiya etiladi. Ko‘p lak, gel yoki yog‘ ishlatsangiz, tez-tez yuvish kerak.
Yog‘och cho‘tkani suvda yuvish mumkinmi?
Yog‘och cho‘tkani suvga to‘liq botirmaslik kerak, chunki u shishib, yorilishi mumkin. Tishlarini nam mato yoki sovunli suvga botirilgan tish cho‘tkasi bilan tozalab, darhol quriting.
Iflos cho‘tka kepakka sabab bo‘ladimi?
Iflos cho‘tka kepakning asosiy sababi emas, lekin to‘plangan yog‘ va o‘lik hujayralar bosh terisini ta’sirlantirib, muammoni kuchaytirishi mumkin. Kepak davom etsa, dermatologga murojaat qiling.
Bit aniqlansa, taroqni nima qilish kerak?
Davolash davomida taroq va cho‘tkalarni har kuni yaxshilab yuving, ularni boshqalar bilan bo‘lishmang. Iloji bo‘lsa, yangi taroqqa almashtirish ishonchliroq.







